नरनारकादिकुत्सितस्थानेषु जन्म न भवतीति कथयति । ‘‘सम्यग्दर्शनशुद्धानारकतिर्यङ्-
नपुंसकस्त्रीत्वानि । दुष्कुलविकृताल्पायुर्दरिद्रतां च व्रजन्ति नाप्यव्रतिकाः ।१।’’ इतः परं
मनुष्यगतिमुत्पन्नसम्यग्दृष्टेः प्रभावं कथयति । ‘‘ओजस्तेजोविद्यावीर्ययशोवृद्धिविजय-
विभवसनाथाः । महाकुला महार्था मानवतिलका भवन्ति दर्शनपूताः ।१।’’ अथ देवगतौ पुनः
प्रकीर्णकदेववाहनदेवकिल्विषदेवनीचदेवत्रयं विहायान्येषु महर्द्धिकदेवेषूत्पद्यते सम्यग्दृष्टिः ।
इदानीं सम्यक्त्वग्रहणात्पूर्वं देवायुष्कं विहाय ये बद्धायुष्कास्तान् प्रति सम्यक्त्वमाहात्म्यं
कथयति । ‘‘हेट्ठिमछप्पुढवीणं जोइसवणभवणसव्वइत्थीणं । पुण्णिदरे ण हि सम्मो ण सासणो
णारयापुण्णे ।’’ तमेवार्थं प्रकारान्तरेण कथयति । ‘‘ज्योतिर्भावनभौमेषु षट्स्वधः श्वभ्रभूमिषु ।
तिर्यक्षु नृसुरस्त्रीषु सद्दृष्टिनर्वै जायते’’१ ।१। अथौपशमिकदेवकक्षायिकाभिधान-
व्रत न होय, तोपण निन्द्य नर – नारक आदिना स्थानमां जन्म थतो नथी, एम कहे छेः
‘‘सम्यग्दर्शनशुद्धा नारकतिर्यग्नपुंसकस्त्रीत्वानि । दुष्कुलविकृताल्पायुर्दरिद्रतां च व्रजन्ति नाप्यव्रतिकाः ।।२
(अर्थः — जेमने सम्यग्दर्शन शुद्ध छे पण अव्रती छे तेओ पण नरकगति, तिर्यंचगति,
नपुंसकपणुं, स्त्रीपणुं, नीचकुळ, अंगहीन शरीर, अल्प आयुष्य अने दरिद्रपणाने पामता
नथी.)’’ हवे, आगळ मनुष्यगतिमां उत्पन्न सम्यग्द्रष्टि जीवोना प्रभावनुं कथन करे छेः —
‘‘ओजस्तेजोविद्यावीर्ययशोवृद्धिविजयविभवसनाथाः । उत्तमकुला महार्था मानवतिलका भवन्ति
दर्शनपूताः ।। [अर्थः — जे दर्शनथी पवित्र छे ते उत्साह, तेज, विद्या, वीर्य, यश, वृद्धि, विजय
अने वैभव सहित, उत्तम कुळवाळा, खूब धनवान अने मनुष्योमां शिरोमणि थाय छे.]३’’
वळी देवगतिमां प्रकीर्णक देव, वाहन देव, किल्विष देव अने त्रण हलका देवो (व्यन्तर –
भवनवासी – ज्योतिषी) सिवायना महाॠद्धिधारक देवोमां सम्यग्द्रष्टि उत्पन्न थाय छे.
हवे, सम्यक्त्वना ग्रहण पहेलां जेमणे देव – आयुष्य बांध्युं होय तेमनी बाबतमां
सम्यक्त्वनुं माहात्म्य कहे छे. ‘‘हेट्ठिमछप्पुढवीणं जोइसवणभवणसव्वइत्थीणं । पुण्णिदरे ण हि सम्मो
ण सासणो णारयापुण्णे ।। [अर्थः — नीचेना छ नरकोमां, ज्योतिषी, व्यन्तर अने भवनवासी
देवोमां, बधी स्त्रीओमां, लब्ध्यपर्याप्तकोमां सम्यग्द्रष्टि उत्पन्न थतो नथी; तथा सासादन
सम्यग्द्रष्टि अपर्याप्त नारकीपणे उपजता नथी.]’’४ ते ज अर्थ बीजा प्रकारे कहे छेः —
‘‘ज्योतिर्भावनाभौमेषु षट्स्वधः श्वभ्रूमिषु । तिर्यक्षु नृसुरस्त्रीषु सद्दृष्टिर्नैव जायते ।। [अर्थः —
१. निकायत्रितये पूर्वे श्वभ्रभूमिषु षट्स्वधः वनितासु समस्तासु सम्यग्दृष्टिर्न जायते ।।२९८।।
२. श्री रत्नकरंड श्रावकाचार गाथा ३५. ३.श्री रत्नकरंड श्रावकाचार गाथा ३६.
४. श्री गोम्मटसार जीवकांड गाथा १२८.
मोक्षमार्ग अधिकार [ १९९