हवे छद्मस्थोने ज्ञान, सत्तावलोकनरूप दर्शनपूर्वक थाय छे अने मुक्त जीवोने दर्शन
अने ज्ञान एक साथे ज थाय छे — एम प्रतिपादन करे छेः —
गाथा ४४
गाथार्थः — छद्मस्थ जीवोने दर्शनपूर्वक ज्ञान होय छे केम के छद्मस्थोने ज्ञान
अने दर्शन ए बन्ने उपयोग एक साथे होता नथी. केवळी भगवानने ज्ञान अने दर्शन
ए बन्नेय उपयोग एक साथे होय छे.
टीकाः — ‘‘दंसणपुव्वं णाणं छदमत्थाणं’’ छद्मस्थ – संसारी जीवोने सत्तावलोकनरूप
दर्शनपूर्वक ज्ञान होय छे. केम? ‘‘ण दोण्णि उवउग्गा जुगवं जह्मा’’ कारण के, छद्मस्थोने
ज्ञानोपयोग अने दर्शनोपयोग — ए बन्ने एक साथे होता नथी. ‘‘केवलिणाहे जुगवं तु ते
दो वि’’ केवळीभगवानने ज्ञान अने दर्शन उपयोग बन्ने एक साथे ज होय छे.
तेनो विस्तारः — चक्षु आदि इन्द्रियोना पोतपोताना क्षयोपशम प्रमाणे पोताने
अथ छद्मस्थानां ज्ञानं सत्तावलोकनदर्शनपूर्वकं भवति, मुक्तात्मनां युगपदिति
प्रतिपादयति : —
दंसणपुव्वं णाणं छदमत्थाणं ण दोण्णि उवउग्गा ।
जुगवं जह्मा केवलिणाहे जुगवं तु ते दो वि ।।४४।।
दर्शनपूर्व्वं ज्ञानं छद्मस्थानां न द्वौ उपयोगौ ।
युगपत् यस्मात् केवलिनाथे युगपत् तु तौ द्वौ अपि ।।४४।।
व्याख्या — ‘‘दंसणपुव्वं णाणं छदमत्थाणं’’ सत्तावलोकनदर्शनपूर्वकं ज्ञानं भवति
छद्मस्थानां संसारिणां । कस्मात् ? ‘‘ण दोण्णि उवउग्गा जुगवं जह्मा’’ ज्ञानदर्शनोपयोगद्वयं
युगपन्न भवति यस्मात् । ‘‘केवलिणाहे जुगवं तु ते दो वि’’ केवलिनाथे तु युगपत्तौ
ज्ञानदर्शनोपयोगौ द्वौ भवति इति ।
अथ विस्तर : — चक्षुरादीन्द्रियाणां स्वकीयस्वकीयक्षयोपशमानुसारेण तद्योग्यदेश-
छदमस्थाकै क्रमतें जान, पहलैं दर्शन पीछैं ज्ञान,
दो उपयोग न एकैं काल, केवलज्ञानी युगपत भाल. ४४
२०८ ]
बृहद् – द्रव्यसंग्रह