हवे आगळ, जोके पहेलां ध्याता पुरुषनां लक्षण अने ध्याननी सामग्रीनुं अनेक
प्रकारे वर्णन कर्युं छे, तोपण चूलिका तथा उपसंहाररूपे फरीथी पण कथन करे छेः —
गाथा ५७
गाथार्थः — कारण के तप, श्रुत अने व्रतनो धारक आत्मा ध्यानरूपी रथनी धुरा
धारण करनार थाय छे, ते कारणे हे भव्य पुरुषो! तमे ते ध्याननी प्राप्ति माटे निरंतर
तप, श्रुत अने व्रतमां तत्पर थाओ.
टीकाः — ‘‘तवसुदवदवं चेदा ज्झाणरहधुरंधरो हवे जम्हा’’ कारण के तप, श्रुत अने
व्रतधारी आत्मा ध्यानरूपी रथनी धुरा धारण करवाने समर्थ थाय छे, ‘‘तम्हा तत्तियणिरदा
तल्लद्धीए सदा होह’ ते कारणे हे भव्यो! तप, श्रुत अने व्रत — ए त्रणमां सदा लीन थाओ.
शा माटे? ते ध्याननी प्राप्ति माटे. विशेष वर्णनः — अनशन, अवमौदर्य,
वृत्तिपरिसंख्यान, रसपरित्याग, विविक्तशय्यासन अने कायक्लेश — ए छ प्रकारनां
अतः परं यद्यपि पूर्बं बहुधा भणितं ध्यातृपुरुषलक्षणं ध्यानसामग्री च तथापि
चूलिकोपसंहाररूपेण पुनरप्याख्याति : —
तवसुदवदवं चेदा ज्झाणरहधुरंधरो हवे जम्हा ।
तम्हा तत्तियणिरदा तल्लद्धीए सदा होह ।।५७।।
तपःश्रुतव्रतवान् चेता ध्यानरथधुरन्धरः भवति यस्मात् ।
तस्मात् तत्त्रिकनिरताः तल्लब्ध्यै सदा भवत ।।५७।।
व्याख्या — ‘‘तवसुदवदवं चेदा ज्झाणरहधुरन्धरो हवे जम्हा’’ तपश्रुतव्रतवानात्मा
चेतयिता ध्यानरथस्य धुरन्धरो समर्थो भवति, ‘‘जम्हा’’ यस्मात् ‘‘तम्हा तत्तियणिरदा
तल्लद्धीए सदा होह’’ तस्मात् कारणात् तपश्रुतव्रतानां सम्बन्धेन यत् त्रितयं तत् त्रितये
रताः सर्वकाले भवत हे भव्याः । किमर्थं ? तस्य ध्यानस्य लब्धिस्तल्लब्धिस्तदर्थमिति ।
तथाहि — अनशनावमौदर्यवृत्तिपरिसंख्यानरसपरित्यागविविक्तशय्यासनकायक्लेशभेदेन बाह्यं
तप धारै अर आगम पढै, व्रत पालै आतम इम बढै;
ध्यान - धुरंधर ह्वै सिधि करे, तीनूं धरि शिव - रमणी वरै. ५७.
मोक्षमार्ग अधिकार [ २५१