asankhyAt lokapramAN ane ShaTsthAnapatit hoy chhe. tevI ja rIte sarvotkRuShTa anubhAgabandhanAn
nimittabhUt, sarvotkRuShTa anubhAg – adhyavasAyanAn sthAno paN asankhyAt lokapramAN ane
ShaTsthAnapatit jANavAn. te ja prakAre potapotAnA jaghanya ane utkRuShTa bhedonI vachche
tAratamyatApUrvak madhyam bhedo paN chhe. tevI ja rIte jaghanyathI mAnDIne utkRuShTa sudhInAn
gnAnAvaraNAdi mUL tathA uttar prakRitionAn sthitibandhasthAn chhe. te badhAmAn paramAgamamAn
kahyA pramANe A jIve anantavAr bhramaN karyun chhe, parantu pUrvokta samasta prakRitibandh AdinI
sattAnA nAshanA kAraNarUp evAn je vishuddhagnAnadarshanasvabhAv nijaparamAtmatattvanAn samyak
shraddhAn – gnAn – anucharaNarUp samyagdarshan – gnAn – chAritra te ja A jIve prApta karyAn nathI. —
e rIte ‘bhAvasansAr’ chhe.
Am, pUrvokta prakAre dravya, kShetra, kAL, bhav ane bhAvarUp pAnch prakAranAn sansAranun
chintavan karatAn A jIvane sansArarahit svashuddhAtmasamvedananA vinAshak ane sansAranI vRuddhimAn
kAraNabhUt mithyAtva, avirati, pramAd, kaShAy ane yoganA pariNAm thatA nathI, paN
sansArAtIt sukhanA AsvAdamAn rat thaIne svashuddhAtmasamvedananA baLathI sansAravinAshak nij
niranjan paramAtmAmAn ja bhAvanA kare chhe, ane pachhI jevA paramAtmAnI bhAvanA kare chhe,
षट्स्थानपतितानि च भवन्ति । तथैव सर्वजघन्यानुभागबन्धनिमित्तानि सर्वजघन्यानु-
भागाध्यवसायस्थानानि तान्यप्यसंख्येयलोकप्रमितानि षट्स्थानपतितानि भवन्ति । तथैव च
सर्वोत्कृष्टानुभागबंधनिमित्तानि सर्वोत्कृष्टानुभागाध्यवसायस्थानानि तान्यप्यसंख्येयलोकप्रमितानि
षट्स्थानपतितानि च विज्ञेयानि । तेनैव प्रकारेण स्वकीयस्वकीयजघन्योत्कृष्टचोर्मध्ये तारतम्येन
मध्यमानि च भवन्ति । तथैव जघन्यादुत्कृष्टपर्यन्तानि ज्ञानावरणादिमूलोत्तरप्रकृतीनां
स्थितिबंधस्थानानि च । तानि सर्वाणि परमागमकथितानुसारेणानन्तवारान् भ्रमितान्यनेन जीवेन,
परं किन्तु पूर्वोक्तसमस्तप्रकृतिबन्धादीनां सद्भावविनाशकारणानि विशुद्धज्ञानदर्शनस्वभाव-
निजपरमात्मतत्त्वसम्यक्श्रद्धानज्ञानानुचरणरूपाणि यानि सम्यग्दर्शनज्ञानचारित्राणि तान्येव न
लब्धानि इति भावसंसारः ।
एवं पूर्वोक्तप्रकारेण द्रव्यक्षेत्रकालभवभावरूपं पञ्चप्रकारं संसारं भावयतोऽस्य जीवस्य
संसारातीतस्वशुद्धात्मसंवित्तिविनाशकेषु संसारवृद्धिकारणेषु मिथ्यात्वाविरतिप्रमादकषाययोगेषु
परिणामो न जायते, किन्तु संसारातीतसुखास्वादे रतो भूत्वा स्वशुद्धात्मसंवित्तिबलेन
संसारविनाशकनिजनिरञ्जनपरमात्मन्येव भावनां करोति ततश्च यादृशमेव परमात्मानं भावयति
saptatattva-navapadArtha adhikAr [ 121