-
૧૬૬ ] [ મોક્ષમાર્ગપ્રકાશક
નહીં પ્રવર્તે, તો વહ પાપી હી હોતા હૈ. તથા જિસ પ્રકાર બિના ઠગાયે હી ધનકા લાભ
હોને પર ઠગાયે તો મૂર્ખ હૈ; ઉસી પ્રકાર નિરવદ્ય ધર્મરૂપ ઉપયોગ હોને પર સાવદ્યધર્મમેં ઉપયોગ
લગાના યોગ્ય નહીં હૈ.
ઇસ પ્રકાર અપને પરિણામોંકી અવસ્થા દેખકર ભલા હો વહ કરના; પરન્તુ એકાન્ત-
પક્ષ કાર્યકારી નહીં હૈ. તથા અહિંસા હી કેવલ ધર્મકા અઙ્ગ નહીં હૈ; રાગાદિકોંકા ઘટના
ધર્મકા મુખ્ય અઙ્ગ હૈ. ઇસલિયે જિસ પ્રકાર પરિણામોંમેં રાગાદિક ઘટેં વહ કાર્ય કરના.
❉
તથા ગૃહસ્થોંકો અણુવ્રતાદિકકે સાધન હુએ બિના હી સામાયિક, પ્રતિક્રમણ, પ્રોષધ આદિ
ક્રિયાઓંકા મુખ્ય આચરણ કરાતે હૈં. પરન્તુ સામાયિક તો રાગ-દ્વેષરહિત સામ્યભાવ હોને પર
હોતી હૈ, પાઠ માત્ર પઢનેસે વ ઉઠના-બૈઠના કરનેસે હી તો હોતી નહીં હૈ.
ફિ ર કહોગે — અન્ય કાર્ય કરતા ઉસસે તો ભલા હૈ? સો સત્ય; પરન્તુ સામાયિક પાઠમેં
પ્રતિજ્ઞા તો ઐસી કરતા હૈ કિ — મન-વચન-કાય દ્વારા સાવદ્યકો ન કરૂઁગા, ન કરાઊઁગા; પરન્તુ
મનમેં તો વિકલ્પ હોતા હી રહતા હૈ, ઔર વચન-કાયમેં ભી કદાચિત્ અન્યથા પ્રવૃત્તિ હોતી
હૈ વહાઁ પ્રતિજ્ઞાભંગ હોતી હૈ. સો પ્રતિજ્ઞાભંગ કરનેસે તો ન કરના ભલા હૈ; ક્યોંકિ પ્રતિજ્ઞાભંગ
મહાપાપ હૈ.
ફિ ર હમ પૂછતે હૈં — કોઈ પ્રતિજ્ઞા ભી નહીં કરતા ઔર ભાષાપાઠ પઢતા હૈ, ઉસકા
અર્થ જાનકર ઉસમેં ઉપયોગ રખતા હૈ. કોઈ પ્રતિજ્ઞા કરે ઉસે તો ભલીભાઁતિ પાલતા નહીં
હૈ ઔર પ્રાકૃતાદિકકે પાઠ પઢતા હૈ; ઉસકે અર્થકા અપનેકો જ્ઞાન નહીં હૈ, બિના અર્થ જાને
વહાઁ ઉપયોગ નહીં રહતા તબ ઉપયોગ અન્યત્ર ભટકતા હૈ. ઐસે ઇન દોનોંમેં વિશેષ ધર્માત્મા
કૌન? યદિ પહલેકો કહોગે, તો ઐસા હી ઉપદેશ ક્યોં નહીં દેતે? તથા દૂસરેકો કહોગે તો
પ્રતિજ્ઞાભંગકા પાપ હુઆ વ પરિણામોંકે અનુસાર ધર્માત્માપના નહીં ઠહરા; પરન્તુ પાઠાદિ કરનેકે
અનુસાર ઠહરા.
ઇસલિયે અપના ઉપયોગ જિસ પ્રકાર નિર્મલ હો વહ કાર્ય કરના. સધ સકે વહ પ્રતિજ્ઞા
કરના. જિસકા અર્થ જાને વહ પાઠ પઢના. પદ્ધતિ દ્વારા નામ રખાનેમેં લાભ નહીં હૈ.
તથા પ્રતિક્રમણ નામ પૂર્વદોષ નિરાકરણ કરનેકા હૈ; પરન્તુ ‘‘મિચ્છામિ દુક્કડં’’ ઇતના
કહનેસે હી તો દુષ્કૃત મિથ્યા નહીં હોતે; કિયે હુએ દુષ્કૃત મિથ્યા હોને યોગ્ય પરિણામ હોને
પર હી દુષ્કૃત મિથ્યા હોતે હૈં; ઇસલિયે પાઠ હી કાર્યકારી નહીં હૈ.