Page 133 of 350
PDF/HTML Page 161 of 378
single page version
తథా ఐసా కహా హైః
హవే శక్రమర్జితం తద్వర్ద్ధమానపురుహూతమింద్రంమాహరితి స్వాహా. ఓమ్ నగ్నం సుధీరం దిగ్వాససం బ్రహ్మగర్బ్భం
సనాతనం ఉపైమి వీరం పురుషమర్హంతమాదిత్యవర్ణం తమసః పరస్తాత స్వాహా. ఓమ్ స్వస్తిన ఇన్ద్రో వృద్ధశ్రవా
స్వస్తినః పూషా విశ్వవేదాః స్వస్తినస్తార్క్ష్యోం అరిష్టనేమి స్వస్తినో బృహస్పతిర్దధాతు.
దీర్ఘాయుస్త్వాయుబలాయుర్వా శుభాజాతాయు. ఓమ్ రక్ష రక్ష అరిష్టనేమిః స్వాహా. వామదేవ
శాన్త్యర్థమనువిధీయతే సోస్మాకం అరిష్టనేమిః స్వాహా.
ఇచ్ఛుక హో వహ పక్షపాత ఛోడకర సచ్చే జైనధర్మకో అంగీకార కరో.
నిషేధ కియా. వృషభావతారమేం వీతరాగ సంయమకా మార్గ దిఖాయా ఔర కృష్ణావతారమేం పరస్త్రీ రమణాది
విషయకషాయాదికకా మార్గ దిఖాయా. అబ యహ సంసారీ కిసకా కహా కరే? కిసకే అనుసార
ప్రవర్త్తే? ఔర ఇన సబ అవతారోంకో ఏక బతలాతే హైం, పరన్తు ఏక భీ కదాచిత్ కిసీ ప్రకార
కహతే హైం వ ప్రవర్త్తతే హైం; తో ఇసే ఉనకే కహనేకీ వ ప్రవర్త్తనేకీ ప్రతీతి కైసే ఆయే?
ఆది కార్య హోం తో యహ భీ మానేం, పరన్తు వహ తో హోతే నహీం హైం. తథా లడనా ఆది కార్య
కరనే పర భీ క్రోధాది హుఏ న మానేం, తో అలగ క్రోధాది కౌన హైం జినకా నిషేధ కియా? ఇసలియే
ఐసా నహీం బనతా, పూర్వాపర విరోధ హై. గీతామేం వీతరాగతా బతలాకర లడనేకా ఉపదేశ దియా,
సో యహ ప్రత్యక్ష విరోధ భాసిత హోతా హై. తథా ఋషీశ్వరాదికోం ద్వారా శ్రాప దియా బతలాతే హైం,
సో ఐసా క్రోధ కరనే పర నింద్యపనా కైసే నహీం హుఆ? ఇత్యాది జాననా.
Page 134 of 350
PDF/HTML Page 162 of 378
single page version
దివం గతాని రాజేన్ద్ర అకృత్వా కులసన్తతిమ్ ..౧..
యే కుర్వన్తి వృథాస్తేషాం తీర్థయాత్రాం జపస్తపః ..౧..
వృథా ఏకాదశీ ప్రోక్తా వృథా జాగరణం హరేః.
వృథా చ పౌష్కరీ యాత్రా కృత్స్నం చాన్ద్రాయణం వృథా ..౨..
చాతుర్మాస్యే తు సమ్ప్రాప్తే రాత్రిభోజ్యం కరోతి యః.
తస్య శుద్ధిర్న విద్యేత్ చాన్ద్రాయణశతైరపి ..౩..
రాత్రిభోజన వ కన్దాది భక్షణ స్థాపిత కరతే హైం; ఇస ప్రకార విరుద్ధ నిరూపణ కరతే హైం.
పోషణ కరనేకే అర్థ అన్యథా కహా; సో జహాఁ పూర్వాపర విరోధ హో ఉనకే వచన ప్రమాణ కైసే కరేం?
ఉనకే విపరీత వచనకే భీ శ్రద్ధానాదిక హో జాతే హైం, ఇసలియే అన్యమతకా కోఈ అంగ భలా దేఖకర
భీ వహాఁ శ్రద్ధానాదిక నహీం కరనా. జిస ప్రకార విషమిశ్రిత భోజన హితకారీ నహీం హై, ఉసీ
ప్రకార జాననా.
అన్యమతకా ఆదర కరో; పరన్తు ఐసా సర్వథా హోతా హీ నహీం; క్యోంకి సర్వజ్ఞకే జ్ఞానమేం కుఛ ఛిపా
నహీం హై. ఇసలియే అన్యమతోంకే శ్రద్ధానాదిక ఛోడకర జినమతకే దృఢ శ్రద్ధానాదిక కరనా.
Page 135 of 350
PDF/HTML Page 163 of 378
single page version
ఆచారాంగాదికకే పదోంకా ప్రమాణ అఠారహ హజార ఆది కహా హై, సో ఉనకీ విధి మిలా దో.
శ్లోక హైం. సో యహ తో బహుత ఛోటే శాస్త్ర హైం, ఇసలిఏ బనతా నహీం హై. తథా ఆచారాంగాదికసే
దశవైకాలికాదికా ప్రమాణ కమ కహా హై, ఔర తుమ్హారే అధిక హై, సో కిస ప్రకార బనతా హై?
హై కి
కథన నికాల లేం తో వహాఁ సమ్బన్ధ నహీం మిలేగా
ఐసే వచన హైం. పరన్తు ఐసే వచన తో తభీ సమ్భవ హైం జబ ఔర కోఈ కర్తా హో. ఇసలియే
యహ సూత్ర గణధరకృత నహీం హైం, ఔరకే బనాయే గయే హైం. గణధర కే నామసే కల్పిత-రచనాకో ప్రమాణ
కరానా చాహతే హైం; పరన్తు వివేకీ తో పరీక్షా కరకే మానతే హైం, కహా హీ తో నహీం మానతే.
Page 136 of 350
PDF/HTML Page 164 of 378
single page version
హైం. తథా ఇన సూత్రోంమేం విశ్వాస కరనేకే అర్థ జో జినమత
స్వరూప తో ఐసా కహతే హైంః
విపరీత లింగకా ధారక కైసే రహేగా? శ్రద్ధాన హోనే కే పశ్చాత్ మహావ్రతాది అంగీకార కరనే పర
సమ్యక్చారిత్ర హోతా హై, వహ అన్యలింగమేం కిసప్రకార బనేగా? యది అన్యలింగమేం భీ సమ్యక్చారిత్ర హోతా
హై తో జైనలింగ అన్యలింగ సమాన హుఆ, ఇసలిఏ అన్యలింగీకో మోక్ష కహనా మిథ్యా హై.
యది కహోగే
తో బాహ్యత్యాగ కరనేకీ హీ ప్రతిజ్ఞా కరతే హైం, త్యాగ కియే బినా మహావ్రత నహీం హోతే. మహావ్రత
బినా ఛట్ఠా ఆది గుణస్థాన నహీం హోతా; తో ఫి ర మోక్ష కైసే హోగా? ఇసలిఏ గృహస్థకో మోక్ష
కహనా మిథ్యావచన హై.
Page 137 of 350
PDF/HTML Page 165 of 378
single page version
ధర్మ ఉత్పన్న కర సకతా హై. తథా స్త్రీకే నిఃశంక ఏకాన్తమేం ధ్యాన ధరనా ఔర సర్వ పరిగ్రహాదికకా
త్యాగ కరనా సమ్భవ నహీం హై.
యది భావవేదీ హై తో హమ మానతే హీ హైం; తథా ద్రవ్యవేదీ హై తో పురుష-స్త్రీవేదీ తో లోకమేం ప్రచుర
దిఖాఈ దేతే హైం, ఔర నపుంసక తో కోఈ విరలే దిఖతే హైం; తో ఏక సమయమేం మోక్ష జానే వాలే
ఇతనే నపుంసక కైసే సమ్భవ హైం? ఇసలియే ద్రవ్యవేదకీ అపేక్షా కథన నహీం బనతా.
హో.
పరిణామ నహీం హో సకతే. తథా గోత్రకర్మకా ఉదయ తో పంచమ గుణస్థానపర్యన్త హీ హై; ఊపరకే
గుణస్థాన చఢే బినా మోక్ష కైసే హోగా? యది కహోగే
యది ఉనకే కుల- అపేక్షా ఉచ్చ గోత్రకా ఉదయ కహోగే తో చాణ్డాలాదికకే భీ కుల-అపేక్షా హీ
నీచ గోత్రకా ఉదయ కహో. ఉసకా సద్భావ తుమ్హారే సూత్రోంమేం భీ పంచమ గుణస్థానపర్యన్త హీ కహా
హై. సో కల్పిత కహనేమేం పూర్వాపర విరోధ హోగా హీ హోగా; ఇసలియే శూద్రోంకో మోక్ష కహనా మిథ్యా
హై.
కరనే పర మిథ్యా భాసిత హోతా హై.
Page 138 of 350
PDF/HTML Page 166 of 378
single page version
తో నహీం హోతీం. యది ప్రమాణవిరుద్ధ భీ హోం తో ఆకాశకే ఫూ ల, గధేకే సీంగ ఇత్యాదికా హోనా
భీ బనేగా; సో సమ్భవ నహీం హై. వే అఛేరా కహతే హైం సో ప్రమాణవిరుద్ధ హైం. కిసలియే? సో
కహతే హైంః
తథా తీర్థంకరకే హుఆ కహేం తో గర్భకల్యాణక కిసీకే ఘర హుఆ, జన్మ-కల్యాణక కిసీకే ఘర
హుఆ. కుఛ దిన రత్నవృష్టి ఆది కిసీకే ఘర హుఏ, కుఛ దిన కిసీకే ఘర హుఏ. సోలహ స్వప్న
కిసీకో ఆయే, పుత్ర కిసీకో హుఆ, ఇత్యాది అసంభవ భాసిత హోతా హై. తథా మాతాఏఁ తో దో
హుఈం ఔర పితా తో ఏక బ్రాహ్మణ హీ రహా. జన్మకల్యాణాదిమేం ఉసకా సన్మాన నహీం కియా, అన్య
కల్పిత పితాకా సన్మాన కియా. ఇస ప్రకార తీర్థంకరకే దో పితాకా కహనా మహావిపరీత భాషిత
హోతా హై. సర్వోత్కృష్ట పద ధారకకే లిఏ ఐసే వచన సుననా భీ యోగ్య నహీం హై.
యహ కార్య హుఆ. సో ఐసే నికృష్ట కాలమేం జబ ఐసా నహీం హోతా తబ వహాఁ హోనా కైసే సమ్భవ
హై? ఇసలియే యహ మిథ్యా హై.
బనతీ. తథా తీర్థంకరకే నగ్నలింగ హీ కహతే హైం, సో స్త్రీకే నగ్నపనా సంభవ నహీం హై. ఇత్యాది
విచార కరనేసే అసంభవ భాసిత హోతా హై.
అనన్తకాలమేం జో బాత హో వహ భీ కహతే హైం. జైసే
ఇసలియే యహ మిథ్యా హై.
తథా వే కహతే హైం
Page 139 of 350
PDF/HTML Page 167 of 378
single page version
నహీం హైం, అన్యకే హోతే థే సో మహన్తోంకే హుఏ; ఇసలియే కాలదోష కహా హై. గర్భహరణాది కార్య
ప్రత్యక్ష-అనుమానాదిసే విరుద్ధ హైం, ఉనకా హోనా కైసే సమ్భవ హై?
బాత మనఃపర్యయజ్ఞానీకే బినా జాన నహీం సకతా, తో కేవలీకే మనకీ సర్వార్థసిద్ధికే దేవ కిస
ప్రకార జానేంగే? తథా కేవలీకే భావమనకా తో అభావ హై, ద్రవ్యమన జడ-ఆకారమాత్ర హై, ఉత్తర
కిసనే దియా? ఇసలియే యహ మిథ్యా హై.
శరీరకో క్షుధా లగతీ హై, ఆత్మా తద్రూప నహీం హోతా; తో క్షుధాదికకా ఉపాయ ఆహారాదిక కిసలియే
గ్రహణ కియా కహతే హో? క్షుధాదిసే పీడిత హో తభీ ఆహార గ్రహణ కరేగా. ఫి ర కహోగే
కిసీ జీవకే హోతా దేఖా జాతా హై. తథా ఆహార హై వహ ప్రకృతిఉదయసే నహీం హై, క్షుధాసే పీడిత
హోనే పర హీ గ్రహణ కరతా హై. తథా ఆత్మా పవనాదికో ప్రేరిత కరే తభీ నిగలనా హోతా హై,
ఇసలియే విహారవత్ ఆహార నహీం హై.
సాతాకే ఉదయసే కహే జాతే హైం. ఆహారాదికా గ్రహణ సాతావేదనీయకే ఉదయసే స్వయమేవ హో ఐసా
తో హై నహీం; యది ఐసా హో తో సాతావేదనీయకా ముఖ్య ఉదయ దేవోంకే హై, వే నిరన్తర ఆహార క్యోం
నహీం కరతే? తథా మహాముని ఉపవాసాది కరేం ఉనకే సాతాకా భీ ఉదయ ఔర నిరన్తర భోజన
కరనేవాలోంకో అసాతాకా భీ ఉదయ సమ్భవ హై.
Page 140 of 350
PDF/HTML Page 168 of 378
single page version
ఉనకే ఆహారాది మానతే హైం.
హై, తారతమ్యమేం సద్భావ కహా జాతా హై. జైసే
కహా జాతా హై. ఉసీ ప్రకార కేవలీకే అసాతాకా ఉదయ అతిమన్ద హై; క్యోంకి ఏక-ఏక కాండకమేం
అనన్తవేం భాగ-అనుభాగ రహతే హైం; ఐసే బహుత అనుభాగకాండకోంసే వ గుణసంక్రమణాదిసే సత్తామేం
అసాతావేదనీయకా అనుభాగ అత్యన్త మన్ద హుఆ హై, ఉసకే ఉదయమేం ఐసీ క్షుధా వ్యక్త నహీం హోతీ జో
శరీరకో క్షీణ కరే. ఔర మోహకే అభావసే క్షుధాదికజనిత దుఃఖ భీ నహీం హై; ఇసలియే క్షుధాదికకా
అభావ కహా జాతా హై ఔర తారతమ్యమేం ఉసకా సద్భావ కహా జాతా హై.
మన్ద ఉదయ హోనే పర భీ బహుత కాల పశ్చాత్ కించిత్ ఆహార
శరీర ఆహార బినా దేశేన్యూనకోటిపూర్వ పర్యన్త ఉత్కృష్టరూపసే కైసే రహతా హై?
నహీం. జిస ప్రకార కేవలజ్ఞాన హోనేసే పూర్వ కేశ, నఖ బఢతే థే, అబ నహీం బఢతే; ఛాయా హోతీ థీ
అబ నహీం హోతీ; శరీరమేం నిగోద థీ, ఉసకా అభావ హుఆ. బహుత ప్రకారసే జైసే శరీరకీ అవస్థా
అన్యథా హుఈ; ఉసీ ప్రకార ఆహార బినా భీ శరీర జైసేకా తైసా రహే, ఐసీ భీ అవస్థా హుఈ. ప్రత్యక్ష
దేఖో, ఔరోంకో జరా వ్యాప్త హో తబ శరీర శిథిల హో జాతా హై, ఇనకా ఆయుపర్యన్త శరీర శిథిల
నహీం హోతా; ఇసలియే అన్య మనుష్యోంకీ ఔర ఇనకే శరీరకీ సమానతా సమ్భవ నహీం హై.
Page 141 of 350
PDF/HTML Page 169 of 378
single page version
ఉదయ మంద హోనేసే మిటీ, ఔర ప్రతిసమయ పరమఔదారిక శరీరవర్గణాకా గ్రహణ హోతా హై సో వహ
నోకర్మ-ఆహార హై; ఇసలిఏ ఐసీ-ఐసీ వర్గణాకా గ్రహణ హోతా హై జిససే క్షుధాదిక వ్యాప్త న హోం
ఔర శరీర శిథిల న హో. సిద్ధాన్తమేం ఇసీకీ అపేక్షా కేవలీకో ఆహార కహా హై.
హై ఔర శరీర క్షీణ రహతా హై. తథా పవనాది సాధనేవాలే బహుత కాల తక ఆహార నహీం లేతే ఔర
శరీర పుష్ట బనా రహతా హై, వ ఋద్ధిధారీ ముని ఉపవాసాది కరతే హైం తథాపి శరీర పుష్ట బనా రహతా
హై; ఫి ర కేవలీకే తో సర్వోత్కృష్టపనా హై, ఉనకే అన్నాదిక బినా శరీర పుష్ట బనా రహతా హై తో క్యా
ఆశ్చర్య హుఆ? తథా కేవలీ కైసే ఆహారకో జాయేంగే? కైసే యాచనా కరేంగే?
థీ ఉసకా కైసే నిర్వాహ హోగా? జీవ అంతరాయ సర్వత్ర ప్రతిభాసిత హో వహాఁ కైసే ఆహార గ్రహణ
కరేంగే? ఇత్యాది విరుద్ధతా భాసిత హోతీ హై. తథా వే కహతే హైం
ప్రకార విరుద్ధతా ఉత్పన్న హోతీ హై.
రహా ఔర అతిశయ నహీం హుఆ తో ఇన్ద్రాది ద్వారా పూజ్యపనా కైసే శోభా దేగా? తథా నిహార కైసే
కరతే హైం, కహాఁ కరతే హైం? కోఈ సమ్భవిత బాతేం నహీం హైం. తథా జిస ప్రకార రాగాదియుక్త ఛద్మస్థకే
క్రియా హోతీ హై, ఉసీ ప్రకార కేవలీకే క్రియా ఠహరాతే హైం.
కిస ప్రకార బనతా హై? తథా కేవలీకే నమస్కారాది క్రియా ఠహరాతే హైం, పరన్తు అనురాగ బినా
వన్దనా సమ్భవ నహీం హై. తథా గుణాధికకో వన్దనా సంభవ హై, పరన్తు ఉనసే కోఈ గుణాధిక రహా
నహీం హై సో కైసే బనతీ హై?
Page 142 of 350
PDF/HTML Page 170 of 378
single page version
హాట జైసీ రచనా కరనేమేం భీ సమర్థ నహీం హై, జిససే హాటకా ఆశ్రయ లేనా పడే?
అనేక విపరీతతా ప్రరూపిత కరతే హైం. కేవలీ శుద్ధ కేవలజ్ఞాన-దర్శనమయ రాగాదికరహిత హుఏ హైం
ఉనకే అఘాతియోంకే ఉదయసే సంభవిత క్రియా కోఈ హోతీ హై; పరన్తు ఉనకే మోహాదికకా అభావ
హుఆ హై, ఇసలియే ఉపయోగ జుడనేసే జో క్రియా హో సకతీ హై వహ సంభవ నహీం హై. పాప-ప్రకృతికా
అనుభాగ అత్యన్త మంద హుఆ హై, ఐసా మన్ద అనుభాగ అన్య కిసీకే నహీం హై; ఇసలియే అన్య జీవోంకే
పాప-ఉదయసే జో క్రియా హోతీ దేఖీ జాతీ హై, వహ కేవలీకే నహీం హోతీ.
యది హైం తో త్యాగ కరనేకే పశ్చాత్ కిసలియే రఖతే హైం? ఔర నహీం హైం తో వస్త్రాదిక గృహస్థ
రఖతే హైం, ఉన్హేం భీ పరిగ్రహ మత కహో? సువర్ణాదికకో పరిగ్రహ కహో.
నహీం కియా హై, పరిగ్రహకా త్యాగ కియా హై. తథా అన్నాదికకా సంగ్రహ కరనా తో పరిగ్రహ హై,
భోజన కరనే జాయే వహ పరిగ్రహ నహీం హై. తథా వస్త్రాదికకా సంగ్రహ కరనా వ పహిననా వహ
సర్వత్ర హీ పరిగ్రహ హై, సో లోకమేం ప్రసిద్ధ హై.
Page 143 of 350
PDF/HTML Page 171 of 378
single page version
తో కైసే గ్రహణ కరతే హైం? ఇసలిఏ వస్త్రాదికకా గ్రహణ
హీ సాధన కరతే హైం, ఇసలిఏ మమత్వ నహీం హై. సో బాహ్య క్రోధ భలే న కరో, పరన్తు జిసకే
గ్రహణమేం ఇష్టబుద్ధి హోగీ ఉసకే వియోగమేం అనిష్టబుద్ధి హోగీ హీ హోగీ. యది ఇష్టబుద్ధి నహీం హై తో
ఉసకే అర్థ యాచనా కిసలియే కరతే హైం? తథా బేచతే నహీం హైం, సో ధాతు రఖనేసే అపనీ హీనతా
జానకర నహీం బేచతే. పరన్తు జిస ప్రకార ధనాదికా రఖనా హై ఉసీ ప్రకార వస్త్రాదికా రఖనా
హై. లోకమేం పరిగ్రహకే చాహక జీవోంకో దోనోంకీ ఇచ్ఛా హై; ఇసలిఏ చోరాదికకే భయాదికకే కారణ
దోనోం సమాన హైం. తథా పరిణామోంకీ స్థిరతా ద్వారా ధర్మ సాధనసే హీ పరిగ్రహపనా న హో, తో కిసీకో
బహుత ఠండ లగేగీ వహ రజాఈ రఖకర పరిణామోంకీ స్థిరతా కరేగా ఔర ధర్మ సాధేగా; సో ఉసే
భీ నిష్పరిగ్రహ కహో? ఇస ప్రకార గృహస్థధర్మ
పరిణమన నిర్మల హోనేసే పరిషహసే వ్యాకుల నహీం హోతే, వహ పరిగ్రహ న రఖే ఔర ధర్మసాధన కరే
ఉసకా నామ మునిధర్మ
తథా సంజ్వలనకే సర్వఘాతీ స్పర్ద్ధకోంకా ఉదయ నహీం హై, దేశఘాతీ స్పర్ద్ధకోంకా ఉదయ హై, సో ఉనకా
కుఛ బల నహీం హై. జైసే వేదక సమ్యగ్దృష్టికో సమ్యగ్మోహనీయకా ఉదయ హై, పరన్తు సమ్యక్త్వకా ఘాత
నహీం కర సకతా; ఉసీ ప్రకార దేశఘాతీ సంజ్వలనకా ఉదయ పరిణామోంకో వ్యాకుల నహీం కర సకతా.
అహో! మునియోంకే ఔర దూసరేంకే పరిణామోంకీ సమానతా నహీం హై. ఔర సబకే సర్వఘాతీ ఉదయ హై,
ఇనకే దేశఘాతీకా ఉదయ హై, ఇసలియే దూసరోంకే జైసే పరిణామ హోతే హైం వైసే ఇనకే కదాపి నహీం
హోతే. జినకే సర్వఘాతీ కషాయోంకా ఉదయ హో వే గృహస్థ హీ రహతే హైం ఔర జినకే దేశఘాతీకా
ఉదయ హో వే మునిధర్మ అంగీకార కరతే హైం; ఉనకే పరిణామ శీతాదికసే వ్యాకుల నహీం హోతే, ఇసలియే
వస్త్రాదిక నహీం రఖతే.
పర గ్యారహవీం ప్రతిమాకే ధారీకో శ్రావక హీ కహా హై.
Page 144 of 350
PDF/HTML Page 172 of 378
single page version
దిగమ్బర మేం వస్త్రాది రఖనేసే ధర్మ హోతా హీ నహీం హై
కియా వహీ కషాయీ హై. ఇస కల్పిత కథనసే అపనేకో వస్త్రాది రఖనే పర భీ లోగ ముని మాననే
లగేం; ఇసలియే మానకషాయకా పోషణ కియా ఔర దూసరోంకో సుగమక్రియామేం ఉచ్చపద హోనా దిఖాయా,
ఇసలియే బహుత లోగ లగ గయే. జో కల్పిత మత హుఏ హైం వే ఇసీ ప్రకార హుఏ హైం. ఇసలిఏ
కషాయీ హోకర వస్త్రాది హోనే పర మునిపనా కహా హై సో పూర్వోక్త యుక్తిమేం విరుద్ధ భాసిత హోతా
హై; ఇసలియే యహ కల్పిత వచన హైం, ఐసా జాననా.
ఉనకా ప్రయోజన? వే తో పాప కే కారణ హైం; ధర్మమేం తో జో ధర్మకే ఉపకారీ హోం ఉనకా నామ
ఉపకరణ హై. వహాఁ శాస్త్ర
శరీరసుఖకే అర్థ హీ ధారణ కిఏ జాతే హైం.
ఇసలియే ధర్మకే సాధనకో పరిగ్రహ సంజ్ఞా నహీం హై; భోగకే సాధనకో పరిగ్రహ సంజ్ఞా హోతీ హై ఐసా
జాననా.
ఉనకీ అవినయ హోగీ, లోకనింద్య హోంగే; ఇసలిఏ ఇస ధర్మకే అర్థ కమణ్డల రఖతే హైం. ఇసప్రకార
పీంఛీ ఆది ఉపకరణ సమ్భవిత హైం, వస్త్రాదికో ఉపకరణ సంజ్ఞా సమ్భవ నహీం హై.
అపనీ మహంతతా భీ చాహతే హైం, ఇసలియే ఉన్హేం కల్పిత యుక్తి ద్వారా ఉపకరణ ఠహరాయా హై.
Page 145 of 350
PDF/HTML Page 173 of 378
single page version
వే హీ దేతే తో దేతే, న దేతే తో న దేతే. తథా అతిలోభ హుఆ వహీ పాప హుఆ, తబ మునిధర్మ
నష్ట హుఆ; దూసరా ధర్మ క్యా సాధేగా?
మానకషాయ హుఈ. ఆహార లేనా థా సో మాఁగ లియా, ఇసమేం అతిలోభ క్యా హుఆ ఔర ఇససే
మునిధర్మ కిస ప్రకార నష్ట హుఆ? సో కహో.
అర్థ ప్రార్థనా నహీం కరతా హై, స్వయమేవ కోఈ ఆయే తో అపనీ విధి మిలనే పర వ్యాపార కరతా
హై తో ఉసకే లోభకీ మన్దతా హై, మాయా వ మాన నహీం హై. మాయా, మానకషాయ తో తబ హోగీ
జబ ఛల కరనేకే అర్థ వ అపనీ మహంతతాకే అర్థ ఐసా స్వాంగ కరే. పరన్తు అచ్ఛే వ్యాపారీకే
ఐసా ప్రయోజన నహీం హై, ఇసలియే ఉనకే మాయా-మాన నహీం కహతే. ఉసీ ప్రకార మునియోంకే
ఆహారాదికకీ ఇచ్ఛా మన్ద హై. వే ఆహార లేనే ఆతే హైం, మనమేం ఆహార లేనేకీ ఇచ్ఛా భీ హై,
పరన్తు ఆహారకే అర్థ ప్రార్థనా నహీం కరతే; స్వయమేవ కోఈ దే తో అపనీ విధి మిలనే పర ఆహార
లేతే హైం, వహాఁ ఉనకే లోభకీ మన్దతా హై, మాయా వ మాన నహీం హై. మాయా
నహీం, ఇసలియే ఉనకే మాయా
Page 146 of 350
PDF/HTML Page 174 of 378
single page version
కీ; వహాఁ ఉసకో సంకోచ హుఆ ఔర న దేనే పర లోకనింద్య హోనేకా భయ హుఆ, ఇసలియే ఉసే
ఆహార దియా, పరన్తు ఉసకే (దాతారకే) అంతరంగ ప్రాణ పీడిత హోనేసే హింసాకా సద్భావ ఆయా.
యది ఆప ఉసకే ఘరమేం న జాతే, ఉసీకే దేనేకా ఉపాయ హోతా తో దేతా, ఉసే హర్ష హోతా. యహ
తో దబాకర కార్య కరానా హుఆ. తథా అపనే కార్యకే అర్థ యాచనారూప వచన హై వహ పాపరూప
హై; సో యహాఁ అసత్య వచన భీ హుఆ. తథా ఉసకే దేనేకీ ఇచ్ఛా నహీం థీ, ఇసనే యాచనా కీ,
తబ ఉసనే అపనీ ఇచ్ఛాసే నహీం దియా, సంకోచసే దియా ఇసలియే అదత్తగ్రహణ భీ హుఆ. తథా
గృహస్థకే ఘరమేం స్త్రీ జైసీ-తైసీ బైఠీ థీ ఔర యహ చలా గయా, సో వహాఁ బ్రహ్మచర్యకీ బాడకా
భంగ హుఆ. తథా ఆహార లాకర కితనే కాల తక రఖా; ఆహారాదికే రఖనేకో పాత్రాదిక రఖే
వహ పరిగ్రహ హుఆ. ఇస ప్రకార పాఁచ మహావ్రతోంకా భంగ హోనేసే మునిధర్మ నష్ట హోతా హై
భీ మహాపాప హోతా హై. ఔర ఆపకే కుఛ ఇచ్ఛా నహీం హై, కోఈ స్వయమేవ అపమాన కరే తో ఉసకే
మహాధర్మ హై; పరన్తు యహాఁ తో భోజనకే లోభకే అర్థ యాచనా కరకే అపమాన కరాయా ఇసలియే పాప
హీ హై, ధర్మ నహీం హై. తథా వస్త్రాదికకే అర్థ భీ యాచనా కరతా హై, పరన్తు వస్త్రాదిక కోఈ
ధర్మకా అంగ నహీం హై, శరీరసుఖకా కారణ హై, ఇసలియే పూర్వోక్త ప్రకారసే ఉసకా నిషేధ జాననా.
దేఖో, అపనే ధర్మరూప ఉచ్చపదకో యాచనా కరకే నీచా కరతే హైం సో ఉసమేం ధర్మకీ హీనతా హోతీ
హై.
Page 147 of 350
PDF/HTML Page 175 of 378
single page version
బినా సమ్యక్త్వ కైసే హోగా? ఇసలియే మిథ్యా కహతే హైం.
లింగాదికే భేదోంసే మోక్షకా స్వరూప జిస ప్రకార ఉనకే శాస్త్రోంమేం కహా హై ఉస ప్రకార సీఖ లేనా;
ఔర కేవలీకా వచన ప్రమాణ హై
తో జైనలింగ ధర్మబుద్ధిసే ధారణ కియా హై, ఉసకే దేవాదికీ ప్రతీతి కైసే నహీం హుఈ? ఔర ఉసకే
బహుత శాస్త్రాభ్యాస హై సో ఉసనే జీవాదికే భేద కైసే నహీం జానే? ఔర అన్యమతకా లవలేశ
భీ అభిప్రాయమేం నహీం హై, ఉసకో అరహంత వచనకీ కైసే ప్రతీతి నహీం హుఈ? ఇసలియే ఉసకే ఐసా
శ్రద్ధాన హోతా హై; పరన్తు సమ్యక్త్వ నహీం హుఆ. తథా నారకీ, భోగ-భూమియా, తిర్యంచ ఆదికో ఐసా
శ్రద్ధాన హోనేకా నిమిత్త నహీం హై, తథాపి ఉనకే బహుత కాలపర్యంత సమ్యక్త్వ రహతా హై, ఇసలియే
ఉనకే ఐసా శ్రద్ధాన నహీం హోతా, తబ భీ సమ్యక్త్వ హుఆ హై.
సమ్యగ్జ్ఞాన కహా హై.
తథా ఉనకే ద్వారా నిరూపిత అణువ్రత-మహావ్రతాదిరూప శ్రావక-యతికా ధర్మ ధారణ కరనేసే
Page 148 of 350
PDF/HTML Page 176 of 378
single page version
ఔర ఉనకే మతకే అనుసార గృహస్థాదికకే మహావ్రతాది బినా అంగీకార కియే భీ సమ్యక్చారిత్ర
హోతా హై.
యహాఁ వే కహతే హైం
తో అన్తరంగ పరిణామోం సే హోతా హై; ఇసలిఏ అంతరంగ జైనధర్మరూప పరిణామ హుఏ బినా గ్రైవేయక
జానా సమ్భవ నహీం హై.
మారతే నహీం హైం; యది పాప న హోతా తో ఇన్ద్రాదిక క్యోం నహీం మారతే? తథా ప్రతిమాజీ కే ఆభరణాది
బనాతే హైం; పరన్తు ప్రతిబిమ్బ తో వీతరాగభాగ బఢానేకే లిఏ స్థాపిత కియా థా, ఆభరణాది బనానేసే
అన్యమతకీ మూర్త్తివత్ యహ భీ హుఏ. ఇత్యాది కహాఁ తక కహేం? అనేక అన్యథా నిరూపణ కరతే
హైం.
కారిత-అనుమోదనాసే సర్వ సావద్యయోగ త్యాగ కరనేకీ ప్రతిజ్ఞా కరతే హైం; బాదమేం పాలన నహీం కరతే,
బాలకకో వ భోలేకో వ శూద్రాదికకో భీ దీక్షా దేతే హైం. ఇస ప్రకార త్యాగ కరతే హైం ఔర
Page 149 of 350
PDF/HTML Page 177 of 378
single page version
అంగీకార కరకే భంగ కీ, సో యహ పాప కిసే లగా? బాదమేం ధర్మాత్మా హోనేకా నిశ్చయ కైసా?
తథా జో సాధుకా ధర్మ అంగీకార కరకే యథార్థ పాలన న కరే ఉసే సాధు మానేం యా న మానేం?
యది మానేం తో జో సాధు మునినామ ధారణ కరతే హైం ఔర భ్రష్ట హైం ఉన సబకో సాధు మానో. న
మానేం తో ఇనకే సాధుపనా నహీం రహా. తుమ జైసే ఆచరణసే సాధు మానతే హో ఉసకా భీ పాలన
కిసీ విరలేకే పాయా జాతా హై; సబకో సాధు కిసలియే మానతే హో?
హుఆ, ఉసే పూజ్య కైసే మానతే హో? ఔర నహీం మానతా తో ఉససే సాధుకా వ్యవహార కిసలియే
వర్తతా హై? తథా ఆప తో ఉన్హేం సాధు న మానేం ఔర అపనే సంఘమేం రఖకర ఔరోంసే సాధు మానవాకర
ఔరోంకో అశ్రద్ధానీ కరతా హై ఐసా కపట కిసలియే కరతా హై? తథా తుమ జిసకో సాధు నహీం
మానోగే తబ అన్య జీవోంకో భీ ఐసా హీ ఉపదేశ కరోగే కి
హుఆ, క్యోంకి వహ ఉసే సాధు మానతా హై. తథా తుమ జిసకే యథార్థ ఆచరణ మానతే హో, వహాఁ
భీ విచారకర దేఖో; వహ భీ యథార్థ మునిధర్మకా పాలన నహీం కరతా హై.
జైనమతమేం తో జైసా కహా హై, వైసా హీ హోనే పర సాధుసంజ్ఞా హోతీ హై.
కీ ప్రతిజ్ఞా కరకే ఏక బార భోజన కరే తో ఉసకే బహుత భోజనకా సంయమ హోనే పర భీ ప్రతిజ్ఞా
భంగసే పాపీ కహతే హైం, ఉసీ ప్రకార మునిధర్మకీ ప్రతిజ్ఞా కరకే కోఈ కించిత్ ధర్మ న పాలే, తో
Page 150 of 350
PDF/HTML Page 178 of 378
single page version
ఏకబార భోజన కరే తో ధర్మాత్మా హీ హై; ఉసీ ప్రకార అపనా శ్రావకపద ధారణ కరకే థోడా
భీ ధర్మ సాధన కరే తో ధర్మాత్మా హీ హై. యహాఁ ఊఁచా నామ రఖకర నీచీ క్రియా కరనేమేం పాపీపనా
సమ్భవ హై. యథాయోగ్య నామ ధారణ కరకే ధర్మక్రియా కరనేసే తో పాపీపనా హోతా నహీం హై; జితనా
ధర్మసాధన కరే ఉతనా హీ భలా హై.
హైం, ఉసీ ప్రకార ఇస కాలమేం సాధుకా సద్భావ హై, ఔర గమ్యక్షేత్రమేం సాధు దిఖాఈ నహీం దేతే, తో
ఔరోంకో తో సాధు మానా నహీం జాతా; సాధుకా లక్షణ మిలనే పర హీ సాధు మానే జాతే హైం. తథా
ఇనకా ప్రచార భీ థోడే హీ క్షేత్రమేం దిఖాఈ దేతా హై, వహాఁసే దూరకే క్షేత్రమేం సాధుకా సద్భావ కైసే
మానేం? యది లక్షణ మిలనే పర మానేం తో యహాఁ భీ ఇసీ ప్రకార మానో. ఔర బినా లక్షణ మిలే
హీ మానేం తో వహాఁ అన్య కులింగీ హైం ఇన్హీకో సాధు మానో. ఇస ప్రకార విపరీతతా హోతీ హై,
ఇసలియే బనతా నహీం హై.
ఇనకే సాధుపనా బనతా నహీం హై; ఔర సాధుపనే బినా సాధు మానకర గురు మాననేసే మిథ్యాదర్శన హోతా
హై; క్యోంకి భలే సాధుకో గురు మాననేసే హీ సమ్యగ్దర్శన హోతా హై.
ఔర వహ త్రసఘాతాదిక జిసమేం హో ఐసా కార్య కరతా హై; సో దేశవ్రత గుణస్థానమేం తో గ్యారహ
అవిరతి కహే హైం, వహాఁ త్రసఘాత కిస ప్రకార సమ్భవ హై? తథా గ్యారహ ప్రతిమాభేద శ్రావకకే
హైం, ఉనమేం దసవీం-గ్యారహవీం ప్రతిమాధారక శ్రావక తో కోఈ హోతా హీ నహీం ఔర సాధు హోతా హై.
Page 151 of 350
PDF/HTML Page 179 of 378
single page version
ఊఁచీ క్రియాకో కిసలియే ఛోడేగా ఔర నీచా కార్య హై తో కిసలియే అంగీకార కరేగా? యహ
సమ్భవ హీ నహీం హై.
కుఛ నహీం కహతే.
విరోధ హోగా.
హై. తథా ధర్మకే అంగ అనేక హైం, ఉనమేం ఏక పరజీవకీ దయాకో ముఖ్య కహతే హైం, ఉసకా భీ
వివేక నహీం హై. జలకా ఛాననా, అన్నకా శోధనా, సదోష వస్తుకా భక్షణ న కరనా, హింసాదిరూప
వ్యవహార న కరనా ఇత్యాది ఉసకే అంగోంకీ తో ముఖ్యతా నహీం హై.
హింసాకా యత్న బతలాతే హైం. సో నాసికా ద్వారా బహుత పవన నికలతీ హై ఉసకా తో యత్న కరతే
హీ నహీం. తథా ఉనకే శాస్త్రానుసార బోలనేకా హీ యత్న కియా హై తో సర్వదా కిసలియే రఖతే
హైం? బోలేం తబ యత్న కర లేనా చాహియే. యది కహేం
భీ కరతే హైం; ఇసలియే గృహస్థకో అపనే యోగ్య శౌచ కరనా చాహియే. స్త్రీ-సంగమాది కరకే శౌచ
కియే బినా సామాయికాది క్రియా కరనేసే అవినయ, విక్షిప్తతా ఆది ద్వారా పాప ఉత్పన్న హోతా హై.
ఇస ప్రకార జినకీ ముఖ్యతా కరతే హైం ఉనకా భీ ఠికానా నహీం హై. ఔర కితనే హీ దయా కే
అంగ యోగ్య పాలతే హైం, హరితకాయ ఆదికా త్యాగ కరతే హైం. జల థోడా గిరాతే హైం; ఇనకా హమ
నిషేధ నహీం కరతే.
Page 152 of 350
PDF/HTML Page 180 of 378
single page version
భగవతీ సూత్రమేం ఋద్ధిధారీ మునికా నిరూపణ హై వహాఁ మేరుగిరి ఆదిమేం జాకర ‘‘తత్థ చేయయాఇం వందఈ’’
ఐసా పాఠ హై. ఇసకా అర్థ యహ హై కి
జ్ఞానాదికకీ వన్దనా తో సర్వత్ర సమ్భవ హై. జో వన్దనాయోగ్య చైత్య వహాఁ సమ్భవ హో ఔర సర్వత్ర
సమ్భవ న హో వహాఁ ఉసే వన్దనా కరనేకా విశేష సమ్భవ హై ఔర ఐసా సమ్భవిత అర్థ ప్రతిమా
హీ హై; ఔర చైత్య శబ్దకా ముఖ్య అర్థ ప్రతిమా హీ హై, సో ప్రసిద్ధ హై. ఇసీ అర్థ ద్వారా చైత్యాలయ
నామ సమ్భవ హై; ఉసే హఠ కరకే కిసలియే లుప్త కరేం?
సో వహ రచనా అనాది హై, వహ రచనా భోగ
యా తో అపనే మన్దిరోంమేం నిష్ప్రయోజన రచనా దేఖకర ఉససే ఉదాసీన హోతే హోంగే, వహాఁ దుఃఖీ హోతే
హోంగే, పరన్తు యహ సమ్భవ నహీం హై. యా అచ్ఛీ రచనా దేఖకర విషయోంకా పోషణ కరతే హోంగే,
పరన్తు అరహన్తకీ మూర్తి ద్వారా సమ్యగ్దృష్టి అపనా విషయ పోషణ కరేం యహ భీ సమ్భవ నహీం హై.
ఇసలియే వహాఁ ఉనకీ భక్తి ఆది హీ కరతే హైం, యహీ సమ్భవ హై.
థా యహాఁ ధర్మ హుఆ; ఇసే ఔరోంకే సదృశ కైసే కహేం? యహ తో యోగ్య కార్య హుఆ. ఔర పాప హోతా
హై తో వహాఁ ‘‘ణమోత్థుణం’’ కా పాఠ పఢా; సో పాపకే ఠికానే ఐసా పాఠ కిసలియే పఢా?
క్రియా హై వహ కరనా యుక్త హుఈ.