shikṣhāvrat sahit thāy chhe, tyāre ‘vratī’ nāmano bījo shrāvak thāy chhe. te ja jyāre traṇekāḷe
sāmāyik kare chhe tyāre trījī pratimādhārī, prauṣhadh – upavās kare chhe tyāre chothī pratimādhārī,
sachittanā tyāgathī pāñchamī pratimādhārī, divase brahmacharya pālan karavāthī chhaṭhṭhī pratimādhārī,
sarvathā brahmacharya pālan karavāthī sātamī pratimādhārī, ārambh vagere sampūrṇa vyāpāranā
tyāgathī āṭhamī pratimādhārī, paheravā – oḍhavānān vastro sivāy anya sarva parigrahonā
tyāgathī navamī pratimādhārī, ghar – vyāpār ādi sambandhī samasta pāpamay kāryomān sammati
(salāh) āpavāno tyāg karavāthī dashamī pratimādhārī ane uddiṣhṭa āhāranā tyāgathī
agiyāramī pratimāno dhārak shrāvak thāy chhe. ā agiyār prakāranā shrāvakomān pahelī chha
pratimāvāḷā tāratamyapaṇe jaghanya shrāvak chhe, pachhīnī traṇ pratimāvāḷā madhyam shrāvak ane
chhellī be pratimāvāḷā uttam shrāvako gaṇāy chhe — e pramāṇe saṅkṣhepamān deshachāritranā1
dārshanik shrāvak vagere agiyār bhed jāṇavān.
have, ekadesh chāritranā vyākhyān pachhī sakaḷ chāritrano upadesh kare chhe —
‘‘असुहादो विणिवित्ती सुहे पवित्ती य जाण चारित्तं’’ he shiṣhya! ashubh kāryothī nivr̥utti ane
shubh kāryomān pravr̥uttine tun chāritra jāṇ. te kevun chhe? ‘‘वदसमिदिगुत्तिरूवं ववहारणयादु
जिणभणियं’’ vrat, samiti ane guptirūp chhe ane vyavahāranayathī shrī jinendra bhagavantoe
kahelun chhe. te ā pramāṇe chhe — pratyākhyānāvaraṇ2 nāmanā trījā kaṣhāyano kṣhayopasham thatān,
पञ्चाणुव्रतत्रयगुणव्रतशिक्षाव्रतचतुष्टयसहितो द्वितीयव्रतिकसंज्ञो भवति । स एव त्रिकाल-
सामायिके प्रवृत्तः तृतीयः, प्रोषधोपवासे प्रवृत्तश्चतुर्थः, सचित्तपरिहारेण पञ्चमः, दिवा
ब्रह्मचर्येण षष्ठः, सर्वथा ब्रह्मचर्येण सप्तमः, आरम्भादिसमस्तव्यापारनिवृत्तोऽष्टमः, वस्त्रप्रावरणं
विहायान्यसर्वपरिग्रहनिवृत्तोनवमः, गृहव्यापारादिसर्वसावद्यानुमतनिवृत्तो दशमः, उद्दिष्टाहार-
निवृत्त एकादशम इति । एतेष्वेकादशश्रावकेषु मध्ये प्रथमषट्कं तारतम्येन जघन्यम्, ततश्च
त्रयं मध्यमम्, ततो द्वयमुत्तममिति संक्षेपेण दार्शनिकश्रावकाद्येकादशभेदाः ज्ञातव्याः ।
अथैकदेशचारित्रव्याख्यानानन्तरं सकलचारित्रमुपदिशति । ‘‘असुहादो विणिवित्ती सुहे
पवित्ती य जाण चारित्तं’’ अशुभान्निवृत्तिः शुभे प्रवृत्तिश्चापि जानीहि चारित्रम् । तच्च
कथम्भूतं ? ‘‘वदसमिदिगुत्तिरूवं ववहारणयादु जिणभणियं’’ व्रतसमितिगुप्तिरूपं
व्यवहारनयाज्जिनैरुक्तमिति । तथाहि प्रत्याख्यानावरणसंज्ञतृतीयकषायक्षयोपशमे सति
1. deshachāritra pāñchame guṇasthāne antaraṅgamān mithyātvanā tathā prathamanā be kaṣhāyanā abhāvarūp hoy chhe.
2. chhaṭhṭhe guṇasthāne antaraṅgamān mithyātvano tyāg tathā prathamanā traṇ kaṣhāyano abhāv hoy chhe.
216 ]
br̥uhad – dravyasaṅgrah