sukhāmr̥utarasano svād na letān ā jīv joyelā, sāmbhaḷelā ane anubhavelā bhogomān je
nirantar chittane roke chhe, tene nidānashalya kahevāmān āve chhe. uparokta lakṣhaṇavāḷān traṇ
shalya, vibhāvapariṇām vagere samasta shubhāshubh saṅkalpa – vikalparahit, param svāsthyanā
samvedanathī utpanna thayel tāttvik paramānand jenun ek lakṣhaṇ chhe; evā sukhāmr̥utathī tr̥upta
potānā ātmā vaḍe potānun samyak nirvikalpapaṇe vedan – parignān – anubhavan evun je
nirvikalpasvasamvedanagnān te ja nishchayagnān kahevāy chhe.
ahīn, shiṣhya shaṅkā kare chheḥ — uparokta prakāre prābhr̥ut granthamān je nirvikalpa
svasamvedanagnān kahevāmān āvyun chhe te ghaṭatun nathī. ‘shā māṭe ghaṭatun nathī?’ em kahevāmān
āve to kāraṇ kahevāmān āve chheḥ — jem jainamatamān sattāvalokanarūp chakṣhu ādi darshan
nirvikalpa kahevāy chhe tem bauddhamatamān gnān nirvikalpa kahevāy chhe. parantu te nirvikalpa hovā
chhatān (tyān) vikalpane utpanna karanār kahevāy chhe. jainamatamān to gnān vikalpane utpanna
karanār ja nathī, paṇ svarūpathī ja savikalpa chhe ane tevī ja rīte svaparaprakāshak chhe. shaṅkāno
parihāraḥ — jainasiddhāntamān gnānane kathañchit savikalpa ane kathañchit nirvikalpa mānavāmān
āve chhe. te ā pramāṇe — jem ke viṣhayānandarūp je samvedan chhe te rāg samvedananā vikalparūp
श्रुतानुभूतभोगेषु यन्नियतम् निरन्तरम् चित्तम् ददाति तन्निदानशल्यमभिधीयते ।
इत्युक्तलक्षणशल्यत्रयविभावपरिणामप्रभृतिसमस्तशुभाशुभसङ्कल्पविकल्परहितेन परमस्वास्थ्य-
संवित्तिसमुत्पन्नतात्त्विकपरमानंदैकलक्षणसुखामृततृप्तेन स्वेनात्मना स्वस्य सम्यग्निर्विकल्परूपेण
वेदनं परिज्ञानमनुभवनमिति निर्विकल्पस्वसंवेदनज्ञानमेव निश्चयज्ञानं भण्यते ।
अत्राह शिष्यः । इत्युक्तप्रकारेण प्राभृतग्रन्थे यन्निर्विकल्पस्वसंवेदनज्ञानं भण्यते, तन्न
घटते । कस्मादितिचेत् ? तदुच्यते — सत्तावलोकरूपं चक्षुरादिदर्शनं यथा जैनमते निर्विकल्पं
कथ्यते, तथा बौद्धमते ज्ञानं निर्विकल्पकं भण्यते, परं किन्तु तन्निर्विकल्पमपि विकल्पजनकं
भवति । जैनमते तु विकल्पस्योत्पादकं भवत्येव न, किन्तु स्वरूपेणैव सविकल्पमिति । तथैव
स्वपरप्रकाशकं चेति । तत्र परिहारः । कथंचित् सविकल्पकं निर्विकल्पकं च । तथाहि — यथा
विषयानन्दरूपं स्वसंवेदनं रागसंवित्तिविकल्परूपेण सविकल्पमपि शेषानीहितसूक्ष्मविकल्पानां
सद्भावेऽपि सति तेषां मुख्यत्वं नास्ति तेन कारणेन निर्विकल्पमपि भण्यते । तथा
स्वशुद्धात्मसंवित्तिरूपं वीतरागस्वसंवेदनज्ञानमपि स्वसंवित्त्याकारैकविकल्पेन सविकल्पमपि
बहिर्विषयानीहितसूक्ष्मविकल्पानां सद्भावेऽपि सति तेषां मुख्यत्वं नास्ति तेन कारणेन
mokṣhamārga adhikār [ 205