Page -7 of 350
PDF/HTML Page 21 of 378
single page version
మమత్వ నహీం కరతే, తథా జో పరద్రవ్య వ ఉనకే స్వభావ జ్ఞానమేం ప్రతిభాషిత హోతే హైం ఉన్హేం జానతే
తో హైం, పరన్తు ఇష్ట-అనిష్ట మానకర ఉనమేం రాగ-ద్వేష నహీం కరతే; శరీరకీ అనేక అవస్థాఏఁ హోతీ
హైం, బాహ్య నానా నిమిత్త బనతే హైం, పరన్తు వహాఁ కుఛ భీ సుఖ-దుఃఖ నహీం మానతే; తథా అపనే
యోగ్య బాహ్య క్రియా జైసే బనతీ హైం వైసే బనతీ హైం, ఖీంచకర ఉనకో నహీం కరతే; తథా అపనే
ఉపయోగకో బహుత నహీం భ్రమాతే హైం, ఉదాసీన హోకర నిశ్చలవృత్తికో ధారణ కరతే హైం; తథా కదాచిత్
మందరాగకే ఉదయసే శుభోపయోగ భీ హోతా హై
ఉదయకా అభావ హోనేసే హింసాదిరూప అశుభోపయోగ పరిణతికా తో అస్తిత్వ హీ నహీం రహా హై; తథా
ఐసీ అన్తరంగ (అవస్థా) హోనే పర బాహ్య దిగమ్బర సౌమ్యముద్రాధారీ హుఏ హైం, శరీరకా సఁవారనా ఆది
విక్రియాఓంసే రహిత హుఏ హైం, వనఖణ్డాదిమేం వాస కరతే హైం, అట్ఠాఈస మూలగుణోంకా అఖణ్డిత పాలన
కరతే హైం; బాఈస పరీషహోంకో సహన కరతే హైం, బారహ ప్రకారకే తపోంకో ఆదరతే హైం, కదాచిత్
ధ్యానముద్రా ధారణ కరకే ప్రతిమావత్ నిశ్చల హోతే హైం, కదాచిత్ అధ్యయనాదిక బాహ్య ధర్మక్రియాఓంమేం
ప్రవర్తతే హైం, కదాచిత్ మునిధర్మకే సహకారీ శరీరకీ స్థితికే హేతు యోగ్య ఆహార-విహారాది క్రియాఓంమేం
సావధాన హోతే హైం.
ధర్మకే లోభీ అన్య జీవ-యాచక ఉనకో దేఖకర రాగ అంశకే ఉదయసే కరుణాబుద్ధి హో తో ఉనకో
ధర్మోపదేశ దేతే హైం, జో దీక్షాగ్రాహక హైం ఉనకో దీక్షా దేతే హైం, జో అపనే దోషోంకో ప్రగట కరతే
హైం, ఉనకో ప్రాయశ్చిత్త విధిసే శుద్ధ కరతే హైం.
Page -6 of 350
PDF/HTML Page 22 of 378
single page version
కదాచిత్ కషాయ అంశకే ఉదయసే వహాఁ ఉపయోగ స్థిర న రహే తో ఉన శాస్త్రోంకో స్వయం పఢతే హైం
తథా అన్య ధర్మబుద్ధియోంకో పఢాతే హైం.
భాగే నహీం వైసే ఉపయోగకో సధాతే హైం ఔర బాహ్యమేం ఉనకే సాధనభూత తపశ్చరణాది క్రియాఓంమేం ప్రవర్తతే
హైం తథా కదాచిత్ భక్తి
హైం, పరన్తు రాగాది వికారోంసే వ జ్ఞానకీ హీనతాసే తో జీవ నిన్దాయోగ్య హోతే హైం ఔర రాగాదికకీ
హీనతాసే వ జ్ఞానకీ విశేషతాసే స్తుతియోగ్య హోతే హైం; సో అరహంత-సిద్ధోంకే తో సమ్పూర్ణ రాగాదికీ
హీనతా ఔర జ్ఞానకీ విశేషతా హోనేసే సమ్పూర్ణ వీతరాగ-విజ్ఞానభావ సంభవ హై ఔర ఆచార్య,
ఉపాధ్యాయ తథా సాధుఓంకో ఏకదేశ రాగాదికకీ హీనతా ఔర జ్ఞానకీ విశేషతా హోనేసే ఏకదేశ
వీతరాగ-విజ్ఞాన సంభవ హై.
పునశ్చ, యే జో అరహంతాదిక పద హైం ఉనమేం ఐసా జాననా కి
తథా చౌదహవేం గుణస్థానకే అనంతర సమయసే లేకర సిద్ధ నామ జాననా. పునశ్చ, జినకో ఆచార్యపద
హుఆ హో వే సంఘమేం రహేం అథవా ఏకాకీ ఆత్మధ్యాన కరేం అథవా ఏకావిహారీ హోం అథవా ఆచార్యోంమేం
భీ ప్రధానతాకో ప్రాప్త కరకే గణధరపదవీకే ధారక హోం
Page -5 of 350
PDF/HTML Page 23 of 378
single page version
హైం. తథా జో పదవీధారక నహీం హైం వే సర్వ ముని సాధుసంజ్ఞాకే ధారక జాననా.
సాధారణ హైం, పరన్తు శబ్దనయసే ఉనకా అక్షరార్థ వైసే కియా జాతా హై. సమభిరూఢనయసే పదవీకీ
అపేక్షా హీ ఆచార్యాదిక నామ జాననా. జిసప్రకార శబ్దనయసే జో గమన కరే ఉసే గాయ కహతే
హైం, సో గమన తో మనుష్యాదిక భీ కరతే హైం; పరన్తు సమభిరూఢనయసే పర్యాయ-అపేక్షా నామ హై. ఉసహీ
ప్రకార యహాఁ సమఝనా.
కియా హై.
ఇష్ట హో ఉసకా నామ పరమేష్ట హై. పంచ జో పరమేష్ట ఉనకా సమాహార-సముదాయ ఉసకా నామ పంచపరమేష్టీ
జాననా.
నమి, నేమి, పార్శ్వ, వర్ద్ధమాన నామకే ధారక చౌబీస తీర్థంకర ఇస భరతక్షేత్రమేం వర్తమాన ధర్మతీర్థకే
నాయక హుఏ హైం; గర్భ, జన్మ, తప, జ్ఞాన, నిర్వాణ కల్యాణకోంమేం ఇన్ద్రాదికోం ద్వారా విశేష పూజ్య హోకర
అబ సిద్ధాలయమేం విరాజమాన హైం; ఉన్హేం హమారా నమస్కార హో.
దేవయశ, అజితవీర్య నామకే ధారక బీస తీర్థంకర పంచమేరు సమ్బన్ధీ విదేహ క్షేత్రోంమేం వర్తమానమేం
కేవలజ్ఞాన సహిత విరాజమాన హైం; ఉన్హేం హమారా నమస్కార హో.
Page -4 of 350
PDF/HTML Page 24 of 378
single page version
జైసే తీర్థంకర
హైం; జీవకో తత్త్వజ్ఞానకా కారణ హైం, ఇసలియే ఉపకారీ హైం; ఉన్హేం హమారా నమస్కార హో.
హూఁ, తథా జో కించిత్ వినయ కరనే యోగ్య హైం, ఉనకీ యథాయోగ్య వినయ కరతా హూఁ.
అబ, వే అరహంతాదిక ఇష్ట కైసే హైం సో విచార కరతే హైంః
సిద్ధి హో వహీ అపనా ఇష్ట హై. సో హమారే ఇస అవసరమేం వీతరాగ-విశేషజ్ఞానకా హోనా వహీ ప్రయోజన
హై, క్యోంకి ఉసకే ద్వారా నిరాకుల సచ్చే సుఖకీ ప్రాప్తి హోతీ హై ఔర సర్వ ఆకులతారూప దుఃఖకా
నాశ హోతా హై.
అపనే స్వభావకే ఘాతక జో జ్ఞానావరణాది ఘాతియా కర్మ హైం; ఉనకా సంక్లేశ పరిణామోం ద్వారా తో
తీవ్ర బన్ధ హోతా హై, ఔర విశుద్ధ పరిణామోం ద్వారా మంద బంధ హోతా హై, తథా విశుద్ధ పరిణామ
ప్రబల హోం తో పూర్వకాలమేం జో తీవ్ర బంధ హుఆ థా ఉసకో భీ మంద కరతా హై. శుద్ధ పరిణామోం
ద్వారా బంధ నహీం హోతా, కేవల ఉనకీ నిర్జరా హీ హోతీ హై. అరహంతాదికే ప్రతి స్తవనాదిరూప జో
భావ హోతే హైం, వే కషాయోంకీ మందతా సహిత హీ హోతే హైం, ఇసలియే వే విశుద్ధ పరిణామ హైం. పునశ్చ,
సమస్త కషాయ మిటానేకా సాధన హైం, ఇసలియే శుద్ధ పరిణామకా కారణ హైం; సో ఐసే పరిణామోంసే
Page -3 of 350
PDF/HTML Page 25 of 378
single page version
అంశోంమేం వహ హీన హో ఉతనే అంశోంమేం యహ ప్రగట హోతా హై.
హైం.
జో అసాతా ఆది పాపప్రకృతియోంకా బన్ధ హుఆ థా ఉన్హేం భీ మన్ద కరతా హై అథవా నష్ట కరకే
పుణ్యప్రకృతిరూప పరిణమిత కరతా హై; ఔర ఉస పుణ్యకా ఉదయ హోనే పర స్వయమేవ ఇన్ద్రియసుఖకీ
కారణభూత సామగ్రీ ప్రాప్త హోతీ హై తథా పాపకా ఉదయ దూర హోనే పర స్వయమేవ దుఃఖకీ కారణభూత
సామగ్రీ దూర హో జాతీ హై.
సామగ్రియోంకా సంయోగ కరాతే హైం ఔర దుఃఖకీ కారణభూత సామగ్రియోంకో దూర కరతే హైం.
భీ అపనా హిత నహీం హోతా; క్యోంకి యహ ఆత్మా కషాయభావోంసే బాహ్య సామగ్రియోంమేం ఇష్ట
ఇచ్ఛా కరనా ఔర దుఃఖసే డరనా యహ భ్రమ హై.
అరహంతాదికకీ భక్తి కరనేసే ఐసే ప్రయోజన తో స్వయమేవ హీ సిద్ధ హోతే హైం.
Page -2 of 350
PDF/HTML Page 26 of 378
single page version
అర్థాత్ గాలే, దూర కరే ఉసకా నామ మంగల హై. ఇస ప్రకార ఉనకే ద్వారా పూర్వోక్త ప్రకారసే దోనోం
కార్యోంకీ సిద్ధి హోతీ హై, ఇసలియే ఉనకే పరమ మంగలపనా సంభవ హై.
ఐసే మంగలోంసే మోహ మంద హో జాయే తో వైసా విపరీత కార్య కైసే బనే ? తథా హమ భీ గ్రన్థ కరతే
హైం ఉసమేం మోహకీ మందతాకే కారణ వీతరాగ తత్త్వజ్ఞానకా పోషణ కరనేవాలే అర్థోంకో ధరేంగే (రఖేంగే);
ఉసకీ నిర్విఘ్న సమాప్తి ఐసే మంగల కరనేసే హీ హో. యది ఐసే మంగల న కరేం తో మోహకీ తీవ్రతా
రహే, తబ ఐసా ఉత్తమ కార్య కైసే బనే ?
ఉసకే భీ సుఖ నహీం దిఖాఈ దేతా, పాపకా ఉదయ దిఖాఈ దేతా హై
హో ఉసకే బినా కమాఏ భీ ధన దిఖాఈ దేతా హై ఔర ఋణ దిఖాఈ నహీం దేతా, తథా జిసకే
పూర్వమేం ఋణ బహుత హో ఉసకే ధన కమానే పర భీ ఋణ దిఖాఈ దేతా హై ధన దిఖాఈ నహీం దేతా;
పరన్తు విచార కరనేసే కమానా తో ధనహీకా కారణ హై, ఋణకా కారణ నహీం హై. ఉసీ ప్రకార
జిసకే పూర్వమేం బహుత పుణ్య బంధ హుఆ హో ఉసకే యహాఁ ఐసా మంగల కియే బినా భీ సుఖ దిఖాఈ
దేతా హై, పాపకా ఉదయ దిఖాఈ నహీం దేతా. ఔర జిసకే పూర్వమేం బహుత పాపబంధ హుఆ హో ఉసకే
యహాఁ ఐసా మంగల కరనే పర భీ సుఖ దిఖాఈ నహీం దేతా, పాపకా ఉదయ దిఖాఈ దేతా హై; పరన్తు
Page -1 of 350
PDF/HTML Page 27 of 378
single page version
క్యా కారణ ? ఉసకా సమాధానః
నిమిత్త నహీం బనతా ఔర జిసకే పుణ్యకా ఉదయ హో ఉసకో దణ్డకా నిమిత్త నహీం బనతా.
కిసీ దేవాదికకో కిసీ కాలమేం హోతా హై. ఇసలియే యది ఉనకా జానపనా న హో తో కైసే సహాయ
కరేం అథవా దణ్డ దేం ? ఔర జానపనా హో, తబ స్వయంకో జో అతిమందకషాయ హో తో సహాయ కరనేకే
యా దణ్డ దేనేకే పరిణామ హీ నహీం హోతే, తథా తీవ్రకషాయ హో తో ధర్మానురాగ నహీం హో సకతా,
తథా మధ్యమకషాయరూప వహ కార్య కరనేకే పరిణామ హుఏ ఔర అపనీ శక్తి న హో తో క్యా కరేం ?
కిసీ ధర్మాత్మాకీ సహాయ కరతే హైం అథవా కిసీ అధర్మీకో దణ్డ దేతే హైం.
ఇచ్ఛాకో ఛోడకర హమనే తో ఏక వీతరాగ-విశేషజ్ఞాన హోనే కే అర్థీ హోకర అరహంతాదికకో
నమస్కారాదిరూప మంగల కియా హై.
Page 0 of 350
PDF/HTML Page 28 of 378
single page version
తో సర్వత్ర సర్వదా ఐసే ప్రవర్తతే హైం. ఇసీలియే కహా హై కి
నిధన పద హై సో జీవకో బతలానేవాలా హై. ఇస ప్రకార అపనే-అపనే సత్య అర్థకే ప్రకాశక
అనేక పద ఉనకా జో సముదాయ సో శ్రుత జాననా. పునశ్చ, జిస ప్రకార మోతీ తో స్వయంసిద్ధ
హైం, ఉనమేంసే కోఈ థోడే మోతియోంకో, కోఈ బహుత మోతియోంకో, కోఈ కిసీ ప్రకార, కోఈ కిసీ ప్రకార
గూఁథకర గహనా బనాతే హైం; ఉసీ ప్రకార పద తో స్వయంసిద్ధ హైం, ఉనమేంసే కోఈ థోడే పదోంకో, కోఈ
బహుత పదోంకో, కోఈ కిసీ ప్రకార, కోఈ కిసీ ప్రకార గూఁథకర గ్రంథ బనాతే హైం. యహాఁ మైం భీ
ఉన సత్యార్థపదోంకో మేరీ బుద్ధి అనుసార గూఁథకర గ్రంథ బనాతా హూఁ; మేరీ మతిసే కల్పిత ఝూఠే అర్థకే
సూచక పద ఇసమేం నహీం గూఁథతా హూఁ. ఇసలియే యహ గ్రంథ ప్రమాణ జాననా.
దివ్యధ్వని ద్వారా ఐసా ఉపదేశ హోతా హై జిససే అన్య జీవోంకో పదోంకా ఏవం అర్థోంకా జ్ఞాన హోతా
హై; ఉసకే అనుసార గణధరదేవ అంగప్రకీర్ణరూప గ్రన్థ గూఁథతే హైం తథా ఉనకే అనుసార అన్య-అన్య
ఆచార్యాదిక నానాప్రకార గ్రంథాదికకీ రచనా కరతే హైం. ఉనకా కోఈ అభ్యాస కరతే హైం, కోఈ
ఉనకో కహతే హైం, కోఈ సునతే హైం.
దివ్యధ్వని ద్వారా ఉపదేశ దియా. ఉసకో సుననేకా నిమిత్త పాకర గౌతమ నామక గణధరనే అగమ్య
అర్థోంకో భీ జానకర ధర్మానురాగవశ అంగప్రకీర్ణకోంకీ రచనా కీ. ఫి ర వర్ద్ధమానస్వామీ తో ముక్త
హుఏ. వహాఁ పీఛే ఇస పంచమకాలమేం తీన కేవలీ హుఏ.
తక ద్వాదశాంగకే పాఠీ శ్రుతకేవలీ రహే ఔర ఫి ర ఉనకా భీ అభావ హుఆ. ఫి ర కుఛ కాల
తక థోడే అంగోంకే పాఠీ రహే, పీఛే ఉనకా భీ అభావ హుఆ. తబ ఆచార్యాదికోం ద్వారా ఉనకే
అనుసార బనాఏ గఏ గ్రన్థ తథా అనుసారీ గ్రన్థోంకే అనుసార బనాఏ గయే గ్రన్థ ఉనకీ హీ ప్రవృత్తి
రహీ. ఉనమేం భీ కాలదోషసే దుష్టోం ద్వారా కితనే హీ గ్రన్థోంకీ వ్యుచ్ఛత్తి హుఈ తథా మహాన గ్రన్థోంకా
అభ్యాసాది న హోనేసే వ్యుచ్ఛత్తి హుఈ. తథా కితనే హీ మహాన గ్రన్థ పాయే జాతే హైం, ఉనకా బుద్ధికీ
Page 1 of 350
PDF/HTML Page 29 of 378
single page version
అపనీ బుద్ధి ద్వారా అభ్యాస కరనే యోగ్య పాయే జాతే హైం, ఉనమేం భీ కుఛ గ్రన్థోంకా హీ
అభ్యాస బనతా హై. ఐసే ఇస నికృష్ట కాలమేం ఉత్కృష్ట జైనమతకా ఘటనా తో హుఆ, పరన్తు
ఇస పరమ్పరా ద్వారా అబ భీ జైన-శాస్త్రోంమేం సత్య అర్థకా ప్రకాశన కరనేవాలే పదోంకా సద్భావ
ప్రవర్తమాన హై.
ఉపయోగీ గ్రన్థోంకా కించిత్ అభ్యాస కరకే టీకాసహిత సమయసార, పంచాస్తికాయ, ప్రవచనసార,
నియమసార, గోమ్మటసార, లబ్ధిసార, త్రిలోకసార, తత్త్వార్థసూత్ర ఇత్యాది శాస్త్ర ఔర క్షపణాసార,
పురుషార్థసిద్ధయుపాయ, అష్టపాహుడ, ఆత్మానుశాసన ఆది శాస్త్ర ఔర శ్రావక
హమేం ఇచ్ఛా హుఈ హై, ఇసలియే హమ యహ గ్రన్థ బనా రహే హైం. ఇసమేం భీ అర్థసహిత ఉన్హీం పదోంకా
ప్రకాశన హోతా హై. ఇతనా తో విశేష హై కి
పద లిఖతే హైం; పరన్తు అర్థమేం వ్యభిచార కుఛ నహీం హై.
ఫలరూప నరక
Page 2 of 350
PDF/HTML Page 30 of 378
single page version
పరిగ్రహకో త్యాగకర మహామందకషాయీ హుఏ హైం; ఉనకే ఉస మందకషాయకే కారణ కించిత్ శుభోపయోగ
హీ కీ ప్రవృత్తి పాఈ జాతీ హై ఔర కుఛ ప్రయోజన హీ నహీం హై. తథా శ్రద్ధానీ గృహస్థ భీ కోఈ
గ్రన్థ బనాతే హైం వే భీ తీవ్రకషాయీ నహీం హోతే. యది ఉనకే తీవ్రకషాయ హో తో సర్వ కషాయోంకా
జిస-తిస ప్రకారసే నాశ కరనేవాలా జో జినధర్మ ఉసమేం రుచి కైసే హోతీ ? అథవా జో కోఈ
మోహకే ఉదయసే అన్య కార్యోం ద్వారా కషాయ పోషణ కరతా హై తో కరో; పరన్తు జిన-ఆజ్ఞా భంగ
కరకే అపనీ కషాయకా పోషణ కరే తో జైనీపనా నహీం రహతా.
ఠగా జాతా హై; తథా ఉసకీ పరమ్పరా భీ నహీం చలతీ, శీఘ్ర హీ కోఈ ఝూఠే మోతియోంకా నిషేధ
కరతా హై. ఉసీ ప్రకార కోఈ సత్యార్థ పదోంకే సమూహరూప జైనశాస్త్రమేం అసత్యార్థ పద మిలాయే; పరన్తు
జైనశాస్త్రోంకే పదోంమేం తో కషాయ మిటానేకా తథా లౌకిక కార్య ఘటానేకా ప్రయోజన హై, ఔర ఉస
పాపీనే జో అసత్యార్థ పద మిలాయే హైం, ఉనమేం కషాయకా పోషణ కరనేకా తథా లౌకిక-కార్య సాధనేకా
ప్రయోజన హై, ఇస ప్రకార ప్రయోజన నహీం మిలతా; ఇసలియే పరీక్షా కరకే జ్ఞానీ ఠగాతా భీ నహీం,
కోఈ మూర్ఖ హో వహీ జైనశాస్త్రకే నామసే ఠగా జాతా హై, తథా ఉసకీ పరమ్పరా భీ నహీం చలతీ,
శీఘ్ర హీ కోఈ ఉన అసత్యార్థ పదోంకా నిషేధ కరతా హై.
తో పరమ్పరా చలే ?
Page 3 of 350
PDF/HTML Page 31 of 378
single page version
ఔర ఉసహీకే అనుసార గ్రన్థ బనాతే హైం; ఇసలియే ఉన గ్రన్థోంమేం తో అసత్యార్థ పద కైసే గూఁథే జాయేం ?
తథా జో అన్య ఆచార్యాదిక గ్రన్థ బనాతే హైం, వే భీ యథాయోగ్య సమ్యగ్జ్ఞానకే ధారక హైం ఔర
వే మూల గ్రన్థోంకీ పరమ్పరాసే గ్రన్థ బనాతే హైం. దూసరీ బాత యహ హై కి
ప్రమాణసే ఠీక గూఁథతే హైం. ఇసలియే ప్రథమ తో ఐసీ సావధానీమేం అసత్యార్థ పద గూఁథే జాతే నహీం,
ఔర కదాచిత్ స్వయంకో పూర్వ గ్రన్థోంకే పదోంకా అర్థ అన్యథా హీ భాసిత హో తథా అపనీ ప్రమాణతామేం
భీ ఉసీ ప్రకార ఆ జాయే తో ఉసకా కుఛ సారా (వశ) నహీం హై; పరన్తు ఐసా కిసీకో హీ
భాసిత హోతా హై సబ హీ కో తో నహీం, ఇసలియే జిన్హేం సత్యార్థ భాసిత హుఆ హో వే ఉసకా
నిషేధ కరకే పరమ్పరా నహీం చలతే దేతే.
తో జైనశాస్త్రోంమేం ప్రసిద్ధ కథన హై. ఔర జినకో భ్రమసే అన్యథా జాననే పర భీ జిన-ఆజ్ఞా
మాననేసే జీవకా బురా న హో, ఐసే కోఈ సూక్ష్మ అర్థ హైం; ఉనమేంసే కిసీకో కోఈ అన్యథా ప్రమాణతామేం
లాయే తో భీ ఉసకా విశేష దోష నహీం హై.
గ్రన్థోంమేం వర్ణన హై వైసా హీ వర్ణన కరేంగే. అథవా కహీం పూర్వ గ్రన్థోంమేం సామాన్య గూఢ వర్ణన థా,
ఉసకా విశేష ప్రగట కరకే వర్ణన యహాఁ కరేంగే. సో ఇసప్రకార వర్ణన కరనేమేం మైం తో బహుత సావధానీ
రఖూఁగా. సావధానీ కరనే పర భీ కహీం సూక్ష్మ అర్థకా అన్యథా వర్ణన హో జాయ తో విశేష బుద్ధిమాన
హోం, వే ఉసే సఁవారకర శుద్ధ కరేం
Page 4 of 350
PDF/HTML Page 32 of 378
single page version
తో ఉస మార్గమేం స్వయం గమన కర ఉన దుఃఖోంసే ముక్త హోం. సో మోక్షమార్గ ఏక వీతరాగభావ హై;
ఇసలియే జిన శాస్త్రోంమేం కిసీ ప్రకార రాగ-ద్వేష-మోహభావోంకా నిషేధ కరకే వీతరాగభావకా ప్రయోజన
ప్రగట కియా హో ఉన్హీం శాస్త్రోంకా పఢనే
హైం; క్యోంకి జిన రాగ-ద్వేష-మోహ భావోంసే జీవ అనాదిసే దుఃఖీ హుఆ ఉనకీ వాసనా జీవకో
బినా సిఖలాయే హీ థీ ఔర ఇన శాస్త్రోం ద్వారా ఉన్హీంకా పోషణ కియా, భలా హోనేకీ క్యా
శిక్షా దీ ? జీవకా స్వభావ ఘాత హీ కియా. ఇసలియే ఐసే శాస్త్రోంకా పఢనే
తో స్వయం హీ సే హీనబుద్ధికే ధారక హైం, ఉన్హేం కిసీ యుక్తి ద్వారా శ్రద్ధానీ కైసే కరే? ఔర శ్రద్ధాన
హీ సర్వ ధర్మకా మూల హై
పునశ్చ, వక్తా కైసా హోనా చాహియే కి జో సమ్యగ్జ్ఞాన ద్వారా సర్వ ప్రకారకే వ్యవహార-నిశ్చయాదిరూప
వ్యాఖ్యానకా అభిప్రాయ పహిచానతా హో; క్యోంకి యది ఐసా న హో తో కహీం అన్య ప్రయోజనసహిత
Page 5 of 350
PDF/HTML Page 33 of 378
single page version
హోనా చాహియే కి జిసే జినఆజ్ఞా భంగ కరనేకా భయ బహుత హో; క్యోంకి యది ఐసా నహీం హో
తో కోఈ అభిప్రాయ విచార కర సూత్రవిరుద్ధ ఉపదేశ దేకర జీవోంకా బురా కరే. సో హీ కహా
హైః
ఉసే తో కుఛ శ్రోతాఓంకే అభిప్రాయకే అనుసార వ్యాఖ్యాన కరకే అపనా ప్రయోజన సాధనేకా హీ
సాధన రహే. తథా శ్రోతాఓంసే వక్తాకా పద ఉచ్చ హై; పరన్తు యది వక్తా లోభీ హో తో వక్తా
స్వయం హీన హో జాయ ఔర శ్రోతా ఉచ్చ హో.
పునశ్చ, వక్తా కైసా హోనా చాహియే కి జో స్వయం హీ నానా ప్రశ్న ఉఠాకర స్వయం హీ ఉత్తర దే;
అథవా అన్య జీవ అనేక ప్రకారసే బహుత బార ప్రశ్న కరేం తో మిష్ట వచన ద్వారా జిస ప్రకార
ఉనకా సందేహ దూర హో ఉసీ ప్రకార సమాధాన కరే. యది స్వయంమేం ఉత్తర దేనేకీ సామర్థ్య న హో
తో ఐసా కహే కి ఇసకా ముఝే జ్ఞాన నహీం హై; క్యోంకి యది ఐసా న హో తో శ్రోతాఓంకా
సందేహ దూర నహీం హోగా, తబ కల్యాణ కైసే హోగా ? ఔర జినమతకీ ప్రభావనా భీ నహీం హో
సకేగీ.
కరే ? వహ జినధర్మకో లజాయే. పునశ్చ, వక్తా కైసా హోనా చాహియే కి జిసకా కుల హీన న
హో, అంగ హీన న హో, స్వర భంగ న హో, మిష్ట వచన హో, ప్రభుత్వ హో; జిససే లోకమేం మాన్య
హో
Page 6 of 350
PDF/HTML Page 34 of 378
single page version
ప్రాస్తాశః ప్రతిభాపరః ప్రశమవాన్ ప్రాగేవ దృష్టోత్తరః
బ్రూయాద్ధర్మకథాం గణీ గుణనిధిః ప్రస్పష్టమిష్టాక్షరః
పహలే హీ జిసనే ఉత్తర దేఖా హో, బాహుల్యతాసే ప్రశ్నోంకో సహనేవాలా హో, ప్రభు హో, పరకీ తథా
పరకే ద్వారా అపనీ నిన్దారహితపనేసే పరకే మనకో హరనేవాలా హో, గుణనిధాన హో, స్పష్ట మిష్ట జిసకే
వచన హోం
ఐసా భీ హో; పరన్తు అధ్యాత్మరస ద్వారా యథార్థ అపనే స్వరూపకా అనుభవ జిసకో న హుఆ హో
వహ జినధర్మకా మర్మ నహీం జానతా, పద్ధతిహీసే వక్తా హోతా హై. అధ్యాత్మరసమయ సచ్చే జినధర్మకా
స్వరూప ఉసకే ద్వారా కైసే ప్రగట కియా జాయే ? ఇసలియే ఆత్మజ్ఞానీ హో తో సచ్చా వక్తాపనా హోతా
హై, క్యోంకి ప్రవచనసారమేం ఐసా కహా హై కి
ధారక హైం తథా అవధి, మనఃపర్యయ, కేవలజ్ఞానకే ధనీ వక్తా హైం, ఉన్హేం మహాన వక్తా జాననా.
Page 7 of 350
PDF/HTML Page 35 of 378
single page version
ధారక ముని అథవా శ్రావక ఉనకే ముఖసే తో శాస్త్ర సుననా యోగ్య హై, ఔర పద్ధతిబుద్ధిసే అథవా
శాస్త్ర సుననేకే లోభసే శ్రద్ధానాదిగుణరహిత పాపీ పురుషోంకే ముఖసే శాస్త్ర సుననా ఉచిత నహీం హై.
కహా హై కిః
సుననా యోగ్య హై.
భావ హోతే హైం ఉనకా క్యా ఫల లగేగా ? జీవ దుఃఖీ హో రహా హై సో దుఃఖ దూర హోనేకా క్యా
ఉపాయ హై ?
ప్రీతిపూర్వక శాస్త్ర సునతా హై; కుఛ పూఛనా హో సో పూఛతా హై; తథా గురుఓంకే కహే అర్థకో అపనే
అన్తరఙ్గమేం బారమ్బార విచారతా హై ఔర అపనే విచారసే సత్య అర్థోంకా నిశ్చయ కరకే జో కర్త్తవ్య
హో ఉసకా ఉద్యమీ హోతా హై
ప్రశ్న కరతే హైం అథవా పరస్పర అనేక ప్రశ్నోత్తర కర వస్తు కా నిర్ణయ కరతే హైం; శాస్త్రాభ్యాసమేం
అతి ఆసక్త హైం; ధర్మబుద్ధిసే నింద్య కార్యోంకే త్యాగీ హుఏ హైం
Page 8 of 350
PDF/HTML Page 36 of 378
single page version
ఉసే ఆత్మజ్ఞాన న హుఆ హో తో ఉపదేశకా మర్మ నహీం సమఝ సకే; ఇసలియే జో ఆత్మజ్ఞాన ద్వారా
స్వరూపకా ఆస్వాదీ హుఆ హై, వహ జినధర్మకే రహస్యకా శ్రోతా హై. తథా జో అతిశయవన్త బుద్ధిసే
అథవా అవధి
హోతా. తథా జో కుల ప్రవృత్తిసే అథవా పద్ధతిబుద్ధిసే అథవా సహజ యోగ బననేసే శాస్త్ర సునతే
హైం, అథవా సునతే తో హైం పరన్తు కుఛ అవధారణ నహీం కరతే; ఉనకే పరిణామ అనుసార కదాచిత్
పుణ్యబన్ధ హోతా హై, కదాచిత్ పాపబన్ధ హోతా హై. తథా జో మద-మత్సర- భావసే శాస్త్ర సునతే
హైం అథవా తర్క కరనేకా హీ జినకా అభిప్రాయ హై, తథా జో మహంతతాకే హేతు అథవా కిసీ
లోభాదిక ప్రయోజనకే హేతుసే శాస్త్ర సునతే హైం, తథా జో శాస్త్ర తో సునతే హైం, పరన్తు సుహాతా నహీం
హై
హోనేకా మార్గ నహీం పాతే, తడప-తడపకర వహాఁ హీ దుఃఖ కో సహతే హైం.
ఐసీ ఇచ్ఛా నహీం హై కి మైం మార్గ ప్రకాశిత కరూఁ, పరన్తు సహజ హీ ఉసకీ కిరణేం ఫై లతీ హైం, ఉనకే
ద్వారా మార్గకా ప్రకాశన హోతా హై; ఉసీ ప్రకార కేవలీ వీతరాగ హైం, ఇసలియే ఉనకో ఐసీ ఇచ్ఛా నహీం
Page 9 of 350
PDF/HTML Page 37 of 378
single page version
పుద్గల దివ్యధ్వనిరూప పరిణమిత హోతా హై, ఉసకే ద్వారా మోక్షమార్గకా ప్రకాశన హోతా హై.
కరుణాబుద్ధిసే అంగప్రకీర్ణకాదిరూప గ్రన్థ వే హీ హుఏ మహాన్ దీపక ఉనకా ఉద్యోత కియా.
అన్య గ్రన్థ బనాయే. ఇస ప్రకార గ్రన్థ హోనేసే గ్రన్థోం కీ పరమ్పరా ప్రవర్తతీ హై. మైం భీ పూర్వ గ్రన్థోంసే
యహ గ్రన్థ బనాతా హూఁ.
సో యహ భీ గ్రన్థ మోక్షమార్గకో ప్రకాశిత కరతా హై. తథా జిస ప్రకార ప్రకాశిత కరనే పర
భీ జో నేత్రరహిత అథవా నేత్రవికార సహిత పురుష హైం ఉనకో మార్గ నహీం సూఝతా, తో దీపకకే
తో మార్గప్రకాశకపనేకా అభావ హుఆ నహీం హై; ఉసీ ప్రకార ప్రగట కరనే పర భీ జో మనుష్య జ్ఞానరహిత
హైం అథవా మిథ్యాత్వాది వికార సహిత హైం ఉన్హేం మోక్షమార్గ నహీం సూఝతా, తో గ్రంథకే తో
మోక్షమార్గప్రకాశకపనేకా అభావ హుఆ నహీం హై.
ప్రశ్న :
ఉసకే ఉద్యోతసే అపనా కార్య కరేం; ఉసీ ప్రకార బడే గ్రన్థోంకా తో ప్రకాశ బహుత జ్ఞానాదికకే సాధనసే
రహతా హై, జినకే బహుత జ్ఞానాదికకీ శక్తి నహీం హై ఉనకో ఛోటా గ్రన్థ బనా దేం తో వే ఉసకా
సాధన రఖకర ఉసకే ప్రకాశసే అపనా కార్య కరేం; ఇసలియే యహ ఛోటా సుగమ గ్రన్థ బనాతే హైం.
బనాతా హూఁ. జినకో వ్యాకరణ-న్యాయాదికా, నయ-ప్రమాణాదికకా తథా విశేష అర్థోంకా జ్ఞాన నహీం
Page 10 of 350
PDF/HTML Page 38 of 378
single page version
అభ్యాస బనే తో భీ యథార్థ అర్థ భాసిత నహీం హోతా.
బనాతా హూఁ.
పీడిత జీవకో సుగమ మోక్షమార్గకే ఉపదేశకా నిమిత్త బనే ఔర వహ అభ్యాస న కరే తో ఉసకే
అభాగ్యకీ మహిమా హమసే తో నహీం హో సకతీ. ఉసకీ హోనహార హీ కా విచార కరనే పర అపనేకో
సమతా ఆతీ హై. కహా హై కిః
రహిత హైం వే బడే సుభట హైం.
కా శ్రద్ధాన హోతా హై, తత్త్వోం కా శ్రద్ధాన హోనే సే సంయమభావ హోతా హై, ఔర ఉస ఆగమసే
ఆత్మజ్ఞానకీ భీ ప్రాప్తి హోతీ హై; తబ సహజ హీ మోక్షకీ ప్రాప్తి హోతీ హై.
కల్యాణ హోగా.
Page 11 of 350
PDF/HTML Page 39 of 378
single page version
దుఃఖ దూర కరనే హీ కా నిరన్తర ఉపాయ భీ రహతా హై, పరన్తు సచ్చా ఉపాయ ప్రాప్త కియే
బినా దుఃఖ దూర నహీం హోతా ఔర దుఃఖ సహా భీ నహీం జాతా; ఇసలియే యహ జీవ వ్యాకుల హో
రహా హై.
ఇసే ఉపదేశ దేతే హైం. వహాఁ జైసే వైద్య హై సో రోగ సహిత మనుష్యకో ప్రథమ తో రోగకా నిదాన
బతలాతా హై కి ఇస ప్రకార యహ రోగ హుఆ హై; తథా ఉస రోగకే నిమిత్తసే ఉసకే జో-జో
అవస్థా హోతీ హో వహ బతలాతా హై. ఉససే నిశ్చయ హోతా హై కి ముఝే ఐసా హీ రోగ హై.
ఫి ర ఉస రోగకో దూర కరనేకా ఉపాయ అనేక ప్రకారసే బతలాతా హై ఔర ఉస ఉపాయకీ ఉసే
ప్రతీతి కరాతా హై
హై వహ బతలాతే హైం. ఉససే జీవకో నిశ్చయ హోతా హై కి ముఝే ఐసా హీ కర్మబన్ధన హై. తథా
ఉస కర్మబన్ధనకే దూర హోనేకా ఉపాయ అనేక ప్రకారసే బతలాతే హైం ఔర ఉస ఉపాయకీ ఇసే ప్రతీత
కరాతే హైం
Page 12 of 350
PDF/HTML Page 40 of 378
single page version
అనన్తాన్త జీవద్రవ్య హైం వే అనాది హీ సే కర్మబన్ధన సహిత హైం. ఐసా నహీం హై కి పహలే జీవ
న్యారా థా ఔర కర్మ న్యారా థా, బాదమేం ఇనకా సంయోగ హుఆ. తో కైసే హైం?
పరమాణు భిన్న హోతే హైం, కితనే హీ నయే మిలతే హైం, ఇస ప్రకార మిలనా
ఏకబన్ధనరూప హై, ఫి ర ఉనమేం కితనే హీ కర్మపరమాణు భిన్న హోతే హైం, కితనే హీ నయే మిలతే హైం.
వహాఁ నిమిత్తకా క్యా ప్రయోజన హై? ఉసీ ప్రకార నవీన పరమాణుఓంకా కర్మరూప హోనా తో రాగాదిక
హీ సే హోతా హై ఔర అనాది పద్గలపరమాణుఓంకీ కర్మరూప హీ అవస్థా హై, వహాఁ నిమిత్తకా క్యా
ప్రయోజన హై? తథా యది అనాదిమేం భీ నిమిత్త మానేం తో అనాదిపనా రహతా నహీం; ఇసలియే కర్మకా
బన్ధ అనాది మాననా. సో తత్త్వప్రదీపికా ప్రవచనసార శాస్త్రకీ వ్యాఖ్యామేం జో సామాన్యజ్ఞేయాధికార
హై వహాఁ కహా హైః