अविनाभूत निज शुद्धात्माने साधे छे अर्थात् भावे छे ते साधु परमेष्ठी छे. तेमने ज
मात्र सहजशुद्ध सदानंद (नित्य आनंद) नी अनुभूति जेनुं लक्षण छे एवो भावनमस्कार
अने ‘णमो लोए सव्वसाहूणं’ एवो द्रव्यनमस्कार हो. ५४.
आम, उपरोक्त प्रकारे पांच गाथाओ द्वारा मध्यम प्रतिपादनथी पंच परमेष्ठीनुं
स्वरूप जाणवुं. ‘‘अरुहा सिद्धाइरिया उवज्झाया साहु पंचपरमेट्ठी । ते वि हु चिट्ठहि आदे तह्मा आदा
हु मे सरणं ।। [अर्थः — अथवा निश्चयथी जे अर्हंत्, सिद्ध, आचार्य, उपाध्याय अने
साधु — ए पांच परमेष्ठी छे ते पण आत्मामां स्थित छे; ते कारणे आत्मा ज मने शरण
छे.]’’१ — आ गाथामां कह्या प्रमाणे संक्षेपमां पंचपरमेष्ठीनुं स्वरूप जाणवुं अने विस्तारथी,
पंचपरमेष्ठीना स्वरूपनुं कथन करनार ग्रन्थोमांथी जाणवुं. सिद्धचक्र आदि देवोनी
पूजनविधिरूप मंत्रवाद संबंधी ‘पंचनमस्कार माहात्म्य’ नामना ग्रंथमांथी तेमनुं स्वरूप
अति विस्तारथी जाणवुं.
ए प्रमाणे, पांच गाथाओ द्वारा बीजुं स्थळ समाप्त थयुं.
हवे, ते ज ध्याननुं, विकल्पित निश्चयथी अने अविकल्पित निश्चयथी प्रकारान्तरे
उपसंहाररूपे कथन करे छे. ‘तेमां गाथाना प्रथम पादमां ध्येयनुं लक्षण, बीजा पादमां
ध्यातानुं लक्षण, त्रीजा पादमां ध्याननुं लक्षण अने चोथा पादमां नयोनो विभाग हुं कहीश’
एवो अभिप्राय मनमां राखीने श्रीनेमिचंद्र आचार्यदेव आ सूत्रनुं प्रतिपादन करे छेः —
स साधुर्भवति । तस्यैव सहजशुद्धसदानन्दैकानुभूतिलक्षणो भावनमस्कारस्तथा ‘‘णमो लोए
सव्वसाहूणं’’ द्रव्यनमस्कारश्च भवत्विति ।।५४।।
एवमुक्तप्रकारेण गाथापञ्चकेन मध्यमप्रतिपत्त्या पञ्चपरमेष्ठिस्वरूपं ज्ञातव्यम् । अथवा
निश्चयेन ‘‘अरुहा सिद्धाइरिया उवज्झाया साहु पंचपरमेट्ठी । ते वि हु चिट्ठदि आदे तह्मा
आदा हु मे सरणं ।१।’’ इति गाथाकथितक्रमेण संक्षेपेण, तथैव विस्तरेण पञ्च-
परमेष्ठिकथितग्रन्थक्रमेण, अतिविस्तारेण तु सिद्धचक्रादिदेवार्चनाविधिरूपमन्त्रवादसम्बन्धि-
पञ्चनमस्कारग्रन्थे चेति । एवं गाथापञ्चकेन द्वितीयस्थलं गतम् ।
अथ तदेव ध्यानं विकल्पितनिश्चयेनाविकल्पितनिश्चयेन प्रकारान्तरेणोपसंहाररूपेण
पुनरप्याह । तत्र प्रथमपादे ध्येयलक्षणं, द्वितीयपादे ध्यातृलक्षणं, तृतीयपादे ध्यानलक्षणं,
चतुर्थपादे नयविभागं कथयामीत्यभिप्रायं मनसि धृत्वा भगवान् सूत्रमिदं प्रतिपादयति : —
१. श्री कुन्दकुन्दाचार्यकृत द्वादशानुप्रेक्षा गाथा – १२
मोक्षमार्ग अधिकार [ २४५