have chhadmasthone gnān, sattāvalokanarūp darshanapūrvak thāy chhe ane mukta jīvone darshan
ane gnān ek sāthe ja thāy chhe — em pratipādan kare chheḥ —
gāthā 44
gāthārthaḥ — chhadmastha jīvone darshanapūrvak gnān hoy chhe kem ke chhadmasthone gnān
ane darshan e banne upayog ek sāthe hotā nathī. kevaḷī bhagavānane gnān ane darshan
e banney upayog ek sāthe hoy chhe.
ṭīkāḥ — ‘‘दंसणपुव्वं णाणं छदमत्थाणं’’ chhadmastha – sansārī jīvone sattāvalokanarūp
darshanapūrvak gnān hoy chhe. kem? ‘‘ण दोण्णि उवउग्गा जुगवं जह्मा’’ kāraṇ ke, chhadmasthone
gnānopayog ane darshanopayog — e banne ek sāthe hotā nathī. ‘‘केवलिणाहे जुगवं तु ते
दो वि’’ kevaḷībhagavānane gnān ane darshan upayog banne ek sāthe ja hoy chhe.
teno vistāraḥ — chakṣhu ādi indriyonā potapotānā kṣhayopasham pramāṇe potāne
अथ छद्मस्थानां ज्ञानं सत्तावलोकनदर्शनपूर्वकं भवति, मुक्तात्मनां युगपदिति
प्रतिपादयति : —
दंसणपुव्वं णाणं छदमत्थाणं ण दोण्णि उवउग्गा ।
जुगवं जह्मा केवलिणाहे जुगवं तु ते दो वि ।।४४।।
दर्शनपूर्व्वं ज्ञानं छद्मस्थानां न द्वौ उपयोगौ ।
युगपत् यस्मात् केवलिनाथे युगपत् तु तौ द्वौ अपि ।।४४।।
व्याख्या — ‘‘दंसणपुव्वं णाणं छदमत्थाणं’’ सत्तावलोकनदर्शनपूर्वकं ज्ञानं भवति
छद्मस्थानां संसारिणां । कस्मात् ? ‘‘ण दोण्णि उवउग्गा जुगवं जह्मा’’ ज्ञानदर्शनोपयोगद्वयं
युगपन्न भवति यस्मात् । ‘‘केवलिणाहे जुगवं तु ते दो वि’’ केवलिनाथे तु युगपत्तौ
ज्ञानदर्शनोपयोगौ द्वौ भवति इति ।
अथ विस्तर : — चक्षुरादीन्द्रियाणां स्वकीयस्वकीयक्षयोपशमानुसारेण तद्योग्यदेश-
chhadamasthākai kramaten jān, pahalain darshan pīchhain gnān,
do upayog na ekain kāl, kevalagnānī yugapat bhāl. 44
208 ]
br̥uhad – dravyasaṅgrah