सुखामृतरसनो स्वाद न लेतां आ जीव जोयेला, सांभळेला अने अनुभवेला भोगोमां जे
निरंतर चित्तने रोके छे, तेने निदानशल्य कहेवामां आवे छे. उपरोक्त लक्षणवाळां त्रण
शल्य, विभावपरिणाम वगेरे समस्त शुभाशुभ संकल्प – विकल्परहित, परम स्वास्थ्यना
संवेदनथी उत्पन्न थयेल तात्त्विक परमानंद जेनुं एक लक्षण छे; एवा सुखामृतथी तृप्त
पोताना आत्मा वडे पोतानुं सम्यक् निर्विकल्पपणे वेदन – परिज्ञान – अनुभवन एवुं जे
निर्विकल्पस्वसंवेदनज्ञान ते ज निश्चयज्ञान कहेवाय छे.
अहीं, शिष्य शंका करे छेः — उपरोक्त प्रकारे प्राभृत ग्रंथमां जे निर्विकल्प
स्वसंवेदनज्ञान कहेवामां आव्युं छे ते घटतुं नथी. ‘शा माटे घटतुं नथी?’ एम कहेवामां
आवे तो कारण कहेवामां आवे छेः — जेम जैनमतमां सत्तावलोकनरूप चक्षु आदि दर्शन
निर्विकल्प कहेवाय छे तेम बौद्धमतमां ज्ञान निर्विकल्प कहेवाय छे. परंतु ते निर्विकल्प होवा
छतां (त्यां) विकल्पने उत्पन्न करनार कहेवाय छे. जैनमतमां तो ज्ञान विकल्पने उत्पन्न
करनार ज नथी, पण स्वरूपथी ज सविकल्प छे अने तेवी ज रीते स्वपरप्रकाशक छे. शंकानो
परिहारः — जैनसिद्धांतमां ज्ञानने कथंचित् सविकल्प अने कथंचित् निर्विकल्प मानवामां
आवे छे. ते आ प्रमाणे — जेम के विषयानंदरूप जे संवेदन छे ते राग संवेदनना विकल्परूप
श्रुतानुभूतभोगेषु यन्नियतम् निरन्तरम् चित्तम् ददाति तन्निदानशल्यमभिधीयते ।
इत्युक्तलक्षणशल्यत्रयविभावपरिणामप्रभृतिसमस्तशुभाशुभसङ्कल्पविकल्परहितेन परमस्वास्थ्य-
संवित्तिसमुत्पन्नतात्त्विकपरमानंदैकलक्षणसुखामृततृप्तेन स्वेनात्मना स्वस्य सम्यग्निर्विकल्परूपेण
वेदनं परिज्ञानमनुभवनमिति निर्विकल्पस्वसंवेदनज्ञानमेव निश्चयज्ञानं भण्यते ।
अत्राह शिष्यः । इत्युक्तप्रकारेण प्राभृतग्रन्थे यन्निर्विकल्पस्वसंवेदनज्ञानं भण्यते, तन्न
घटते । कस्मादितिचेत् ? तदुच्यते — सत्तावलोकरूपं चक्षुरादिदर्शनं यथा जैनमते निर्विकल्पं
कथ्यते, तथा बौद्धमते ज्ञानं निर्विकल्पकं भण्यते, परं किन्तु तन्निर्विकल्पमपि विकल्पजनकं
भवति । जैनमते तु विकल्पस्योत्पादकं भवत्येव न, किन्तु स्वरूपेणैव सविकल्पमिति । तथैव
स्वपरप्रकाशकं चेति । तत्र परिहारः । कथंचित् सविकल्पकं निर्विकल्पकं च । तथाहि — यथा
विषयानन्दरूपं स्वसंवेदनं रागसंवित्तिविकल्परूपेण सविकल्पमपि शेषानीहितसूक्ष्मविकल्पानां
सद्भावेऽपि सति तेषां मुख्यत्वं नास्ति तेन कारणेन निर्विकल्पमपि भण्यते । तथा
स्वशुद्धात्मसंवित्तिरूपं वीतरागस्वसंवेदनज्ञानमपि स्वसंवित्त्याकारैकविकल्पेन सविकल्पमपि
बहिर्विषयानीहितसूक्ष्मविकल्पानां सद्भावेऽपि सति तेषां मुख्यत्वं नास्ति तेन कारणेन
मोक्षमार्ग अधिकार [ २०५