२७८ ][ मोक्षमार्गप्रकाशक
अन्यथा नथी. वळी कोईने परस्पर वचनालाप थयो होय त्यां तेमने तो अन्यप्रकारे अक्षरो
नीकळ्या हता अने अहीं ग्रंथकर्ताए अन्यप्रकारे कह्या, परंतु त्यां प्रयोजन एक ज दर्शावे छे.
नगर – वन – संग्रामादिकनां नामादिक तो जेम छे तेम ज लख्यां, परंतु त्यां वर्णन हीनाधिक
पण प्रयोजनने पोषक निरूपवामां आवे छे. इत्यादि ए ज प्रमाणे समजवुं.
वळी प्रसंगरूप कथाओ पण ग्रंथकर्ता पोताना विचारानुसार कहे छे. जेम धर्मपरीक्षामां
मूर्खनी कथा लखी त्यां ए ज कथा मनोवेगे कही हती एवो नियम नथी, परंतु मूर्खपणाने
पोषक ज एवी कोई वार्ता कही हती एवा अभिप्रायनुं पोषण करे छे. ए ज प्रमाणे अन्य
ठेकाणे पण समजवुं.
प्रश्नः — अयथार्थ कहेवुं तौ जैनशास्त्रोमां संभवे नहि?
उत्तरः — अन्यथा तो तेनुं नाम छे के जो प्रयोजन अन्यनुं अन्य प्रगट करवामां
आवे. जेम – कोईने कह्युं के तुं फलाणाने ‘आ प्रमाणे’ कहेजे, हवे तेणे ते ज अक्षर तो न
कह्या परंतु ते ज प्रयोजनसहित कह्या तो तेने मिथ्यावादी कहेता नथी. अहीं एम जाणवुं
के – जो जेम छे तेम लखवानो संप्रदाय होय तो कोईए घणा प्रकारथी वैराग्यचिंतवन कर्युं हतुं
तेनुं सर्व वर्णन लखतां ग्रंथ वधी जाय, तथा कांई पण लखवामां न आवे तो तेनो भाव
भासे नहि, माटे वैराग्यना ठेकाणे पोताना विचारानुसार थोडुं घणुं वैराग्यपोषक ज कथन करे
पण सरागपोषक न करे तो त्यां अन्यथा प्रयोजन न थयुं, तेथी तेने अयथार्थ कहेता नथी.
ए ज प्रमाणे अन्य ठेकाणे पण समजवुं.
वळी प्रथमानुयोगमां जेनी मुख्यता होय तेने ज पोषवामां आवे छे. जेम कोईए
उपवास कर्यो तेनुं फळ तो अल्प हतुं, परंतु तेने अन्य धर्मपरिणतिनी विशेषता थवाथी
उच्चपदनी प्राप्ति थई त्यां तेने उपवासनुं ज फळ निरूपण करे छे. ए ज प्रमाणे अन्य ठेकाणे
पण समजवुं.
वळी जेम कोईए शीलनी ज प्रतिज्ञा द्रढ राखी वा नमस्कारमंत्रनुं स्मरण कर्युं वा
अन्य धर्मसाधन कर्युं अने तेने कष्ट दूर थयां – अतिशय प्रगट थया, त्यां तेनुं ज एवुं फळ
नथी थयुं पण अन्य कोई कर्मना उदयथी एवां कार्य थयां, तोपण तेने ते शीलादिकना ज
फळरूपे निरूपण करे छे. ए ज प्रमाणे कोई पापकार्य कर्युं, तेने तेनुं ज तेवुं फळ तो नथी
थयुं पण अन्य कर्मना उदयथी नीच गति प्राप्त थई वा कष्टादिक थयां, छतां तेने ते ज पापना
फळरूपे निरूपण करे छे. इत्यादि ए ज प्रमाणे समजवुं.
प्रश्नः — एम जूठां फळ दर्शाववां तो योग्य नथी, एवां कथनने प्रमाण केम करीए?
उत्तरः — जे अज्ञानी जीव घणुं फळ दर्शाव्या विना धर्ममां न जोडाय वा पापथी