have, āgaḷ chhaṭhṭhā sthaḷamān ‘‘gāthānā pūrvārdhathī puṇya - pāparūp be padārthonun svarūp
ane uttarārdhathī puṇya ane pāp prakr̥itionī saṅkhyā hun kahun chhun’’ evo abhiprāy manamān
rākhīne bhagavān ā sūtranun pratipādan kare chhe.
gāthā 38
gāthārthaḥ — shubh ane ashubh pariṇāmothī yukta jīvo kharekhar puṇya – pāparūp
hoy chhe; shātāvedanīy, shubh āyu, shubh nām tathā uchcha gotra e puṇyaprakr̥iti chhe, bākīnī
badhī pāpaprakr̥itio chhe.
ṭīkāḥ — ‘‘पुण्णं पावं हवंति खलु जीवा’’ chidānanda ek sahaj shuddhasvabhāvathī
jīvo puṇya, pāp, bandh, mokṣha ādi paryāyarūp vikalpothī rahit hovā chhatān paṇ
paramparāthī chālyā āvatā anādikarmabandharūp paryāyathī kharekhar – spaṣhṭapaṇe puṇya ane
pāparūp thāy chhe. kevā prakāranā thaīne? ‘‘सुहअसुहभावजुत्ता’’ उद्वममिथ्यात्वविषं भावय
दृष्टिं च कुरु परां भक्तिम् भावनमस्काररतो ज्ञाने युक्तो भव सदापि ।। पञ्च महाव्रतरक्षां
अतः ऊर्ध्वं षष्ठस्थले गाथापूर्वार्धेन पुण्यपापपदार्थद्वयस्वरूपमुत्तरार्धेन च
पुण्यपापप्रकृतिसंख्यां कथयामीत्यभिप्रायं मनसि धृत्वा भगवान् सूत्रमिदम् प्रतिपादयति : —
सुहअसुहभावजुत्ता पुण्णं पावं हवंति खलु जीवा ।
सादं सुहाउ णामं गोदं पुण्णं पराणि पावं च ।।३८।।
शुभाशुभभावयुक्ताः पुण्यं पापं भवन्ति खलु जीवाः ।
सातं शुभायुः नाम गोत्रं पुण्यं पराणि पापं च ।।३८।।
व्याख्या — ‘‘पुण्णं पावं हवंति खलु जीवा’’ चिदानन्दैकसहजशुद्धस्वभावत्वेन
पुण्यपापबन्धमोक्षादिपर्यायरूपविकल्परहिता अपि सन्तानागतानादिकर्मबन्धपर्यायेण पुण्यं पापं
च भवन्ति खलु स्फु टं जीवाः । कथंभूताः सन्तः ? ‘‘सुहअसुहभावजुत्ता’’ ‘‘उद्वममिथ्यात्वविषं
भावय दृष्टिं च कुरु परां भक्तिम् । भावनमस्काररतो ज्ञाने युक्तो भव सदापि ।१।
shubh ar ashubh bhāvajut jīv, bhāv puṇya aru pāp sadīv;
sātā shubh gottar aru nām, āyu puṇya, par pāp nakām. 38.
saptatattva-navapadārtha adhikār [ 175