Bruhad Dravya Sangrah-Gujarati (Devanagari transliteration).

< Previous Page   Next Page >


Page 254 of 272
PDF/HTML Page 266 of 284

 

background image
निवृत्तिरूप निश्चयव्रतनो नहि. ‘त्याग’ नो शो अर्थ छे? जेवी रीते हिंसा आदिरूप
पांच अव्रतोनी निवृत्ति छे तेवी ज रीते एकदेश व्रतोनी पण निवृत्ति छे. शा माटे?
त्रिगुप्त अवस्थामां प्रवृत्ति अने निवृत्तिरूप विकल्पनो स्वयमेव अवकाश नथी. अथवा
वास्तविक रीते ते ज निश्चयव्रत छे. शा माटे? कारण के तेमां पूर्ण निवृत्ति छे.
दीक्षा पछी बे घडीमां ज भरत चक्रवर्तीए जे मोक्ष प्राप्त कर्यो तेमणे पण जिनदीक्षा
लईने विषय
कषायनी निवृत्तिरूप व्रतना परिणाम क्षणमात्र (थोडो वखत) करीने पछी
शुद्धोपयोगरूप रत्नत्रयमय निश्चयव्रत नामक वीतराग सामायिक नामना निर्विकल्प
ध्यानमां स्थिर थईने केवळज्ञान प्राप्त कर्युं छे. परंतु तेमने व्रतना परिणाम थोडो
समय रह्या होवाथी लोको तेमना व्रतना परिणामने जाणता नथी. ते ज भरत
चक्रवर्तीना दीक्षा
- विधाननुं कथन करवामां आवे छे केश्रीवर्द्धमान तीर्थंकर परमदेवना
समवसरणमां श्रेणिक महाराजे प्रश्न कर्यो के, ‘हे भगवान्! भरत चक्रवर्तीने
जिनदीक्षा लीधा पछी केटला समयमां केवळज्ञान थयुं?’ श्रीगौतमस्वामीए उत्तर
आप्यो
‘‘पंचमुष्टिभिरुत्पाटय त्रोटयन् बन्धस्थितीन् कचान् लोचान्तरमेवापद्राजन् श्रेणिक
केवलम् ।। [अर्थःहे श्रेणिक! पंच मुष्टिथी केशलोच करीने, कर्मबंधनी स्थिति
तोडतां, केशलोचनी पछी तरत ज भरत चक्रवर्तीए केवळज्ञान प्राप्त करी लीधुं.]’’
समाधिकाले त्यागः, न च समस्तशुभाशुभनिवृत्तिलक्षणस्य निश्चयव्रतस्येति त्यागः कोऽर्थः ?
यथैव हिंसादिरूपाव्रतेषु निवृत्तिस्तथैकदेशव्रतेष्वपि कस्मादिति चेत् ? त्रिगुप्तावस्थायां
प्रवृत्तिनिवृत्तिरूपविकल्पस्य स्वयमेवावकाशो नास्ति अथवा वस्तुतस्तदेव निश्चयव्रतम्
कस्मात्सर्वनिवृत्तित्वादिति योऽपि घटिकाद्वयेन मोक्षं गतो भरतश्चक्री सोऽपि जिनदीक्षां
गृहीत्वा विषयकषायनिवृत्तिरूपं क्षणमात्रं व्रतपरिणामं कृत्वा पश्चाच्छुद्धोपयोगत्वरूपरत्नत्रयात्मके
निश्चयव्रताभिधाने वीतरागसामायिकसंज्ञे निर्विकल्पसमाधौ स्थित्वा केवलज्ञानं लब्धवानिति
परं किन्तु तस्य स्तोककालत्वाल्लोका व्रतपरिणामं न जानन्तीति तदेव भरतस्य दीक्षाविधानं
कथ्यते हे भगवन् ! जिनदीक्षादानानन्तरं भरतचक्रिणः कियति काले केवलज्ञानं जातमिति
श्रीवीरबर्द्धमानस्वामितीर्थकरपरमदेवसमवसरणमध्ये श्रेणिकमहाराजेन पृष्टे सति गौतमस्वामी
आह
‘पञ्चमुष्टिभिरुत्पाटय त्रोटयन् बन्धस्थितीन् कचान् लोचानंतरमेवापद्राजन् श्रेणिक
केवलम्
१. एकला अशुभभावनो त्याग तेने केटलाक त्याग माने छे ते मान्यतानो निषेध करी अशुभ अने शुभ
भावोबन्नेनो त्याग; तेने अहीं त्याग कह्यो छे.
२५४ ]
बृहद्द्रव्यसंग्रह