-
પાઁચવાઁ અધિકાર ][ ૧૧૭
હમ પૂછતે હૈં — કોઈ કિસીકા નામ તો ન કહે, ઔર ઐસે કાર્યોંકા હી નિરૂપણ કરકે
કહે કિ કિસીને ઐસે કાર્ય કિયે હૈં, તબ તુમ ઉસે ભલા જાનોગે યા બુરા જાનોગે? યદિ
ભલા જાનોગે તો પાપી ભલે હુએ, બુરા કૌન રહા? બુરા જાનોગે તો ઐસે કાર્ય કોઈ કરો,
વહી બુરા હુઆ. પક્ષપાત રહિત ન્યાય કરો.
યદિ પક્ષપાતસે કહોગે કિ — ઠાકુરકા ઐસા વર્ણન કરના ભી સ્તુતિ હૈ, તો ઠાકુરને
ઐસે કાર્ય કિસલિયે કિયે? ઐસે નિંદ્ય કાર્ય કરનેમેં ક્યા સિદ્ધિ હુઈ? કહોગે કિ — પ્રવૃત્તિ
ચલાનેકે અર્થ કિયે, તો પરસ્ત્રી – સેવન આદિ નિંદ્ય કાર્યોંકી પ્રવૃત્તિ ચલાનેમેં આપકો વ અન્યકો
ક્યા લાભ હુઆ? ઇસલિયે ઠાકુરકો ઐસા કાર્ય કરના સમ્ભવ નહીં હૈ. તથા યદિ ઠાકુરને
કાર્ય નહીં કિયે, તુમ હી કહતે હો, તો જિસમેં દોષ નહીં થા ઉસે દોષ લગાયા. ઇસલિયે
ઐસા વર્ણન કરના તો નિન્દા હૈ — સ્તુતિ નહીં હૈ.
તથા સ્તુતિ કરતે હુએ જિન ગુણોંકા વર્ણન કરતે હૈં ઉસરૂપ હી પરિણામ હોતે હૈં વ
ઉન્હીંમેં અનુરાગ આતા હૈ. સો કામ-ક્રોધાદિ કાર્યોંકા વર્ણન કરતે હુએ આપ ભી કામ-
ક્રોધાદિરૂપ હોગા અથવા કામ-ક્રોધાદિમેં અનુરાગી હોગા, સો ઐસે ભાવ તો ભલે નહીં હૈં.
યદિ કહોગે — ભક્ત ઐસા ભાવ નહીં કરતે, તો પરિણામ હુએ બિના વર્ણન કૈસે કિયા? ઉનકા
અનુરાગ હુએ બિના ભક્તિ કૈસે કી? યદિ યહ ભાવ હી ભલે હોં તો બ્રહ્મચર્યકો વ ક્ષમાદિકકો
ભલા કિસલિયે કહેં? ઇનકે તો પરસ્પર પ્રતિપક્ષીપના હૈ.
તથા સગુણ ભક્તિ કરનેકે અર્થ રામ-કૃષ્ણાદિકી મૂર્તિ ભી શ્રૃઙ્ગારાદિ કિયે, વક્રત્વાદિ
સહિત, સ્ત્રી આદિ સંગ સહિત બનાતે હૈં; જિસે દેખતે હી કામ-ક્રોધાદિભાવ પ્રગટ હો આયેં
ઔર મહાદેવ કે લિંગકા હી આકાર બનાતે હૈં. દેખો વિડમ્બના! જિસકા નામ લેને સે લાજ
આતી હૈ, જગત જિસે ઢઁક રખતા હૈ, ઉસકે આકારકી પૂજા કરાતે હૈં. ક્યા ઉસકે અન્ય
અંગ નહીં થે? પરન્તુ બહુત વિડમ્બના ઐસા હી કરનેસે પ્રગટ હોતી હૈ.
તથા સગુણ ભક્તિકે અર્થ નાનાપ્રકાર કી વિષયસામગ્રી એકત્રિત કરતે હૈં. વહાઁ નામ
ઠાકુરકા કરતે હૈં ઔર સ્વયં ઉસકા ઉપભોગ કરતે હૈં. ભોજનાદિ બનાતે હૈં ઔર ઠાકુરકો
ભોગ લગાયા કહતે હૈં; ફિ ર આપ હી પ્રસાદકી કલ્પના કરકે ઉસકા ભક્ષણાદિ કરતે હૈં. સો
યહાઁ પૂછતે હૈં — પ્રથમ તો ઠાકુરકે ક્ષુધા-તૃષાકી પીડા હોગી, ન હો તો ઐસી કલ્પના કૈસે સમ્ભવ
હૈ? ઔર ક્ષુધાદિસે પીડિત હોગા તબ વ્યાકુલ હોકર ઈશ્વર દુઃખી હુઆ, ઔરોંકા દુઃખ કૈસે
દૂર કરેગા? તથા ભોજનાદિ સામગ્રી આપને તો ઉનકે અર્થ અર્પણ કી સો કી, ફિ ર પ્રસાદ તો
ઠાકુર દે તબ હોતા હૈ, અપના હી કિયા તો નહીં હોતા. જૈસે કોઈ રાજાકો ભેંટ કરે, ફિ ર
રાજા ઇનામ દે તો ઉસે ગ્રહણ કરના યોગ્ય હૈ; પરન્તુ આપ રાજાકો ભેંટ કરે, વહાઁ રાજા તો