उच्चारणरूप जे पदस्थ ध्यान, तेना ध्येयभूत आचार्य परमेष्ठीनुं कथन करे छेः —
गाथा ५२
गाथार्थः — दर्शनाचार, ज्ञानाचारनी मुख्यता सहित वीर्याचार, चारित्राचार अने
तपाचार — ए पांच आचारोमां जे पोताने तथा परने जोडे छे ते आचार्य मुनि ध्यान
करवा योग्य छे.
टीकाः — ‘‘दंसणणाणपहाणे वीरियचारित्तवरतवायारे’ सम्यग्दर्शन अने ज्ञाननी
प्रधानता सहित वीर्याचार, चारित्राचार अने तपाचारमां ‘‘अप्पं परं च जुंजइ’ पोताने अने
परने अर्थात् शिष्योने जे जोडे छे ‘‘सो आइरियो मुणी झेओ’’ ते पूर्वोक्त लक्षणवाळा
आचार्य, मुनि, तपोधन ध्यान करवा योग्य छे.
विशेषः — भूतार्थनयना विषयभूत, शुद्ध समयसार शब्दथी वाच्य, भावकर्म
- द्रव्यकर्म - नोकर्म आदि समस्त परद्रव्योथी भिन्न, परमचैतन्यविलासलक्षण, स्व – शुद्धात्मा
ज उपादेय छे एवी रुचि ते सम्यग्दर्शन छे; तेमां जे आचरण – परिणमन ते
निश्चयदर्शनाचार छे. ते ज शुद्धात्माने उपाधिरहित, स्वसंवेदनलक्षण भेदज्ञानथी
मिथ्यात्वरागादि परभावोथी भिन्न जाणवो ते सम्यग्ज्ञान छे; ते सम्यग्ज्ञानमां आचरण –
परिणमन ते निश्चयज्ञानाचार छे. ते ज शुद्ध आत्मामां रागादि विकल्परूप उपाधिथी रहित
स्वाभाविक सुखास्वादथी निश्चलचित्त थवुं ते वीतरागचारित्र छे; तेमां जे आचरण अर्थात्
दर्शनज्ञानप्रधाने वीर्यचारित्रवरतपआचारे ।
आत्मानं परं च युनक्ति सः आचार्यः मुनिः ध्येयः ।।५२।।
व्याख्या — ‘‘दंसणणाणपहाणे वीरियचारित्तवरतवायारे’’ सम्यग्दर्शनज्ञानप्रधाने
वीर्यचारित्रवरतपश्चरणाचारेऽधिकरणभूते ‘‘अप्पं परं च जुंजइ’’ आत्मानं परं शिष्यजनं च
योऽसौ योजयति सम्बन्धं करोति ‘‘सो आइरिओ मुणी झेओ’ स उक्तलक्षण आचार्यो
मुनिस्तपोधनो ध्येयो भवति । तथाहि — भूतार्थनयविषयभूतः शुद्धसमयसारशब्दवाच्यो
भावकर्मद्रव्यकर्मनोकर्मादिसमस्तपरद्रव्येभ्यो भिन्नः परमचैतन्यविलासलक्षणः स्वशुद्धात्मैवोपादेय
इति रुचिरूपं सम्यग्दर्शनं, तत्राचरणं परिणमनं निश्चयदर्शनाचारः ।१। तस्यैव शुद्धात्मनो
निरुपाधिस्वसंवेदनलक्षणभेदज्ञानेन मिथ्यात्वरागादिपरभावेभ्यः पृथक्परिच्छेदनं सम्यग्ज्ञानं,
तत्राचरणं परिणमनं निश्चयज्ञानाचारः ।२। तत्रैव रागादिविकल्पोपाधिरहितस्वाभाविक-
२४० ]
बृहद् – द्रव्यसंग्रह