परिणमन ते निश्चय – चारित्राचार छे. समस्त परद्रव्योनी इच्छा रोकवाथी तथा अनशन
आदि बार तपरूप बहिरंग सहकारी१ कारणोथी निज स्वरूपमां प्रतपन – विजयन ते
निश्चयतपश्चरण छे; तेमां जे आचरण – परिणमन ते निश्चय – तपश्चरणाचार छे. आ चार
प्रकारना निश्चय – आचारनी रक्षा माटे पोतानी शक्ति न छुपाववी ते निश्चय – वीर्याचार छे.
आ उक्त लक्षणोवाळा निश्चय – पंचाचारमां अने एवी ज रीते ‘‘छत्तीसगुणसमग्गे
पंचविहाचारकरणसन्दरिसे । सिस्साणुग्गहकुसले धम्मायरिए सदा वंदे ।। [अर्थः — छत्रीस गुणोथी२
सहित, पांच प्रकारना आचार पाळवानो उपदेश देनार, शिष्यो उपर अनुग्रह करवामां
कुशळ जे धर्माचार्य छे तेमने हुं सदा वंदन करुं छुं.]’’ — आ गाथामां कह्या प्रमाणे आचार,
आराधना आदि चरणानुयोगनां शास्त्रोमां विस्तारथी कहेल बहिरंग सहकारी कारणरूप
पांच प्रकारना व्यवहार - आचारमां जे पोताने अने परने जोडे छे ते आचार्य कहेवाय छे.
ते आचार्य परमेष्ठी पदस्थ ध्यानमां ध्यान करवा योग्य छे. ए रीते आचार्य परमेष्ठीना
व्याख्यानथी गाथा पूरी थई. ५२.
हवे, स्वशुद्धात्मामां जे उत्तम अध्याय – अभ्यास ते निश्चयस्वाध्याय छे. ते
निश्चयस्वाध्याय जेनुं लक्षण छे एवा निश्चयध्यानना परंपराथी कारणभूत एवुं, भेदाभेद
सुखास्वादेन निश्चलचित्तं वीतरागचारित्रं, तत्राचरणं परिणमनं निश्चयचारित्राचारः ।३।
समस्तपरद्रव्येच्छानिरोधेन तथैवानशनादिद्वादशतपश्चरणबहिरङ्गसहकारिकारणेन च स्वस्वरूपे
प्रतपनं विजयनं निश्चयतपश्चरणं, तत्राचरणं परिणमनं निश्चयतपश्चरणाचारः ।४। तस्यैव
निश्चयचतुर्विधाचारस्य रक्षणार्थं स्वशक्त्यनवगूहनं निश्चयवीर्याचारः ।५। इत्युक्तलक्षण-
निश्चयपञ्चाचारे तथैव ‘‘छत्तीसगुणसमग्गे’’ पंचविहाचारकरणसन्दरिसे । सिस्साणुग्गहकुसले
धम्मायरिए सदा वंदे ।१।’’ इति गाथाकथितक्रमेणाचाराराधानादिचरणशास्त्रविस्तीर्णबहिरङ्ग-
सहकारिकारणभूते व्यवहारपञ्चाचारे च स्वं परं च योजयत्यनुष्ठानेन सम्बन्धं करोति स
आचार्यो भवति । स च पदस्थध्याने ध्यातव्यः । इत्याचार्यपरमेष्ठिव्याख्यानेन सूत्रं गतम् ।।५२।।
अथ स्वशुद्धात्मनि शोभनमध्यायोऽभ्यासो निश्चयस्वाध्यायस्तल्लक्षणनिश्चयध्यानस्य
पारम्पर्येण कारणभूतं भेदाभेदरत्नत्रयादितत्त्वोपदेशकं परमोपाध्यायभक्तिरूपं ‘‘णमो
१. निमित्तकारणोथी, निमित्तकारणो ते उपचाररूप छे अने उपादानकारण ते यथार्थ कारण छे, एम
समजवुं.
२. श्री भावसंग्रह गाथा ३७७.
मोक्षमार्ग अधिकार [ २४१