थाय तो तारो जन्म केवी रीते निष्फळ थाय? ३. आकांक्षाथी१ कलुषित थयेलो अने काम –
भोगोमां मूर्च्छित एवो आ जीव भोग न भोगववा छतां पण भावथी कर्मो बांधे छे.
४. — इत्यादिरूप (उक्त गाथाओमां कहेला) दुर्ध्यानने छोडीने (आम करवुं – )
२
निर्ममत्वमां स्थिर थईने, अन्य पदार्थोमां ममत्वबुद्धिनो हुं त्याग करुं छुं; मने आत्मानुं
ज अवलंबन छे, अन्य सर्वनो हुं त्याग करुं छुं. १. मारो३ आत्मा ज दर्शन छे, आत्मा
ज ज्ञान छे, आत्मा ज चारित्र छे, आत्मा ज प्रत्याख्यान छे, आत्मा ज संवर छे अने
आत्मा ज योग छे. २. ज्ञानदर्शनलक्षणवाळो ४एक मारो आत्मा ज शाश्वत छे अने अन्य
सर्व संयोगलक्षणवाळा भावो माराथी बाह्य छे. ३. – इत्यादि सारभूत पदोनुं ग्रहण करीने
ध्यान करवुं.
हवे, मोक्षना विषयमां फरीथी नय – विचार कहेवामां आवे छेः — प्रथम तो मोक्ष
बंधपूर्वक छे. ते ज कह्युं छे — ‘‘५जो जीव मुक्त छे तो पहेलां ए जीवने बंध अवश्य
होवो जोईए. केम के जो बंध न होय तो मोक्ष केवी रीते होई शके? अबंधनी (बंधायेलो
न होय तेनी) मुक्ति थती नथी तो मुञ्च् धातुनो प्रयोग ज नकामो छे.’ शुद्ध निश्चयनयथी
बंध नथी तथा बंधपूर्वक मोक्ष पण नथी. जो शुद्ध निश्चयनयथी बंध होय तो सदाय बंध
कौतस्कुती तव भवेद्विफला प्रसूतिः ।३। कंखिद कलुसिदभूतो कामभोगेहिं मुच्छिदो जीवो ।
ण य भुंजंतो भोगे बंधदि भावेण कम्माणि ।४।’’ इत्याद्यपध्यानंत्यक्त्वा — ‘‘ममत्तिं
परिवज्जामि णिम्ममत्तिमुवट्ठिदो । आलंवणं च मे आदा अवसेसाइं वोसरे ।१। आदा खु मज्झ
णाणे आदा मे दंसणे चरित्ते य । आदा पच्चक्खाणे आदा मे संवरे जोगे ।३। एगो मे सस्सदो
अप्पा णाणदंसणलक्खणो । सेसा मे बाहिरा भावा सव्वे संजोगलक्खणा ।३।’’
इत्यादिसारपदानि गृहीत्वा च ध्यानं कर्त्तव्यमिति ।
अथ मोक्षविषये पुनरपि नयविचारः कथ्यते । तथा हि — मोक्षस्तावत् बंधपूर्वकः ।
तथाचोक्तं — ‘‘मुक्तश्चेत् प्राक्भवेद्बन्धो नो बन्धो मोचनं कथम् । अबन्धे मोचनं नैव
मुञ्चेरर्थो निरर्थकः ।१।’’ बंधश्च शुद्धनिश्चयनयेन नास्ति, तथा बंधपूर्वको मोक्षोऽपि । यदि
पुनः शुद्धनिश्चयेन बंधो भवति तदा सर्वदैव बंध एव, मोक्षो नास्ति । किंच — यथा
१. श्री मूळाचार अ. २ गा. ८१. २.श्री नियमसार गाथा ९९.
३. श्री नियमसार गाथा १००. ४.श्री नियमसार गाथा १०२.
५. श्री परमात्म प्रकाश अ. १ गाथा ५९ टीका.
२५८ ]
बृहद् – द्रव्यसंग्रह