वशे चित्त स्थिर थई जाय छे त्यारे शुद्ध – बुद्ध – एकस्वभावी निज शुद्धात्मानुं स्वरूप ज
ध्येय होय छे. वळी, ‘निस्पृह’ शब्दथी, मिथ्यात्व, त्रण वेद, हास्य, रति, अरति, शोक,
भय, जुगुप्सा (ए छ) अने क्रोध, मान, माया, लोभ (ए चार) — ए चौद अभ्यंतर
परिग्रहथी रहित अने क्षेत्र, वास्तु, चांदी, सोनुं, धन, धान्य, दासी, दास, कुप्य अने
भांड — ए दश बहिरंग परिग्रहोथी रहित एवुं ध्यातानुं स्वरूप कहेवामां आव्युं छे.
‘एकाग्रचिंतानिरोध’ पदथी, पूर्वोक्त जुदाजुदा प्रकारना ध्येयभूत (ध्यान करवा योग्य)
पदार्थोमां स्थिरताने – निश्चलताने ध्याननुं लक्षण कह्युं छे. ‘निश्चय’ शब्दथी, प्राथमिक
(पुरुष)नी अपेक्षाए व्यवहार – रत्नत्रयने अनुकूळ एवो निश्चय समजवो अने जेने योग
निष्पन्न थयो छे, एवा पुरुषनी अपेक्षाए शुद्धोपयोगरूप विवक्षित – एकदेश – शुद्धनिश्चय
समजवो. विशेष निश्चयनुं कथन आगळ करवानुं छे.
आ प्रमाणे सूत्रार्थ छे. ५५.
हवे, शुभाशुभ मन – वचन – कायानो निरोध करतां आत्मामां स्थिर थाय छे ते ज
परमध्यान छे, एम उपदेशे छेः —
शुद्धबुद्धैकस्वभावनिजशुद्धात्मस्वरूपमेव ध्येयमित्युक्तं भवति । निस्पृहवचनेन पुनर्मिथ्यात्वं
वेदत्रयं हास्यादिषट्कक्रोधादिचतुष्टयरूपचतुर्दशाऽभ्यन्तरपरिग्रहेण तथैव क्षेत्रवास्तुहिरण्यसुवर्ण-
धनधान्यदासीकुप्यभाण्डाऽभिधानदशविधबहिरङ्गपरिग्रहेण च रहितं ध्यातृस्वरूपमुक्तं भवति ।
एकाग्रचिन्तानिरोधेन च १पूर्वोक्तविविधध्येयवस्तुनि स्थिरत्वं निश्चलत्वं ध्यानलक्षणं
भणितमिति । निश्चयशब्देन तु प्राथमिकापेक्षया व्यवहाररत्नत्रयानुकूलनिश्चयो ग्राह्यः,
निष्पन्नयोगपुरुषापेक्षया तु शुद्धोपयोगलक्षणविवक्षितैकदेशशुद्धनिश्चयो ग्राह्यः । विशेषनिश्चयः
पुनरग्रे वक्ष्यमाणस्तिष्ठतीति सूत्रार्थः ।।५५।।
अथ शुभाशुभमनोवचनकायनिरोधे कृते सत्यात्मनि स्थिरो भवति तदेव
परमध्यानमित्युपदिशति : —
मा चिट्ठह मा जंपह मा चिन्तह किंवि जेण होइ थिरो ।
अप्पा अप्पम्मि रओ इणमेव परं हवे ज्झाणं ।।५६।।
१. ‘पूर्वोक्तद्विविधं’ पाठान्तरम् ।
मन - वच - काय - चेसटा तजो, जिम थिर चित्त होय निज भजो;
आपा माहि आप रत सोय, परमध्यान इम करतैं होय. ५६.
मोक्षमार्ग अधिकार [ २४७