-
૧૩૬ ] [ મોક્ષમાર્ગપ્રકાશક
દેખા જાતા હૈ સો કિસ પ્રકાર હોતા હૈ? તથા પૂર્વપર્યાયકે ગુપ્ત સમાચાર પ્રગટ કરતે હૈં,
સો યહ જાનના કિસકે સાથ ગયા? જિસકે સાથ જાનના ગયા વહી આત્મા હૈ.
તથા ચાર્વાકમતમેં ખાના, પીના, ભોગ-વિલાસ કરના ઇત્યાદિ સ્વચ્છન્દ વૃત્તિકા ઉપદેશ
હૈ; પરન્તુ ઐસે તો જગત સ્વયમેવ હી પ્રવર્તતા હૈ. વહાઁ શાસ્ત્રાદિ બનાકર ક્યા ભલા હોનેકા
ઉપદેશ દિયા? તૂ કહેગા — તપશ્ચરણ, શીલ, સંયમાદિ છુડાનેકે અર્થ ઉપદેશ દિયા; તો ઇન
કાર્યોંમેં તો કષાય ઘટનેસે આકુલતા ઘટતી હૈ, ઇસલિયે યહીં સુખી હોના હોતા હૈ, તથા યશ
આદિ હોતા હૈ; તૂ ઇનકો છુડાકર ક્યા ભલા કરતા હૈ? વિષયાસક્ત જીવોંકો સુહાતી બાતેં
કહકર અપના વ ઔરોંકા બુરા કરનેકા ભય નહીં હૈ; સ્વચ્છન્દ હોકર વિષયસેવનકે અર્થ ઐસી
યુક્તિ બનાતા હૈ.
ઇસ પ્રકાર ચાર્વાકમતકા નિરૂપણ કિયા.
અન્યમત નિરાકરણ ઉપસંહાર
ઇસી પ્રકાર અન્ય અનેક મત હૈં વે ઝૂઠી કલ્પિત યુક્તિ બનાકર વિષય-કષાયાસક્ત
પાપી જીવોં દ્વારા પ્રગટ કિયે ગયે હૈં; ઉનકે શ્રદ્ધાનાદિક દ્વારા જીવોંકા બુરા હોતા હૈ. તથા
એક જિનમત હૈ સો હી સત્યાર્થકા પ્રરૂપક હૈ, સર્વજ્ઞ – વીતરાગદેવ દ્વારા ભાષિત હૈ; ઉસકે
શ્રદ્ધાનાદિકસે હી જીવોંકા ભલા હોતા હૈ.
ઐસે જિનમતમેં જીવાદિ તત્ત્વોંકા નિરૂપણ કિયા હૈ; પ્રત્યક્ષ-પરોક્ષ દો પ્રમાણ કહે હૈં;
સર્વજ્ઞવીતરાગ અર્હંતદેવ હૈં; બાહ્ય-અભ્યંતર પરિગ્રહરહિત નિર્ગ્રન્થ ગુરુ હૈં. ઇનકા વર્ણન ઇસ ગ્રંથમેં
આગે વિશેષ લિખેંગે સો જાનના.
યહાઁ કોઈ કહે — તુમ્હારે રાગ-દ્વેષ હૈ, ઇસલિયે તુમ અન્યમતકા નિષેધ કરકે અપને
મતકો સ્થાપિત કરતે હો?
ઉસસે કહતે હૈં — યથાર્થ વસ્તુકા પ્રરૂપણ કરનેમેં રાગ-દ્વેષ નહીં હૈ. કુછ અપના
પ્રયોજન વિચારકર અન્યથા પ્રરૂપણ કરેં તો રાગ-દ્વેષ નામ પાયે.
ફિ ર વહ કહતા હૈ — યદિ રાગ-દ્વેષ નહીં હૈ તો અન્યમત બુરે ઔર જૈનમત ભલા ઐસા
કિસ પ્રકાર કહતે હો? સામ્યભાવ હો તો સબકો સમાન જાનો, મતપક્ષ કિસલિયે કરતે હો?
ઉસસે કહતે હૈં — બુરેકો બુરા કહતે હૈં, ભલેકો ભલા કહતે હૈં; ઇસમેં રાગ-દ્વેષ ક્યા
કિયા? તથા બુરે-ભલે કો સમાન જાનના તો અજ્ઞાનભાવ હૈ; સામ્યભાવ નહીં હૈ.
ફિ ર વહ કહતા હૈ કિ — સર્વ મતોંકા પ્રયોજન તો એક હી હૈ, ઇસલિયે સબકો સમાન
જાનના?