-
૧૮૮ ] [ મોક્ષમાર્ગપ્રકાશક
કોઈ કહે — જિસ પ્રકાર રાજાદિકકો કરતા હૈ; ઉસી પ્રકાર ઇનકો ભી કરતા હૈ?
ઉત્તરઃ — રાજાદિક ધર્મપદ્ધતિમેં નહીં હૈં, ગુરુકા સેવન તો ધર્મપદ્ધતિમેં હૈ. રાજાદિકકા
સેવન તો લોભાદિકસે હોતા હૈ, વહાઁ ચારિત્રમોહકા હી ઉદય સમ્ભવ હૈ; પરન્તુ ગુરુકે સ્થાન
પર કુગુરુકા સેવન કિયા, વહાઁ તત્ત્વશ્રદ્ધાનકે કારણ તો ગુરુ થે, ઉનસે યહ પ્રતિકૂલ હુઆ.
સો લજ્જાદિકસે જિસને કારણમેં વિપરીતતા ઉત્પન્ન કી ઉસકે કાર્યભૂત તત્ત્વશ્રદ્ધાનમેં દૃઢતા કૈસે
સમ્ભવ હૈ? ઇસલિયે વહાઁ દર્શનમોહકા ઉદય સમ્ભવ હૈ.
ઇસ પ્રકાર કુગુરુઓંકા નિરૂપણ કિયા.
કુધર્મકા નિરૂપણ ઔર ઉસકે શ્રદ્ધાનાદિકકા નિષેધ
અબ કુધર્મકા નિરૂપણ કરતે હૈંઃ —
જહાઁ હિંસાદિ પાપ ઉત્પન્ન હોં વ વિષય-કષાયોંકી વૃદ્ધિ હો વહાઁ ધર્મ માને; સો કુધર્મ
જાનના. યજ્ઞાદિ ક્રિયાઓંમેં મહાહિંસાદિક ઉત્પન્ન કરે, બડે જીવોંકા ઘાત કરે ઔર ઇન્દ્રિયોંકે
વિષય પોષણ કરે, ઉન જીવોંમેં દુષ્ટબુદ્ધિ કરકે રૌદ્રધ્યાની હો, તીવ્ર લોભસે ઔરોંકા બુરા કરકે
અપના કોઈ પ્રયોજન સાધના ચાહે; ઔર ઐસે કાર્ય કરકે વહાઁ ધર્મ માને; સો કુધર્મ હૈ.
તથા તીર્થોંમેં વ અન્યત્ર સ્નાનાદિ કાર્ય કરે, વહાઁ બડે-છોટે બહુતસે જીવોંકી હિંસા હોતી
હૈ, શરીરકો ચૈન મિલતા હૈ; ઇસલિયે વિષય-પોષણ હોતા હૈ ઔર કામાદિક બઢતે હૈં;
કુતૂહલાદિસે વહાઁ કષાયભાવ બઢાતા હૈ ઔર ધર્મ માનતા હૈ; સો કુધર્મ હૈ.
તથા સંક્રાન્તિ, ગ્રહણ, વ્યતિપાતાદિકમેં દાન દેતા હૈ વ બુરે ગ્રહાદિકે અર્થ દાન દેતા
હૈ; પાત્ર જાનકર લોભી પુરુષોંકો દાન દેતા હૈ; દાન દેનેમેં સુવર્ણ, હસ્તી, ઘોડા, તિલ આદિ
વસ્તુઓંકો દેતા હૈ. પરન્તુ સંક્રાન્તિ આદિ પર્વ ધર્મરૂપ નહીં હૈં, જ્યોતિષીકે સંચારાદિક દ્વારા
સંક્રાન્તિ આદિ હોતે હૈં. તથા દુષ્ટ ગ્રહાદિકકે અર્થ દિયા — વહાઁ ભય, લોભાદિકકી અધિકતા
હુઈ, ઇસલિયે વહાઁ દાન દેનેમેં ધર્મ નહીં હૈ. તથા લોભી પુરુષ દેને યોગ્ય પાત્ર નહીં હૈં, ક્યોંકિ
લોભી નાના અસત્ય યુક્તિયાઁ કરકે ઠગતે હૈં, કિંચિત્ ભલા નહીં કરતે. ભલા તો તબ હોતા
હૈ જબ ઇસકે દાનકી સહાયતાસે વહ ધર્મ-સાધન કરે; પરન્તુ વહ તો ઉલ્ટા પાપરૂપ પ્રવર્તતા
હૈ. પાપકે સહાયકકા ભલા કૈસે હોગા?
યહી ‘‘રયણસાર’’ શાસ્ત્રમેં કહા હૈઃ —
સપ્પુરિસાણં દાણં કપ્પતરૂણં ફલાણં સોહં વા.
લોહીણં દાણં જઇ વિમાણસોહા સવસ્સ જાણેહ..૨૬..