gāthā 45
gāthārthaḥ — ashubhakāryanī nivr̥utti ane shubhakāryamān pravr̥utti – tene (vyavahār)
chāritra jāṇo. vrat - samiti - guptirūp evun te (chāritra) vyavahāranayathī jinendradeve kahyun chhe.
ṭīkāḥ — ā ja sarāgachāritranā ekadesh avayavarūp deshachāritranun pratham kathan kare
chhe. te ā pramāṇe chhe — mithyātvādi sāt prakr̥itionā upasham, kṣhayopasham ke kṣhay thatān
athavā adhyātmabhāṣhāe kahīe to nijashuddhātmābhimukh pariṇām thatān shuddhātmabhāvanāthī
utpanna, nirvikār, vāstavik sukhāmr̥utane upādey karīne, sansār – sharīr ane bhogomān je
heyabuddhivāḷo, samyagdarshanathī shuddha chhe, te chaturtha guṇasthānavāḷo, vratarahit dārshanik kahevāy
chhe. je apratyākhyānāvaraṇ nāmanā bījā kaṣhāyano kṣhayopasham thatān pr̥ithvī ādi ( – pr̥ithvī,
jaḷ, agni, vāyu ane vanaspatirūp) pāñch sthāvaronā vadhamān pravr̥utta hovā chhatān paṇ
yathāshakti trasanā vadhathī nivr̥utta hoy chhe, te pañcham guṇasthānavartī shrāvak kahevāy chhe.
te shrāvakanā agiyār bhed kahevāmān āve chheḥ — samyagdarshanapūrvak, madya, māns,
madh ane pāñch udumbar phaḷonā tyāgarūp āṭh mūlaguṇonun pālan karato je jīv, yuddhādimān
pravr̥utta thavā chhatān paṇ pāpanī vr̥uddhi karanār shikār ādi samān prayojan vinānā
jīvaghātathī nivr̥utta thayel chhe, te pratham dārshanik shrāvak kahevāy chhe. te ja dārshanik shrāvak
jyāre tras jīvonī hinsāthī sarvathā nivr̥utta thaīne pāñch aṇuvrat, traṇ guṇavrat ane chār
अशुभात् विनिवृत्तिः शुभे प्रवृत्तिः च जानीहि चारित्रम् ।
व्रतसमितिगुप्तिरूपं व्यवहारनयात् तु जिनभणितम् ।।४५।।
व्याख्या — अस्यैव सरागचारित्रस्यैकदेशावयवभूतं देशचारित्रं तावत्कथ्यते । तद्यथा —
मिथ्यात्वादिसप्तप्रकृत्युपशमक्षयोपशमक्षये सति, अध्यात्मभाषया निजशुद्धात्माभिमुखपरिणामे
वा सति शुद्धात्मभावनोत्पन्ननिर्विकारवास्तवसुखामृतमुपादेयं कृत्वा संसारशरीरभोगेषु योऽसौ
हेयबुद्धिः सम्यग्दर्शनशुद्धः स चतुर्थगुणस्थानवर्ती व्रतरहितो दार्शनिको भण्यते ।
यश्चाप्रत्याख्यानावरणसंज्ञद्वितीयकषायक्षयोपशमे जाते सति पृथिव्यादिपञ्चस्थावरवधे प्रवृत्तोऽपि
यथाशक्त्या त्रसवधे निवृत्तः स पञ्चमगुणस्थानवर्ती श्रावको भण्यते ।
तस्यैकादशभेदाः कथ्यन्ते । तथाहि — सम्यक्त्वपूर्वकत्वेन मद्यमांसमधुत्यागोदुम्बर-
पञ्चकपरिहाररूपाष्टमूलगुणसहितः सन् संग्रामादिप्रवृत्तोऽपि पापद्धर्यादिभिर्निष्प्रयोजन-
जीवघादादो निवृत्तः प्रथमो दार्शनिकश्रावको भण्यते । स एव सर्वथा त्रसवधे निवृत्तः सन्
mokṣhamārga adhikār [ 215