-
૧૫૦ ] [ મોક્ષમાર્ગપ્રકાશક
ઇસલિયે જિસ પ્રકાર બિના ઇચ્છા વિહાયોગતિકે ઉદયસે વિહાર સમ્ભવ હૈ, ઉસી પ્રકાર
બિના ઇચ્છા કેવલ સાતાવેદનીયકે હી ઉદયસે આહારકા ગ્રહણ સમ્ભવ નહીં હૈ.
ફિ ર વે કહતે હૈં — સિદ્ધાન્તમેં કેવલીકે ક્ષુધાદિક ગ્યારહ પરીષહ કહે હૈં, ઇસલિયે ઉનકે
ક્ષુધાકા સદ્ભાવ સમ્ભવ હૈ. તથા આહારાદિક બિના ઉસકી ઉપશાંતતા કૈસે હોગી? ઇસલિયે
ઉનકે આહારાદિ માનતે હૈં.
સમાધાનઃ — કર્મપ્રકૃતિયોંકા ઉદય મન્દ-તીવ્ર ભેદસહિત હોતા હૈ. વહાઁ અતિ મન્દ ઉદય
હોનેસે ઉસ ઉદયજનિત કાર્યકી વ્યક્તતા ભાસિત નહીં હોતી; ઇસલિયે મુખ્યરૂપસે અભાવ કહા જાતા
હૈ, તારતમ્યમેં સદ્ભાવ કહા જાતા હૈ. જૈસે — નવમેં ગુણસ્થાનમેં વેદાદિકકા ઉદય મન્દ હૈ, વહાઁ
મૈથુનાદિ ક્રિયા વ્યક્ત નહીં હૈ; ઇસલિયે વહાઁ બ્રહ્મચર્ય હી કહા હૈ. તારતમ્યમેં મૈથુનાદિકકા સદ્ભાવ
કહા જાતા હૈ. ઉસી પ્રકાર કેવલીકે અસાતાકા ઉદય અતિમન્દ હૈ; ક્યોંકિ એક-એક કાંડકમેં
અનન્તવેં ભાગ-અનુભાગ રહતે હૈં; ઐસે બહુત અનુભાગકાંડકોંસે વ ગુણસંક્રમણાદિસે સત્તામેં
અસાતાવેદનીયકા અનુભાગ અત્યન્ત મન્દ હુઆ હૈ, ઉસકે ઉદયમેં ઐસી ક્ષુધા વ્યક્ત નહીં હોતી જો
શરીરકો ક્ષીણ કરે. ઔર મોહકે અભાવસે ક્ષુધાદિકજનિત દુઃખ ભી નહીં હૈ; ઇસલિયે ક્ષુધાદિકકા
અભાવ કહા જાતા હૈ ઔર તારતમ્યમેં ઉસકા સદ્ભાવ કહા જાતા હૈ.
તથા તૂને કહા — આહારાદિક બિના ઉસકી ઉપશાંતતા કૈસે હોગી? પરન્તુ આહારાદિકસે
ઉપશાંત હોને યોગ્ય ક્ષુધા લગે તો મન્દ ઉદય કૈસે રહા? દેવ, ભોગભૂમિયા આદિકકે કિંચિત્
મન્દ ઉદય હોને પર ભી બહુત કાલ પશ્ચાત્ કિંચિત્ આહાર – ગ્રહણ હોતા હૈ તો ઇનકે અતિમંદ
ઉદય હુઆ હૈ, ઇસલિયે ઇનકે આહારકા અભાવ સમ્ભવ હૈ.
ફિ ર વહ કહતા હૈ — દેવ, ભોગભૂમિયોંકા તો શરીર હી વૈસા હૈ કિ જિન્હેં ભૂખ થોડી
ઔર બહુત કાલ પશ્ચાત્ લગતી હૈ, ઉનકા તો શરીર કર્મભૂમિકા ઔદારિક હૈ; ઇસલિયે ઇનકા
શરીર આહાર બિના દેશેન્યૂનકોટિપૂર્વ પર્યન્ત ઉત્કૃષ્ટરૂપસે કૈસે રહતા હૈ?
સમાધાનઃ — દેવાદિકકા ભી શરીર વૈસા હૈ; સો કર્મકે હી નિમિત્તસે હૈ. યહાઁ કેવલજ્ઞાન
હોને પર ઐસા હી કર્મકા ઉદય હુઆ, જિસસે શરીર ઐસા હુઆ કિ ઉસકો ભૂખ પ્રગટ હોતી હી
નહીં. જિસ પ્રકાર કેવલજ્ઞાન હોનેસે પૂર્વ કેશ, નખ બઢતે થે, અબ નહીં બઢતે; છાયા હોતી થી
અબ નહીં હોતી; શરીરમેં નિગોદ થી, ઉસકા અભાવ હુઆ. બહુત પ્રકારસે જૈસે શરીરકી અવસ્થા
અન્યથા હુઈ; ઉસી પ્રકાર આહાર બિના ભી શરીર જૈસેકા તૈસા રહે, ઐસી ભી અવસ્થા હુઈ. પ્રત્યક્ષ
દેખો, ઔરોંકો જરા વ્યાપ્ત હો તબ શરીર શિથિલ હો જાતા હૈ, ઇનકા આયુપર્યન્ત શરીર શિથિલ
નહીં હોતા; ઇસલિયે અન્ય મનુષ્યોંકી ઔર ઇનકે શરીરકી સમાનતા સમ્ભવ નહીં હૈ.
તથા યદિ તૂ કહેગા — દેવાદિકકે આહાર હી ઐસા હૈ જિસસે બહુત કાલકી ભૂખ મિટ