-
છઠવાઁ અધિકાર ][ ૧૭૫
યહાઁ પૂછે કિ — મિથ્યાત્વાદિભાવ તો અતત્ત્વ-શ્રદ્ધાનાદિ હોને પર હોતે હૈં ઔર પાપબન્ધ
ખોટે (બુરે) કાર્ય કરનેસે હોતા હૈ; સો ઉનકે માનનેસે મિથ્યાત્વાદિક વ પાપબન્ધ કિસ પ્રકાર
હોંગે?
ઉત્તરઃ — પ્રથમ તો પરદ્રવ્યોંકો ઇષ્ટ-અનિષ્ટ માનના હી મિથ્યા હૈ, ક્યોંકિ કોઈ દ્રવ્ય
કિસીકા મિત્ર-શત્રુ હૈ નહીં. તથા જો ઇષ્ટ-અનિષ્ટ પદાર્થ પાયે જાતે હૈં ઉસકા કારણ પુણ્ય-
પાપ હૈ; ઇસલિયે જૈસે પુણ્યબન્ધ હો, પાપબન્ધ ન હો; વહ કરના. તથા યદિ કર્મ-ઉદયકા
ભી નિશ્ચય ન હો ઔર ઇષ્ટ-અનિષ્ટકે બાહ્ય કારણોંકે સંયોગ-વિયોગકા ઉપાય કરે; પરન્તુ કુદેવકો
માનનેસે ઇષ્ટ-અનિષ્ટબુદ્ધિ દૂર નહીં હોતી, કેવલ વૃદ્ધિકો પ્રાપ્ત હોતી હૈ; તથા ઉસસે પુણ્યબંધ
ભી નહીં હોતા, પાપબંધ હોતા હૈ. તથા કુદેવ કિસીકો ધનાદિક દેતે યા છુડા લેતે નહીં
દેખે જાતે, ઇસલિયે યે બાહ્ય કારણ ભી નહીં હૈં. ઇનકી માન્યતા કિસ અર્થ કી જાતી હૈ?
જબ અત્યન્ત ભ્રમબુદ્ધિ હો, જીવાદિ તત્ત્વોંકે શ્રદ્ધાન-જ્ઞાનકા અંશ ભી ન હો, ઔર રાગ-દ્વેષકી
અતિ તીવ્રતા હો; તબ જો કારણ નહીં હૈં ઉન્હેં ભી ઇષ્ટ-અનિષ્ટકા કારણ માનતે હૈં, તબ કુદેવોંકી
માન્યતા હોતી હૈ.
ઐસે તીવ્ર મિથ્યાત્વાદિ ભાવ હોને પર મોક્ષમાર્ગ અતિ દુર્લભ હો જાતા હૈ.
કુગુરુકા નિરૂપણ ઔર ઉસકે શ્રદ્ધાનાદિકકા નિષેધ
આગે કુગુરુકે શ્રદ્ધાનાદિકકા નિષેધ કરતે હૈંઃ —
જો જીવ વિષય-કષાયાદિ અધર્મરૂપ તો પરિણમિત હોતે હૈં, ઔર માનાદિકસે અપનેકો
ધર્માત્મા માનતે હૈં, ધર્માત્માકે યોગ્ય નમસ્કારાદિ ક્રિયા કરાતે હૈં, અથવા કિંચિત્ ધર્મકા કોઈ
અંગ ધારણ કરકે બડે ધર્માત્મા કહલાતે હૈં, બડે ધર્માત્મા યોગ્ય ક્રિયા કરાતે હૈં — ઇસ પ્રકાર
ધર્મકા આશ્રય કરકે બડા મનવાતે હૈં, વે સબ કુગુરુ જાનના; ક્યોંકિ ધર્મપદ્ધતિમેં તો વિષય-
કષાયાદિ છૂટને પર જૈસે ધર્મકો ધારણ કરે વૈસા હી અપના પદ માનના યોગ્ય હૈ.
કુલાદિ અપેક્ષા ગુરુપનેકા નિષેધ
વહાઁ કિતને હી તો કુલ દ્વારા અપનેકો ગુરુ માનતે હૈં. ઉનમેં કુછ બ્રાહ્મણાદિક તો
કહતે હૈં — હમારા કુલ હી ઊઁચા હૈ, ઇસલિયે હમ સબકે ગુરુ હૈં. પરન્તુ કુલકી ઉચ્ચતા તો
ધર્મ સાધનેસે હૈ. યદિ ઉચ્ચ કુલમેં હોકર હીન આચરણ કરે તો ઉસે ઉચ્ચ કૈસે માનેં? યદિ
કુલમેં ઉત્પન્ન હોનેસે હી ઉચ્ચપના રહે, તો માંસભક્ષણાદિ કરને પર ભી ઉસે ઉચ્ચ હી માનો;
સો વહ બનતા નહીં હૈ. ભારત ગ્રન્થમેં ભી અનેક બ્રાહ્મણ કહે હૈં. વહાઁ ‘‘જો બ્રાહ્મણ હોકર