tevA ja paramAtmAne pAmIne sansArathI vilakShaN evA mokShamAn anantakAL sthit rahe chhe.
ahIn visheSh e chhe ke, nitya nigodanA jIvone chhoDIne pAnch prakAranA sansAranun vyAkhyAn
jANavun. prashna — em shA mATe? uttara — kAraN ke nitya nigodanA jIvone traNe kALe
trasapaNun nathI. kahyun paN chhe — ‘evA1 anant jIvo chhe ke jeoe hajI sudhI tray – paryAy
prApta karI nathI, teo bhAvakalank prachur hovAthI nigodavAs chhoDatA nathI.’
anupam ane advitIy evI vAt chhe ke nitya - nigodavAsI, anAdi mithyAdraShTi
jIvo paN bharat chakravartInA navaso trevIs putro karmonI nirjarA2 karavAthI indragop thayA
ane temanA samUh upar bharatanA hAthIe pag mUkyo nathI, tethI, te marIne vardhanakumAr
vagere bharatanA putro thayA; teo koInI sAthe bolatA nahotA, tethI te bharate samavasaraNamAn
bhagavAnane pUchhayun, tyAre bhagavAne temanun pUrvavRuttAnt kahyun; te sAmbhaLIne temaNe tapanun grahaN
karyun ane bahu thoDA samayamAn mokSha pAmyA. A kathA AchAr – ArAdhanAnA TippaNamAn
chhe. — e rIte ‘sansAr – anuprekShA’ pUrNa thaI. 3.
have, ekatva – anuprekShA kahe chhe. te A pramANe — nishchayaratnatray ja jenun ek
तादृशमेव लब्ध्वा संसारविलक्षणे मोक्षेऽनन्तकालं तिष्ठतीति । अयं तु विशेषः —
नित्यनिगोदजीवान् विहाय, पञ्चप्रकारसंसारव्याख्यानं ज्ञातव्यम् । कस्मादिति चेत् —
नित्यनिगोदजीवानां कालत्रयेऽपि त्रसत्वं नास्तीति । तथा चोक्तं — ‘‘अत्थि अणंता जीवा
जेहि ण पत्तो तसाण परिणामो । भावकलंक सुपउरा णिगोदवासं ण मुंचंति ।१।’’
अनुपममद्वितीयमनादिमिथ्यादृशोऽपि भरतपुत्रास्त्रयोविंशत्यधिकनवशतपरिणामाणास्ते च
नित्यनिगोदवासिनः क्षपितकर्माण इन्द्रगोपाः संजातास्तेषां च पुञ्जीभूतानामुपरि भरतहस्तिना
पादो दत्तस्ततस्ते मृत्वापि वर्द्धनकुमारादयो भरतपुत्रा जातास्ते च केनचिदपि सह न वदन्ति ।
ततो भरतेन समवसरणे भगवान् पृष्टो, भगवता च प्राक्तनं वृत्तान्तं कथितम् । तच्छ्रुत्वा ते
तपो गृहीत्वा क्षणस्तोककालेन मोक्षं गताः । आचाराराधनाटिप्पणे कथितमास्ते । इति
संसारानुप्रेक्षा गता ।३।
अथैकत्वानुप्रेक्षा कथ्यते । तद्यथा — निश्चयरत्नत्रयैकलक्षणैकत्वभावनापरिणतस्यास्य
1. gommaTasAr jIvakAnD gAthA. 196.
2. akAm nirjarA
122 ]
bRuhad – dravyasangrah