-
પાઁચવાઁ અધિકાર ][ ૧૪૫
શ્વેતામ્બરમત વિચાર
તથા કાલદોષસે કષાયી જીવોં દ્વારા જિનમતમેં કલ્પિત રચના કી હૈ. સો બતલાતે હૈંઃ —
શ્વેતામ્બર મતવાલે કિસીને સૂત્ર બનાયે ઉન્હેં ગણધરકે બનાયે કહતે હૈં. સો ઉનસે પૂછતે
હૈં — ગણધરને આચારાંગાદિક બનાયે હૈં સો તુમ્હારે વર્ત્તમાનમેં પાયે જાતે હૈં, ઇતને પ્રમાણસહિત બનાયે
થે યા બહુત પ્રમાણસહિત બનાયે થે? યદિ ઇતને પ્રમાણસહિત હી બનાયે થે તો તુમ્હારે શાસ્ત્રોંમેં
આચારાંગાદિકકે પદોંકા પ્રમાણ અઠારહ હજાર આદિ કહા હૈ, સો ઉનકી વિધિ મિલા દો.
પદકા પ્રમાણ ક્યા? યદિ વિભક્તિકે અન્તકો પદ કહોગે તો કહે હુએ પ્રમાણસે બહુત પદ
હો જાયેંગે, ઔર યદિ પ્રમાણ પદ કહોગે તો ઉસ પદકે સાધિક (કિંચિત્ અધિક) ઇક્યાવન કરોડ
શ્લોક હૈં. સો યહ તો બહુત છોટે શાસ્ત્ર હૈં, ઇસલિએ બનતા નહીં હૈ. તથા આચારાંગાદિકસે
દશવૈકાલિકાદિકા પ્રમાણ કમ કહા હૈ, ઔર તુમ્હારે અધિક હૈ, સો કિસ પ્રકાર બનતા હૈ?
ફિ ર કહોગે — ‘‘આચારાંગાદિક બડે થે; કાલદોષ જાનકર ઉન્હીમેંસે કિતને હી સૂત્ર
નિકાલકર યહ શાસ્ત્ર બનાયે હૈં.’’ તબ પ્રથમ તો ટૂટક ગ્રન્થ પ્રમાણ નહીં હૈ. તથા ઐસા નિયમ
હૈ કિ — બડા ગ્રન્થ બનાયે તો ઉસમેં સર્વ વર્ણન વિસ્તારસહિત કરતે હૈં ઔર છોટા ગ્રન્થ બનાયે
તો યહાઁ સંક્ષિપ્ત વર્ણન કરતે હૈં, પરન્તુ સમ્બન્ધ ટૂટતા નહીં હૈ ઔર કિસી બડે ગ્રન્થમેંસે થોડાસા
કથન નિકાલ લેં તો વહાઁ સમ્બન્ધ નહીં મિલેગા — કથનકા અનુક્રમ ટૂટ જાયગા. પરન્તુ તુમ્હારે
સૂત્રોંમેં તો કથાદિકકા ભી સમ્બન્ધ મિલતા ભાસિત હોતા હૈ — ટૂટકપના ભાસિત નહીં હોતા.
તથા અન્ય કવિયોંસે ગણધર કી બુદ્ધિ તો અધિક હોગી, ઉનકે બનાયે ગ્રન્થોંમેં થોડે
શબ્દોંમેં બહુત અર્થ હોના ચાહિયે; પરન્તુ અન્ય કવિયોં જૈસી ભી ગમ્ભીરતા નહીં હૈ.
તથા જો ગ્રન્થ બનાયે વહ અપના નામ ઐસા નહીં રખતા કિ — ‘‘અમુક કહતા હૈ,’’
‘‘મૈં કહતા હૂઁ’’ ઐસા કહતા હૈ; પરન્તુ તુમ્હારે સૂત્રોંમેં ‘‘હે ગૌતમ!’’ વ ‘‘ગૌતમ કહતે હૈ’’
ઐસે વચન હૈં. પરન્તુ ઐસે વચન તો તભી સમ્ભવ હૈં જબ ઔર કોઈ કર્તા હો. ઇસલિયે
યહ સૂત્ર ગણધરકૃત નહીં હૈં, ઔરકે બનાયે ગયે હૈં. ગણધર કે નામસે કલ્પિત-રચનાકો પ્રમાણ
કરાના ચાહતે હૈં; પરન્તુ વિવેકી તો પરીક્ષા કરકે માનતે હૈં, કહા હી તો નહીં માનતે.
તથા વે ઐસા ભી કહતે હૈ કિ — ગણધર સૂત્રોંકે અનુસાર કોઈ દશપૂર્વધારી હુએ હૈં,
ઉન્હોંને યહ સૂત્ર બનાયે હૈં. વહાઁ પૂછતે હૈં — યદિ નયે ગ્રન્થ બનાયે હૈં તો નયા નામ રખના
થા, અંગાદિકકે નામ કિસલિયે રખે? જૈસે — કોઈ બડે શાહૂકારકી કોઠીકે નામસે અપના
શાહૂકારા પ્રગટ કરે — ઐસા યહ કાર્ય હુઆ. સચ્ચેકો તો જિસ પ્રકાર દિગમ્બરમેં ગ્રન્થોંકે ઔર