Ishtopdesh-Gujarati (simplified iso15919 transliteration).

< Previous Page   Next Page >


Page 82 of 146
PDF/HTML Page 96 of 160

 

background image
82 ]
iṣhṭopadesh
[ bhagavānashrīkundakund-
‘ध्यायते येन तद्धयानं यो ध्यायति स एव वा
यत्र वा ध्यायते यद्वा ध्यातिर्वा ध्यानमिष्यते’ ।।६७।।
ध्यायत इति ध्येयं वा ध्यातिक्रिययाऽऽध्याप्यं यदा यस्मिन्नात्मनः परमात्मना
सहैकीकरणकाले आत्मैव चिन्मात्रमेव स्यात्तदा कीदृशः संयोगादिप्रकारः सम्बन्धो द्रव्यकर्मणा
सहात्मनः स्यात् येन जायतेध्यात्मयोगेन कर्मणामाशु निर्जरेति परमार्थतः कथ्यते
जिसके द्वारा ध्यान किया जाय अर्थात् जो ध्यान करनेमें करण होसाधन हो, उसे ध्यान
कहते हैं तथा जो ध्याता हैध्यानका कर्ता है, उसे भी ध्यान कहते हैं, जैसा कि कहा
भी है‘‘ध्यायते येन तद् ध्यानं’’
‘‘जो ध्यैञ् चिन्तायाम्’’ धातुका व्याप्य हो अर्थात् जो ध्याया जावे, उसे ध्येय कहते
है परंतु जब आत्माका परमात्माके साथ +एकीकरण होनेके समय, आत्मा ही चिन्मात्र हो
जाता है, तब संयोगादिक प्रकारोंमेंसे द्रव्यकर्मोंके साथ आत्माका कौनसे प्रकारका सम्बन्ध
होगा ? जिससे कि ‘‘अध्यात्मयोगसे कर्मोंकी शीघ्र निर्जरा हो जाती है’’ यह बात परमार्थसे
कही जावे
भावार्थ यह है कि आत्मासे कर्मोंका सम्बन्ध छूट जाना निर्जरा कहलाती है
परंतु जब उत्कृष्ट अद्वैत ध्यानावस्थामें किसी भी प्रकार कर्मका सम्बन्ध नहीं, तब छूटना
किसका ? इसलिए सिद्धयोगी कहो या गतयोगी अथवा अयोगी केवली कहो, उनमें कर्मोंकी
निर्जरा होती है, यह कहना व्यवहारनयसे ही है, परमार्थसे नहीं
’’ ।।२५।।
‘je dvārā dhyān karavāmān āve chhe te dhyān athavā je dhyān dhyāve chhe te ja dhyān
chhe, athavā je dhyāvavāmān āve chhe te athavā dhyātine dhyān kahe chhe.’
je dhyāvavāmān āve te dhyey chhe athavā dhyātikriyāthī dhyey samajavun. jyāre
ātmānā, paramātmā sāthe ekīkaraṇanā kāḷe ātmā ja chinmātra ja thaī jāy, tyāre
dravyakarma sāthe ātmāno sanyogādi
rūp kevā prakārano sambandh hoī shake; jethī
‘adhyātmayogathī karmonī shīghra nirjarā thaī jāy chhe’e sambandhī (shlok 24mān) paramārthe
kahevāmān āvyun chhe?
bhāvārtha :chaṭāī ane chaṭāīno kartābanne ekabījāthī bhinnabhinna chhe, tethī
te banneno sanyog sambandh banī shake chhe, parantu dhyān ane dhyeyarūp avasthā ātmāthī abhinna
hovāthī teno ātmā sāthe tādātmya sambandh chhe, sanyog sambandh nathī.
je samaye ātmā dhyān avasthāmān paramātmarūpanī sāthe ekamek thaī jāy chhe, te
samaye dhyān ane dhyeyamān abhinnatā rahe chhe. te samaye chaitanyarūp ātmapiṇḍ sivāy anya