AvelAne vajranA pAnjarA jevo nij shuddhAtmA te prApta kare chhe. e pramANe asharaN
anuprekShAnun vyAkhyAn karyun. 2.
have, sansAr anuprekShA kahevAmAn Ave chhe — shuddhAtmadravyathI bhinna pUrve meLavelAn, pUrve
nahi meLavelAn ane mishra evAn pudgal dravyo, gnAnAvaraNAdi dravyakarmarUpe tathA sharIranA
poShaNane mATe bhojan, pAn vagere pAnche indriyanA viShayarUpe A jIve anantavAr grahaN
karIne chhoDyAn chhe — e ‘dravyasansAr’ chhe. sva - shuddhAtmadravya sambandhI sahaj shuddha
lokAkAshapramAN asankhya pradeshothI bhinna je lokAkAshanA pradesho chhe, temAn ekek pradeshane
viShe vyApIne jyAn anantavAr A jIv janmyo ke maryo na hoy, evo koI paN pradesh
nathI — te ‘kShetrasansAr’ chhe. svashuddhAtmAnA anubhavarUp nirvikalpa samAdhino kAL chhoDIne
das kroDAkroDI sAgarapramAN utsarpiNI kAL ane das kroDAkroDI sAgarapramAN avasarpiNI
kALanA ek ek samayamAn anek parAvartan karIne, jemAn anantavAr A jIv janmyo ke
maryo na hoy, evo koI paN samay nathI — e ‘kALasansAr’ chhe. abhed ratnatrayAtmak
samAdhinA baLathI siddhagatimAn nijAtmAnI upalabdhi jenun lakShaN chhe, evA siddha paryAyarUp
je utpAd — tene chhoDIne narak, tiryanch ane manuShyabhavamAn tathA devanA bhavomAn
nishchayaratnatrayanI bhAvanArahit, bhogAkAnkShAnidAnapUrvak dravya - tapashcharaNarUp jinadIkShAnA
baLathI nav graiveyak sudhI, ‘सक्को सहग्गमहिस्सी दक्खिणइंदा य लोयवाला य । लोयंतिया य देवा
शरणागतवज्रपञ्जरसदृशं निजशुद्धात्मानं प्राप्नोति । इत्यशरणानुप्रेक्षा व्याख्याता ।।२।।
अथ संसारानुप्रेक्षा कथ्यते — शुद्धात्मद्रव्यादितराणि सपूर्वापूर्वमिश्रपुद्गलद्रव्याणि
ज्ञानावरणादिद्रव्यकर्मरूपेण, शरीरपोषणार्थाशनपानादिपञ्चेन्द्रियविषयरूपेण चानन्तवारान्
गृहीत्वा विमुक्तानीति द्रव्यसंसारः । स्वशुद्धात्मद्रव्यसंबन्धिसहजशुद्धलोकाकाशप्रमिता-
संख्येयप्रदेशेभ्यो भिन्ना ये लोकक्षेत्रप्रदेशास्तत्रैकैकं प्रदेशं व्याप्यानन्तवारान् यत्र न जातो न
मृतोऽयं जीवः स कोऽपि प्रदेशो नास्तीति क्षेत्रसंसारः । स्वशुद्धात्मानुभूति-
रूपनिर्विकल्पसमाधिकालं विहाय प्रत्येकंदशकोटाकोटिसागरोपमप्रमितोत्सर्पिण्यव-
सर्पिण्येकैकसमये नानापरावर्त्तनकालेनानन्तवारानयं जीवो यत्र न जातो न मृतः स समयो
नास्तीति कालसंसारः । अभेदरत्नत्रयात्मकसमाधिकालेन सिद्धगतौ स्वात्मोपलब्धिलक्षण-
सिद्धपर्यायरूपेण योऽसावुत्पादो भवस्तं विहाय नारकतिर्यग्गमनुष्यभवेषु तथैव देव-
भवेषु च निश्चयरत्नत्रयभावनारहितभोगाकांक्षानिदानपूर्वकद्रव्यतपश्चरणरूपजिनदीक्षाबलेन
नवग्रैवेयकपर्यन्तं, ‘‘सबको सहग्गमहिस्सी दक्खिणइंदा य लोयवाला य । लोयंतिया य देवा
saptatattva-navapadArtha adhikAr [ 119