Page 19 of 205
PDF/HTML Page 41 of 227
single page version
rahyo [ane] (marat) maratī vakhate (vilāp karat) raḍī raḍī
(dukh) duḥkho (sahyo) sahan karyān.
bhavanavāsī, vyantar ane jyotiṣhī devomānthī koī ekanun
sharīr dhāraṇ karyun. tyān paṇ anya devonā vaibhavo dekhī pāñche
indrionā viṣhayonī ichchhārūp agnimān baḷī rahyo. tathā
mandāramālā karamāī jatī dekhīne ane sharīr tathā
ābhūṣhaṇonī kānti kṣhīṇ thatī dekhīne potānun maraṇ najīk
chhe em avadhignān dvārā jāṇatān ‘‘hāy! have ā bhog
mane bhogavavāne nahi maḷe!’’ evā vichārathī ro-ro karīne
ghaṇān duḥkho sahan karyān. 15.
Page 20 of 205
PDF/HTML Page 42 of 227
single page version
jīv svayam puruṣhārtha karī shake chhe.
vinā (dukh) duḥkh (pāy) pāmyo [ane] (tan̐haten) tyānthī (chay)
marīne (thāvar tan) sthāvaranun sharīr (dharai) dhāraṇ kare chhe, (yon)
āvī rīte [ā jīv] (parivartan) pāñche parāvartan (pūre kare)
pūrān karyā kare chhe.
Page 21 of 205
PDF/HTML Page 43 of 227
single page version
sansāramān anādi kāḷathī rakhaḍyā kare chhe, ane pāñch parāvartan
karī rahyo chhe.
kāraṇathī
ekatābuddhi-kartābuddhi, shubharāgathī dharma thāy evī mānyatā) te
ja duḥkhanun kāraṇ chhe. samyagdarshan sukhanun kāraṇ chhe.
thāy. chār gatinā sanyog te duḥkhanun kāraṇ nathī chhatān paramān
ekatvabuddhi vaḍe iṣhṭa-aniṣhṭapaṇun mānī mānīne jīv ekalo
duḥkhī thāy chhe ane tyān kevā sanyoganā lakṣhe vikār kare chhe te
ṭūṅkamān kahel chhe.
Page 22 of 205
PDF/HTML Page 44 of 227
single page version
karīne, jenun kathan na thaī shake evun duḥkh uṭhāve chhe. tyānthī
nīkaḷīne bījā sthāvar paryāyo prāpta kare chhe. tras paryāy to
chintāmaṇiratna samān ghaṇī ja mushkelīthī prāpta thāy chhe. tyān paṇ
vikalatrayanā sharīro dhāraṇ karī ghaṇun duḥkh pāme chhe. kadāchit
topaṇ tyān kamajor prāṇī baḷavān prāṇī dvārā satāvāy chhe.
baḷavān bījāne duḥkh āpī ghaṇān pāpano bandh kare chhe; tathā
chhedan, bhedan, bhūkh, taras, shīt, garamī vagere akathya duḥkh
pāme chhe.
paṇ ahīn āvī jāy to ahīnnā anek gāu sudhīnā sañgnī
pañchendriy jīvo paṇ enī durgandhathī marī jāy. tyānnī jamīnane
aḍavāthī ja asahya duḥkh thavā lāge chhe. tyān vaitaraṇī nadī,
semarajhāḍ, sharadī, garamī ane anna-pāṇīnā abhāvathī svataḥ
mahān duḥkh thāy chhe. jyāre bilomān ūndhe māthe laṭake chhe tyāre
ghor duḥkhono anubhav kare chhe. pachhī bījā nārakī jīv tene
dekhatān ja kūtarānnī māphak mārapīṭ vagere karavā lāgī jāy chhe.
trījī narak sudhī amba ane ambarīṣh vagere nāmanā saṅkliṣhṭa
pariṇāmī asurakumār dev jaīne avadhignān dvārā pūrvanā
virodhanun smaraṇ karāvī andaroandar laḍāvī māre chhe; tyāre
Page 23 of 205
PDF/HTML Page 45 of 227
single page version
chīrāvun, kaḍāīmān ūkaḷavun, ṭukaḍeṭukaḍā karī nāṅkhavā vagerethī anant
duḥkho uṭhāve chhe. topaṇ paḷ mātra sātā (shānti) maḷatī nathī,
kāraṇ ke sharīranā ṭukaḍeṭukaḍā thavā chhatān paṇ pārānnī māphak
pharīthī jevun ne tevun maḷī jāy chhe. āyu pūrṇa thayā vinā maraṇ
thatun nathī. narakamān āvān duḥkho ochhāmān ochhā dash hajār varṣha
sudhī to sahan karavān ja paḍe chhe paṇ jo utkr̥uṣhṭa āyuṣhyano bandh
paḍyo hoy to tetrīs sāgaropam varṣha sudhī sharīr chhūṭatun nathī.
peṭamān ja ked rahe chhe, tyān sharīr saṅkochāīne rahevāthī ghaṇī
takalīph pāme chhe. bāḷapaṇamān gnān vagar, juvānīmān viṣhay-
bhogomān āsaktivash ane ghaḍapaṇamān indriyonī shithilatā
athavā maraṇaparyant kṣhayarog (ṭī.bī.) vagerenā kāraṇe ātma-
darshanathī vimukh rahe chhe, ane ātmoddhārano mārga pāmato nathī.
duḥkhī thato rahe chhe. kadāchit
ant samaye mandāramāḷā karamāī jatān ābhūṣhaṇo ane sharīranī
kānti kṣhīṇ thatān mr̥utyu najīk āvyun jāṇīne ghaṇo duḥkhī thāy
chhe ane valakhān mārī mārīne mare chhe. ane pachhī ekendriy jīv
suddhān thāy chhe eṭale ke pharīne tiryañchagatimān jaī paḍe chhe. āvī
Page 24 of 205
PDF/HTML Page 46 of 227
single page version
nathī. ā rīte potānā mithyābhāvonā kāraṇe nirantar sansār-
chakramān paribhramaṇ karyā ja kare chhe.
jīv, vāyukāyik jīv ane vanaspatikāyik jīv.
trīndriy, chaturindriy, pañchendriy.
Page 25 of 205
PDF/HTML Page 47 of 227
single page version
jīv puruṣhārtha vaḍe mand kaṣhāyarūp pariṇame te.
asañgnī kahevāy chhe.
ane dev jevā banāve.
ek khās ratna.
levo. (pedā thavun).
jīv, asahya ane aparimit vedanā pāmavā lāge
chhe, bījā nārakīo māraphat satāvun vagerethī
duḥkhano anubhav kare chhe tathā jyān dveṣhathī bharelun
jīvan vīte chhe te sthān.
Page 26 of 205
PDF/HTML Page 48 of 227
single page version
anantānant jīvo samānarūpe jemān rahe chhe, mare chhe ane
pedā thāy chhe, te avasthāvāḷā jīvone nigod
kahevāy chhe.
trasano paryāy prāpta karyo nathī evo jīvarāshi.
paṇ bhaviṣhyamān te jīv trasano paryāy pāmī shake
chhe.
paribhramaṇ.
evān vr̥ukṣha phaḷ vagere.
yogyatā rākhavāvāḷo jīv bhavya kahevāy chhe.
kahe chhe; tathā hr̥udayasthānamān rahel āṭh pāṅkhaḍīvāḷā
kamaḷanā ākāre pudgalapiṇḍ, tene jaḍaman arthāt
Page 27 of 205
PDF/HTML Page 49 of 227
single page version
levo athavā pedā thavun.
ek parvat visheṣh.
aparimit chhe; tathā asthiratārūp rāgādi te
chāritramoh; ā moh parimit chhe.
lokākāsh kahe chhe.
janma, jarā, tr̥uṣhā, kṣhudhā, vismay, ārat, khed;
8 9 10 11 12 13 14 15
rog, shok, mad, moh, bhay, nidrā, chintā, sved.
16 17 18
rāg, dveṣh, aru maraṇ jut, ye aṣhṭādash doṣh,
nahi hote jis jīvake, vītarāg so hoy.
vakhatathī thoḍā ansh ochhī chāle chhe.
Page 28 of 205
PDF/HTML Page 50 of 227
single page version
goḷ khāḍāmān, kātarathī jenā be ṭukaḍā na thaī shake
evā ane ek divasathī sāt divas sudhīnā janmelā
uttam bhogabhūminā gheṭānnā vāḷathī te khāḍo pūro
bharavo. temānthī ek vāḷane so so varase kāḍhavo.
jeṭalā kāḷamān te badhā vāḷane pūrā kāḍhī nākhavāmān
āve teṭalā kāḷane ‘‘vyavahār palya’’ kahe chhe,
vyavahār palyathī asaṅkhyātaguṇā uddhār palya ane
uddhār palyathī asaṅkhyātaguṇā kāḷane addhāpalya kahe
chhe, das kroḍākroḍī (10 karoḍ
manasahit prāṇī.
ane vanaspatikāyik jīv.
mānavāthī gaman vinānā ayogī kevalīmān sthāvaranun lakṣhaṇ
ane gaman sahit pavan vagere ekendriy jīvomān trasanun
lakṣhaṇ maḷavāthī ativyāpti doṣh āve chhe.
Page 29 of 205
PDF/HTML Page 51 of 227
single page version
shailīnun anukaraṇ karavun joīe; phakta lakṣhaṇ batāvavā
mātrathī antar nīkaḷatun nathī.
vītarāg, vaikriyak sharīr, sādhāraṇ ane sthāvaranā lakṣhaṇ
batāvo.
vaimānik, sabal, sañgnī, sthāvar, narakagati, narakanī bhūkh,
pyās, sharadī, garamī, bhūmisparsha ane asurakumāranā
duḥkho, akāmanirjarānun phaḷ, asurakumāranun kām ane
gaman, nārakīnā sharīranī visheṣhatā ane akāḷ maraṇano
abhāv, mandāramāḷā, vaitaraṇī ane shītathī loḍhāno goḷo
gaḷī javo, tenun spaṣhṭa varṇan karo.
Page 30 of 205
PDF/HTML Page 52 of 227
single page version
nigodiyāne indriyo, nigodiyānun āyuṣhya, nigodamān ek
shvāsamān janma-maraṇ ane shvāsanun parimāṇ batāvo.
namaskr̥ut vastu, narakanī nadī, narakamān javāvāḷā
asurakumār, nārakīnun sharīr, nigodiyānun sharīr,
nigodamānthī nīkaḷīne prāpta thatā paryāyo, nav māsathī
ochho vakhat garbhamān rahevāvāḷā, mithyātvī vaimānikanā
bhaviṣhyaparyāy, mātā-pitā vagaranān jīv, sarvathī vadhāre
duḥkhanun sthān, ane saṅklesh pariṇāmosahit maraṇ thavāthī
prāpta thavā yogya gatinun nām kaho.
ek lekh lakho athavā kahī batāvo.
Page 31 of 205
PDF/HTML Page 53 of 227
single page version
tātain inako tajiye sujān, sun tin saṅkṣhep kahūn bakhān. 1.
ā prakāre (janma-marṇa) janma ane maraṇanā (dukh) duḥkhone
Page 32 of 205
PDF/HTML Page 54 of 227
single page version
chhe. (tātain) tethī (inako) e traṇane (sujān) sārī rīte jāṇīne
(tajiye) chhoḍī devān joīe. [māṭe] (tin) e traṇanun (saṅkṣhep)
saṅkṣhepathī (kahūn bakhān) varṇan kahun chhun te (sun) sāmbhaḷo.
mithyā ācharaṇathī ja jīv duḥkhī thāy chhe. kem ke koī sanyog
sukh-duḥkhanun kāraṇ thaī shakatun nathī, em jāṇīne sukhārthīe e
mithyābhāvono tyāg karavo joīe. eṭalā māṭe ja hun ahīn
saṅkṣhepathī e traṇanun varṇan karun chhun. 1.
Page 33 of 205
PDF/HTML Page 55 of 227
single page version
(tinamānhi) temān (viparyayatva) ūndhī (saradhai) shraddhā karavī [te
agr̥uhīt mithyādarshan chhe.] (chetanako) ātmānun (rūp) svarūp
(upayog) dekhavun-jāṇavun athavā darshan-gnān (hai) chhe [ane te]
(binamūrat) amūrtik (chinamūrat) chaitanyamay [ane] (anūp)
upamārahit chhe.
karavāthī samyagdarshan thāy chhe. eṭalā māṭe ā sāt tattvo jāṇavā
jarūranā chhe. sāte tattvonun viparīt shraddhān karavun tene agr̥uhīt
mithyādarshan kahe chhe. jīv gnān-darshan upayogasvarūp arthāt
tākon na jān viparīt mān, kari karai dehamen nij pichhān. 3.
Page 34 of 205
PDF/HTML Page 56 of 227
single page version
jīvano svabhāv athavā pariṇām (nyārī) bhinna (hai) chhe [topaṇ
mithyādraṣhṭi jīv] (tākon) te ātmasvabhāvane (na jān) jāṇato
nathī ane (viparīt) ūlaṭun (mān kari) mānīne (dehamen) sharīramān
(nij) ātmānī (pichhān) oḷakhāṇ (karai) kare chhe.
dravyothī judo chhe; paṇ mithyādraṣhṭi jīv ātmānā svabhāvanī
yathārtha shraddhā nahi karatān agnānavash ūlaṭun mānīne, sharīr chhe te
ja hun chhun, sharīranā kārya hun karī shakun chhun, mārī ichchhānusār
sharīranī avasthā rākhī shakun chhun em sharīrane ja ātmā māne
chhe. [ā jīvatattvanī viparīt shraddhā chhe.] 3.
Page 35 of 205
PDF/HTML Page 57 of 227
single page version
(rāv) rājā chhun, (mere) mārān (dhan) rūpiyā-paisā vagere (gr̥uh)
ghar (godhan) gāy, bhens ādi (prabhāv) moṭāī [chhe; vaḷī] (mere
sut) mārān santān tathā (tiy) mārī strī chhe; (main) hun (sabal)
baḷavān, (dīn) nirbaḷ, (berūp) kurūp, (subhag) sundar, (mūrakh)
mūrkha ane (pravīn) chatur chhun.
chhe te hun ja chhun, sharīranā kārya hun karī shakun chhun, sharīr svastha hoy
to mane lābh thāy, bāhya anukūḷ sanyogathī hun sukhī ane
pratikūḷ sanyogathī hun duḥkhī, hun nirdhan, hun dhanavān, hun baḷavān,
hun nirbaḷ, hun manuṣhya, hun kurūp, hun sundar
e vagere
māne chhe te jīvatattvanī bhūl chhe.
rāgādi pragaṭ ye duḥkh dain, tinahīko sevat ginat chain. 5.
te padārthonā ṭhīk rahevāthī ke bagaḍavāthī ātmānun to kāī ṭhīk thatun
nathī tem ja bagaḍatun nathī. parantu mithyādraṣhṭi enāthī ulaṭun māne chhe.
Page 36 of 205
PDF/HTML Page 58 of 227
single page version
(jān) em māne chhe ane (tan) sharīranān (nashat) nāsh thavāthī
(āpako) ātmāno (nāsh) nāsh athavā maraṇ thayun em (mān)
māne chhe (rāgādi) rāg, dveṣh, moh vagere (pragaṭ) spaṣhṭarūpe
(duḥkhadain) duḥkh āpavāvāḷā chhe (tinahī ko) teonī (sevat)
sevā karato thako (chain) sukh (ginat) māne chhe.
sharīrano nāsh (viyog) thavāthī hun marī jaīsh. (ātmānun maraṇ
māne chhe.) dhan, sharīrādi jaḍ padārthomān parivartan thatān potānāmān
iṣhṭa-aniṣhṭa parivartan mānavun, sharīranī uṣhṇa avasthā thatān mane
tāv āvyo, sharīramān kṣhudhā, tr̥uṣhārūp avasthā thatān mane kṣhudhā-
tr̥uṣhādi thāy chhe, sharīr kapātān hun chhedāī gayo ityādi je
ajīvanī avasthāo chhe, tene potānī māne chhe e ajīv
tattvanī bhūl chhe.
ke navo utpanna thato nathī. maraṇ (viyog) to mātra sharīranun ja thāy chhe.
Page 37 of 205
PDF/HTML Page 59 of 227
single page version
shakatā nathī, chhatān agnānī tem mānato nathī. paramān kartr̥utva,
mamatvarūp mithyātva ane rāg-dveṣhādi shubhāshubh āsrav bhāv te
pratyakṣha duḥkh denārā chhe, bandhanā ja kāraṇ chhe, chhatān tene agnānī
jīv sukhakar jāṇīne seve chhe. vaḷī shubhabhāv paṇ bandhananun kāraṇ
chhe, āsrav chhe, tene hitakar māne chhe. par dravya jīvane lābh-
nukasān karī shake nahi, chhatān tene iṣhṭa-aniṣhṭa mānī temān prīti-
aprīti kare chhe; mithyātva, rāg-dveṣhanun svarūp oḷakhato nathī, par
padārtha mane sukh-duḥkh āpe chhe athavā rāg-dveṣh-moh karāve chhe,
em māne chhe, ā āsrav tattvanī bhūl chhe.
ātamahitahetu virāg-gnān, te lakhain āpakūn kaṣhṭadān. 6.
(phalamañjhār) phaḷamān (rati) prem (karai) kare chhe, [ane karmabandhanā]
Page 38 of 205
PDF/HTML Page 60 of 227
single page version
rāgadveṣhano abhāv [eṭale ke potānā asalī svabhāvamān
samyagdarshan] te (ātamahit) ātmānā hitanā (hetu) kāraṇ chhe
(te) tene (āpakūn) ātmāne (kaṣhṭadān) duḥkhanā āpanār (lakhain)
māne chhe.
mithyādraṣhṭi jīv tene anukūḷ-pratikūḷ mānīne tenāthī hun sukhī-
duḥkhī chhun evī kalpanā vaḍe rāg-dveṣh, ākuḷatā kare chhe. dhan,
yogya strī, putrādinā sanyog thatān rati kare chhe; rog, nidrā,
nirdhanatā, putraviyog vagere thatān arati kare chhe; puṇya-pāp banne
bandhanakartā chhe, paṇ tem nahi mānīne puṇyane hitakar māne chhe;
tattvadraṣhṭithī to puṇya-pāp banne ahitakar ja chhe, parantu agnānī
evun nirdhārarūp mānato nathī te bandhatattvanī ūndhī shraddhā chhe.
jeṭalo abhāv te vairāgya chhe, ane te sukhanā kāraṇarūp chhe, chhatān
agnānī jīv tene kaṣhṭadātā māne chhe. ā samvaratattvanī viparīt
shraddhā chhe.
svarūp chhe.