क्रियते स द्रव्यानुयोगो भण्यते । इत्युक्तलक्षणानुयोगचतुष्टयरूपेण चतुर्विधं श्रुतज्ञानं ज्ञातव्यम् ।
अनुयोगोऽधिकारः परिच्छेदः प्रकरणमित्याद्येकोऽर्थः । अथवा षड्द्रव्यपञ्चास्तिकायसप्ततत्त्व-
नवपदार्थेषु (मध्ये) निश्चयनयेन स्वकीय शुद्धात्मद्रव्यं, स्वशुद्धजीवास्तिकायो निजशुद्धात्मतत्त्वं
निजशुद्धात्मपदार्थ उपादेयः । शेषं च हेयमिति संक्षेपेण हेयोपादेय भेदेन द्विधा
व्यवहारज्ञानमिति ।
इदानीं तेनैव विकल्परूपव्यवहारज्ञानेन साध्यं निश्चयज्ञानं कथ्यते । तथाहि — रागात्
परकलत्रादिवाञ्छारूपं, द्वेषात् परवधबन्धच्छेदादिवाञ्छारूपं, च मदीयापध्यानं कोऽपि न
जानातीति मत्वा स्वशुद्धात्मभावनासमुत्पन्नसदानन्दैकलक्षणसुखामृतरसनिर्मलजलेन चित्तशुद्धि-
मकुर्वाणः सन्नयं जीवो बहिरङ्गबकवेषेण यल्लोकरञ्जनां करोति तन्मायाशल्यं भण्यते ।
निजनिरञ्जननिर्दोषपरमात्मैवोपादेय इति रुचिरूपसम्यक्त्वाद्विलक्षणं मिथ्याशल्यं भण्यते ।
निर्विकारपरमचैतन्यभावनोत्पन्नपरमाह्लादैकरूपसुखामृतरसास्वादमलभमानोऽयं जीवो दृष्ट-
āve chhe, te dravyānuyog kahevāy chhe. ā rīte ukta lakṣhaṇavāḷā chār anuyogarūpe chār
prakāranun shrutagnān jāṇavun. anuyog, adhikār, parichchhed ane prakaraṇ vagereno ek ja artha
chhe. athavā chha dravya, pāñch astikāy, sāt tattva ane nav padārthomān nishchayanayathī potānun
shuddhātmadravya, svashuddhajīvāstikāy, nij shuddhātmatattva ane nij shuddhātmapadārtha upādey
chhe ane bākīnun hey chhe — em saṅkṣhepamān hey – upādeyanā bhedathī vyavahāragnān be
prakāranun chhe.
have, te ja vikalparūp vyavahāragnānathī sādhya nishchayagnānanun kathan kare chhe. te ā
pramāṇe — rāgathī parastrī ādinī vāñchhārūp ane dveṣhathī bījāne haṇavā, bāndhavā, chhedavā
ādinī vāñchhārūp mārun durdhyān chhe, tene koī paṇ jāṇatun nathī em vichārīne
svashuddhātmabhāvanāthī utpanna sadānand (nitya ānand) jenun ek lakṣhaṇ chhe, evā
sukhāmr̥utarasarūp nirmaḷ jaḷathī (potānā) chittanī shuddhi na karatān, ā jīv bahāramān
bagalānā jevo veṣh dhāraṇ karīne lokonun rañjan kare chhe te māyāshalya kahevāy chhe. ‘nij
nirañjan1 nirdoṣh paramātmā ja upādey chhe’ evī ruchirūp samyaktvathī vilakṣhaṇ mithyāshalya
kahevāy chhe. nirvikār paramachaitanyanī bhāvanāthī utpanna paramāhlād jenun ek rūp chhe evā
1. sarva prakāranī shuddhi nij nirañjan nirdoṣh paramātmānā ja āshraye thāy chhe, anya prakāre nahi — evun
gnān karāvavā tene ja upādey kahevāmān āve chhe.
204 ]
br̥uhad – dravyasaṅgrah