132 ]
iṣhṭopadesh
[ bhagavānashrīkundakund-
have, paradravyonā anurāgamān doṣh batāve chheḥ —
abhinande agnānī je, pudgalane nij jāṇ,
chaugatimān nij saṅgane, taje na pudgal, mān. 46.
anvayārtha : — [यः अविद्वान् ] je (hey – upādey tattvone nahi jāṇanār)
[पुद्गलद्रव्यं ] pudgal dravyane (sharīrādikane) [अभिनन्दति ] abhinande chhe – shraddhe chhe (arthāt tene
potānun svarūp māne chhe). [तस्य जन्तोः ] te bichārā jīvanī sāthenā [सामीप्यं ] sanyog-
sambandhane [तत् ] te (pudgal) [चतुर्गतिषु ] narakādi chār gatiomān [जातु न मुञ्चति ] kadāchit
paṇ chhoḍato nathī.
ṭīkā : — vaḷī je avidvān chhe arthāt hey – upādey tattvono anabhigna chhe te
pudgaladravyane eṭale dehādikane abhinande chhe — shraddhe chhe arthāt tene ātmabhāve ane
ātmīyabhāve (arthāt ātmarūp ane ātmānun) māne chhe; te bichārā jīvanun samīpapaṇun
( – pratyāsannapaṇun – nikaṭatā sanyog – sambandh) te pudgaladravya narakādi chār gatiomān kadāchit
paṇ chhoḍatun nathī.
अथ परद्रव्यानुरागे दोपं च दर्शयति —
अविद्वान्पुद्गलद्रव्यं योऽभिनन्दति तस्य तत् ।
न जातु जन्तोः सामीप्यं चतुर्गतिषु मुञ्चति ।।४६।।
टीका — यः पुनरविद्वान् हेयोपादेयतत्त्वानभिज्ञः पुद्गलद्रव्यं देहादिकमभिनन्दति श्रद्धत्ते
आत्मात्मीयभावेन प्रतिपद्यते तस्य जन्तोर्जीवस्य तत्पुद्गलद्रव्यं चतसृषु नारकादिगतिषु सामीप्यं
परद्रव्योंमें अनुराग करनेसे होनेवाले दोषको दिखाते हैं —
पुद्गलको निज जानकर, अज्ञानी रमजाय ।
चहुँगतिमें ता संगको, पुद्गल नहीं तजाय ।।४६।।
अर्थ — जो हेयोपादेयके स्वरूपको न समझनेवाला, शरीरादिक पुद्गल द्रव्यको आप
(आत्म)रूप तथा अपनेको (आत्माके) मानता है, उस जीवके साथ नरकादिक चार गतियोंमें
वह पुद्गल अपना सम्बन्ध नहीं छोड़ता है, अर्थात् भव-भवमें वह पुद्गलद्रव्य जीवके साथ
बँधा ही रहता है । उससे पिंड नहीं छूट पाता ।।४६।।