લક્ષણભૂત તો યહ ગુણ હૈં નહીં, અવ્યાપ્તપનેસે લક્ષણાભાસ હૈ. તથા સ્નિગ્ધાદિ પુદ્ગલપરમાણુમેં
પાયે જાતે હૈં, સો સ્નિગ્ધ ગુરુત્વ ઇત્યાદિ તો સ્પર્શન ઇન્દ્રિય દ્વારા જાને જાતે હૈં, ઇસલિયે
સ્પર્શગુણમેં ગર્ભિત હુએ, અલગ કિસલિયે કહે? તથા દ્રવ્યત્વગુણ જલમેં કહા, સો ઐસે તો અગ્નિ
આદિમેં ઊર્ધ્વગમનત્વાદિ પાયે જાતે હૈં. યા તો સર્વ કહના થે યા સામાન્યમેં ગર્ભિત કરના
થે. ઇસ પ્રકાર યહ ગુણ કહે વે ભી કલ્પિત હૈં.
નહીં હૈં, ચેષ્ટાએઁ તો બહુત હી પ્રકારકી હોતી હૈં. તથા ઇનકો અલગ હી તત્ત્વ સંજ્ઞા કહી; સો
યા તો અલગ પદાર્થ હોં તો ઉન્હેં અલગ તત્ત્વ કહના થા, યા કામ-ક્રોધાદિ મિટાનેમેં વિશેષ
પ્રયોજનભૂત હોં તો તત્ત્વ કહના થા; સો દોનોં હી નહીં હૈ. ઔર ઐસે હી કહ દેના હો તો
પાષાણાદિકકી અનેક અવસ્થાએઁ હોતી હૈં સો કહા કરો, કુછ સાધ્ય નહીં હૈં.
નામ સમવાય હૈ. યહ સામાન્યાદિક તો બહુતોંકો એક પ્રકાર દ્વારા વ એક વસ્તુમેં ભેદ-કલ્પના
દ્વારા વ ભેદકલ્પના અપેક્ષા સમ્બન્ધ માનનેસે અપને વિચારમેં હી હોતે હૈં, કોઈ અલગ પદાર્થ
તો હૈં નહીં. તથા ઇનકે જાનનેસે કામ-ક્રોધાદિ મિટાનેરૂપ વિશેષ પ્રયોજનકી ભી સિદ્ધિ નહીં
હૈ, ઇસલિયે ઇનકો તત્ત્વ કિસલિયે કહા? ઔર ઐસે હી તત્ત્વ કહના થે તો પ્રમેયત્વાદિ વસ્તુકે
અનન્ત ધર્મ હૈં વ સમ્બન્ધ, આધારાદિક કારકોંકે અનેક પ્રકાર વસ્તુમેં સમ્ભવિત હૈં, ઇસલિયે
યા તો સર્વ કહના થે યા પ્રયોજન જાનકર કહના થે. ઇસલિયે યહ સામાન્યાદિક તત્ત્વ ભી
વૃથા હી કહે હૈં.
તથા વૈશેષિક દો હી પ્રમાણ માનતે હૈં