पूज्यपाद स्वामीए कह्युं छे केः — ‘‘अपुण्यमव्रतैः पुण्यं व्रतैर्मोक्षस्तयोर्व्ययः । अव्रतानीव मोक्षार्थी
व्रतान्यपि ततस्त्यजेत् ।। [अर्थः — अव्रतोथी पापनो बंध अने व्रतोथी पुण्यनो बंध थाय छे,
ते बन्नेनो नाश ते मोक्ष छे; तेथी मोक्षार्थी पुरुषे अव्रतोनी जेम व्रतोनो पण त्याग
करवो.]’’ परंतु अव्रतोनो पहेलां त्याग करीने पछी व्रतोमां स्थिर थईने निर्विकल्प
समाधिरूप परमात्मपद पामीने पछी एकदेश व्रतोनो पण त्याग करे छे. ते पण
श्रीपूज्यपाद स्वामीए ज कह्युं छेः ‘‘अव्रतानि परित्यज्य व्रतेषु परिनिष्ठितः । त्यजेत्तान्यपि
संप्राप्य परमं पदमात्मनः ।। [अर्थः — मोक्षार्थी पुरुष अव्रतोने छोडीने व्रतोमां स्थिर थईने
परमात्मपद प्राप्त करे अने परमात्मपद पामीने ते व्रतोनो पण त्याग करे.]’’ परंतु आ
विशेष छेः — व्यवहाररूप जे प्रसिद्ध एकदेश व्रतो छे तेमनो त्याग कर्यो छे, पण जे
सर्व शुभाशुभनी निवृत्तिरूप निश्चय व्रतो छे तेमने त्रिगुप्तिलक्षण स्वशुद्धात्मसंवेदनरूप
निर्विकल्प ध्यानमां स्वीकार्यां छे, तेमनो त्याग कर्यो नथी.
प्रश्नः — प्रसिद्ध (अहिंसादि) महाव्रतो एकदेशरूप केवी रीते थयां?
उत्तरः — अहिंसा महाव्रतमां जोके जीवोना घातनी निवृत्ति छे, तोपण
जीवोनी रक्षा करवामां प्रवृत्ति छे. तेवी ज रीते सत्य महाव्रतमां असत्य वचनोनो
जोके त्याग छे, तोपण सत्य वचनमां प्रवृत्ति छे. अचौर्य महाव्रतमां जोके दीधा विना
कोई पण वस्तु लेवानो त्याग छे पण आपवामां आवेल वस्तु लेवामां प्रवृत्ति छे.
ए प्रमाणे एकदेश प्रवृत्तिनी अपेक्षाए ए पांचे महाव्रत देशव्रत छे. ते एकदेश
व्रतोनो त्रिगुप्तिलक्षण निर्विकल्प समाधिना काळे ‘त्याग’ छे, पण समस्त शुभाशुभनी
पूज्यपादस्वामिभिः — ‘‘अपुण्यमव्रतैः पुण्यं व्रतैमोक्षस्तयोर्व्ययः । अव्रतानीव मोक्षार्थी व्रतान्यपि
ततस्त्यजेत् ।।१।। किंत्वव्रतानि पूर्वं परित्यज्य ततश्च व्रतेषु तन्निष्ठो भूत्वा निर्विकल्पसमाधिरूपं
परमात्मपदं प्राप्य पश्चादेकदेशव्रतान्यपि त्यजति । तदप्युक्तम् तैरेव — ‘‘अव्रतानि परित्यज्य
व्रतेषु परिनिष्ठितः । त्यजेत्तान्यपि संप्राप्य परमं पदमात्मनः ।।१।।’’
अयं तु विशेषः — व्यवहाररूपाणि यानि प्रसिद्धान्येकदेशव्रतानि तानि त्यक्तानि ।
यानि पुनः सर्वशुभाशुभनिवृत्तिरूपाणि निश्चयव्रतानि तानि त्रिगुप्तिलक्षणस्वशुद्धात्म-
सम्वित्तिरूपनिर्विकल्पध्याने स्वीकृतान्येव, न च त्यक्तानि । प्रसिद्धमहाव्रतानि कथमेकदेश-
रूपाणि जातानि ? इति चेत्तदुच्यते — जीवघातनिवृत्तौ सत्यामपि जीवरक्षणे प्रवृत्तिरस्ति ।
तथैवासत्यवचनपरिहारेऽपि सत्यवचनप्रवृत्तिरस्ति । तथैव चादत्तादानपरिहारेऽपि दत्तादाने
प्रवृत्तिरस्तीत्याद्येकदेशप्रवृत्त्यपेक्षया देशव्रतानि तेषामेकदेशव्रतानां त्रिगुप्तिलक्षणनिर्विकल्प-
मोक्षमार्ग अधिकार [ २५३