Moksha-Marg Prakashak-Hindi (English transliteration).

< Previous Page   Next Page >


Page 244 of 350
PDF/HTML Page 272 of 378

 

background image
-
254 ] [ mokShamArgaprakAshak
phi ra ham pUchhate hain ki vratAdikako chhoDakar kyA karegA? yadi hinsAdirUp pravartegA
to vahAn to mokShamArgakA upachAr bhI sambhav nahIn hai; vahAn pravartanese kyA bhalA hogA? narakAdi
prApta karegA. isaliye aisA karanA to nirvichArIpanA hai. tathA vratAdikarUp pariNatiko miTAkar
keval vItarAg
udAsInabhAvarUp honA bane to achchhA hI hai; vah nichalI dashAmen ho nahIn sakatA;
isaliye vratAdi sAdhan chhoDakar svachchhanda honA yogya nahIn hai. isaprakAr shraddhAnamen nishchayako,
pravRuttimen vyavahArako upAdey mAnanA vah bhI mithyAbhAv hI hai.
tathA yah jIv donon nayonkA angIkAr karaneke artha kadAchit apaneko shuddha siddha
samAn rAgAdi rahit, kevalagnAnAdi sahit AtmA anubhavatA hai, dhyAnamudrA dhAraN karake aise
vichArommen lagate hain; so aisA Ap nahIn hai, parantu bhramase ‘nishchayase main aisA hI hUn’
aisA
mAnakar santuShTa hotA hai. tathA kadAchit vachan dvArA nirUpaN aisA hI karatA hai. parantu
nishchay to yathAvat vastuko prarUpit karatA hai. pratyakSha Ap jaisA nahIn hai vaisA apaneko
mAne to nishchay nAm kaise pAye? jaisA keval nishchayAbhAsavAle jIvake ayathArthapanA pahale kahA
thA usI prakAr isake jAnanA.
athavA yah aisA mAnatA hai ki is nayase AtmA aisA hai, is nayase aisA hai. so
AtmA to jaisA hai vaisA hI hai; parantu usamen nay dvArA nirUpaN karanekA jo abhiprAy hai
use nahIn pahichAnatA. jaise
AtmA nishchayase to siddhasamAn kevalagnAnAdi sahit, dravyakarma-
nokarma-bhAvakarma rahit hai aur vyavahAranayase sansArI matignAnAdi sahit tathA dravyakarma-nokarma-
bhAvakarma sahit hai
aisA mAnatA hai; so ek AtmAke aise do svarUp to hote nahIn hain;
jis bhAvakA hI sahitapanA us bhAvakA hI rahitapanA ek vastumen kaise sambhav ho? isaliye
aisA mAnanA bhram hai.
to kis prakAr hai? jaiserAjA aur rank manuShyapanekI apekShA samAn hain; usI prakAr
siddha aur sansArIko jIvatvapanekI apekShA samAn kahA hai. kevalagnAnAdikI apekShA samAnatA
mAnI jAy, so to hai nahIn; sansArIke nishchayase matignAnAdik hI hain, siddhake kevalagnAn hai.
itanA visheSh hai ki sansArIke matignAnAdik karmake nimittase hain, isaliye svabhAv-apekShA sansArImen
kevalagnAnakI shakti kahI jAye to doSh nahIn hai. jaise
rank manuShyamen rAjA honekI shakti pAyI
jAtI hai, usI prakAr yah shakti jAnanA. tathA dravyakarma-nokarma pudgalase utpanna hue hain, isaliye
nishchayase sansArIke bhI inakA bhinnapanA hai, parantu siddhakI bhAnti inakA kAraN kArya-apekShA sambandha
bhI na mAne to bhram hI hai. tathA bhAvakarma AtmAkA bhAv hai so nishchayase AtmAkA hI hai,
parantu karmake nimittase hotA hai, isaliye vyavahArase karmakA kahA jAtA hai. tathA siddhakI bhAnti
sansArIke bhI rAgAdik na mAnanA, unhen karmakA hI mAnanA vah bhI bhram hai.