Moksha-Marg Prakashak-Hindi (Gujarati transliteration).

< Previous Page   Next Page >


Page 105 of 350
PDF/HTML Page 133 of 378

 

background image
-
પાઁચવાઁ અધિકાર ][ ૧૧૫
તથા યજ્ઞાદિક કરના ધર્મ ઠહરાતે હૈં, સો વહાઁ બડે જીવ ઉનકા હોમ કરતે હૈં, અગ્નિ
આદિકકા મહા પ્રારમ્ભ કરતે હૈં, વહાઁ જીવઘાત હોતા હૈ; સો ઉન્હીંકે શાસ્ત્રોંમેં વ લોકમેં હિંસાકા
નિષેધ હૈ; પરન્તુ ઐસે નિર્દય હૈં કિ કુછ ગિનતે નહીં હૈં ઔર કહતે હૈં
‘‘યજ્ઞાર્થ પશવઃ
સૃષ્ટાઃ’’ ઇસ યજ્ઞકે હી અર્થ પશુ બનાયે હૈં, વહાઁ ઘાત કરનેકા દોષ નહીં હૈ.
તથા મેઘાદિકકા હોના, શત્રુ આદિકા વિનષ્ટ હોના ઇત્યાદિ ફલ બતલાકર અપને લોભકે
અર્થ રાગાદિકોંકો ભ્રમિત કરતે હૈં. સો કોઈ વિષસે જીવિત હોના કહે તો પ્રત્યક્ષ વિરુદ્ધ હૈ;
ઉસી પ્રકાર હિંસા કરનેસે ધર્મ ઔર કાર્યસિદ્ધિ કહના પ્રત્યક્ષ વિરુદ્ધ હૈ. પરન્તુ જિનકી હિંસા
કરના કહા, ઉનકી તો કુછ શક્તિ નહીં હૈ, કિસીકો ઉનકી પીડા નહીં હૈ. યદિ કિસી શક્તિવાન
વ ઇષ્ટકા હોમ કરના ઠહરાયા હોતા તો ઠીક રહતા. પાપકા ભય નહીં હૈ, ઇસલિયે પાપી દુર્બલકે
ઘાતક હોકર અપને લોભકે અર્થ અપના વ અન્યકા બુરા કરનેમેં તત્પર હુએ હૈં.
યોગ મીમાંસા
તથા વે મોક્ષમાર્ગ ભક્તિયોગ ઔર જ્ઞાનયોગ દ્વારા દો પ્રકારસે પ્રરૂપિત કરતે હૈં.
ભક્તિયોગ મીમાંસા
અબ, ભક્તિયોગ દ્વારા મોક્ષમાર્ગ કહતે હૈં, ઉસકા સ્વરૂપ કહા જાતા હૈઃ
વહાઁ ભક્તિ નિર્ગુણ-સગુણ ભેદસે દો પ્રકારકી કહતે હૈં. વહાઁ અદ્વૈત પરબ્રહ્મકી ભક્તિ
કરના સો નિર્ગુણ ભક્તિ હૈ; વહ ઇસ પ્રકાર કહતે હૈંતુમ નિરાકાર હો, નિરંજન હો, મન-
વચનસે અગોચર હો, અપાર હો, સર્વવ્યાપી હો, એક હો, સર્વકે પ્રતિપાલક હો, અધમ ઉધારન
હો, સર્વકે કર્તા-હર્તા હો, ઇત્યાદિ વિશેષણોંસે ગુણ ગાતે હૈં; સો ઇનમેં કિતને હી તો નિરાકારાદિ
વિશેષણ હૈં સો અભાવરૂપ હૈં, ઉનકો સર્વથા માનનેસે અભાવ હી ભાસિત હોતા હૈ. ક્યોંકિ
આકારાદિ બિના વસ્તુ કૈસી હોગી? તથા કિતને હી સર્વવ્યાપી આદિ વિશેષણ અસમ્ભવી હૈં
સો ઉનકા અસમ્ભવપના પહલે દિખાયા હી હૈ.
ફિ ર ઐસા કહતે હૈં કિજીવબુદ્ધિસે મૈં તુમ્હારા દાસ હૂઁ, શાસ્ત્રદૃષ્ટિસે તુમ્હારા અંશ
હૂઁ, તત્ત્વબુદ્ધિસે ‘‘તૂ હી મૈં હૂઁ’’ સો યહ તીનોં હી ભ્રમ હૈં. યહ ભક્તિ કરનેવાલા ચેતન હૈ
યા જડ હૈ? યદિ ચેતન હૈ તો વહ ચેતના બ્રહ્મકી હૈ યા ઇસીકી હૈ? યદિ બ્રહ્મકી હૈ તો
‘‘મૈં દાસ હૂઁ’’ ઐસા માનના તો ચેતનાહીકે હોતા હૈ સો ચેતના બ્રહ્મકા સ્વભાવ ઠહરા ઔર
સ્વભાવ-સ્વભાવીકે તાદાત્મ્ય સમ્બન્ધ હૈ, વહાઁ દાસ ઔર સ્વામીકા સમ્બન્ધ કૈસે બનતા હૈ? દાસ
ઔર સ્વામીકા સમ્બન્ધ તો ભિન્ન પદાર્થ હો તભી બનતા હૈ. તથા યદિ યહ ચેતના ઇસીકી
હૈ તો યહ અપની ચેતનાકા સ્વામી ભિન્ન પદાર્થ ઠહરા, તબ મૈં અંશ હૂઁ વ ‘‘જો તૂ હૈ સો