-
સાતવાઁ અધિકાર ][ ૧૯૭
હૈ, ઉસે ઉપાદાનકારણકી મુખ્યતાસે રાગાદિક આત્માકે હૈં — ઐસા શ્રદ્ધાન કરાયા હૈ; તથા જો
રાગાદિકકો અપના સ્વભાવ માનકર ઉનકે નાશકા ઉદ્યમ નહીં કરતા, ઉસે નિમિત્તકારણકી
મુખ્યતાસે રાગાદિક પરભાવ હૈં — ઐસા શ્રદ્ધાન કરાયા હૈ.
દોનોં વિપરીત શ્રદ્ધાનોંસે રહિત હોને પર સત્ય શ્રદ્ધાન હોગા તબ ઐસા માનેગા કિ યે
રાગાદિક ભાવ આત્માકા સ્વભાવ તો નહીં હૈં, કર્મકે નિમિત્તસે આત્માકે અસ્તિત્વમેં વિભાવ
પર્યાયરૂપસે ઉત્પન્ન હોતે હૈં, નિમિત્ત મિટને પર ઇનકા નાશ હોનેસે સ્વભાવભાવ રહ જાતા હૈ;
ઇસલિયે ઇનકે નાશકા ઉદ્યમ કરના.
યહાઁ પ્રશ્ન હૈ કિ — યદિ કર્મકે નિમિત્તસે હોતે હૈં તો કર્મકા ઉદય રહેગા તબ તક
યહ વિભાવ દૂર કૈસે હોંગે? ઇસલિયે ઇસકા ઉદ્યમ કરના તો નિરર્થક હૈ?
ઉત્તર : — એક કાર્ય હોનેમેં અનેક કારણ ચાહિયે. ઉનમેં જો કારણ બુદ્ધિપૂર્વક હોં
ઉન્હેં તો ઉદ્યમ કરકે મિલાયે, ઔર અબુદ્ધિપૂર્વક કારણ સ્વયમેવ મિલેં તબ કાર્યસિદ્ધિ હોતી
હૈ. જૈસે — પુત્ર હોનેકા કારણ બુદ્ધિપૂર્વક તો વિવાહાદિ કરના હૈ, ઔર અબુદ્ધિપૂર્વક ભવિતવ્ય
હૈ; વહાઁ પુત્રકા અર્થી વિવાહાદિકા તો ઉદ્યમ કરે, ઔર ભવિતવ્ય સ્વયમેવ હો તબ પુત્ર હોગા.
ઉસી પ્રકાર વિભાવ દૂર કરનેકે કારણ બુદ્ધિપૂર્વક તો તત્ત્વવિચારાદિ હૈં, ઔર અબુદ્ધિપૂર્વક
મોહકર્મકે ઉપશમાદિક હૈં, સો ઉસકા અર્થી તત્ત્વવિચારાદિકકા તો ઉદ્યમ કરે, ઔર મોહકર્મકે
ઉપશમાદિક સ્વયમેવ હોં તબ રાગાદિક દૂર હોતે હૈં.
યહાઁ ઐસા કહતે હૈં કિ જૈસે વિવાહાદિક ભી ભવિતવ્ય આધીન હૈં; ઉસી પ્રકાર
તત્ત્વવિચારાદિક ભી કર્મકે ક્ષયોપશમાદિકકે આધીન હૈં; ઇસલિયે ઉદ્યમ કરના નિરર્થક હૈ?
ઉત્તરઃ — જ્ઞાનાવરણકા તો ક્ષયોપશમ તત્ત્વવિચારાદિક કરને યોગ્ય તેરે હુઆ હૈ; ઇસલિયે
ઉપયોગકો વહાઁ લગાનેકા ઉદ્યમ કરાતે હૈં. અસંજ્ઞી જીવોંકે ક્ષયોપશમ નહીં હૈ, તો ઉન્હેં
કિસલિયે ઉપદેશ દેં?
તબ વહ કહતા હૈ — હોનહાર હો તો વહાઁ ઉપયોગ લગે, બિના હોનહાર કૈસે લગે?
ઉત્તર : — યદિ ઐસા શ્રદ્ધાન હૈ તો સર્વત્ર કિસી ભી કાર્યકા ઉદ્યમ મત કર. તૂ
ખાન-પાન-વ્યાપારાદિકકા તો ઉદ્યમ કરતા હૈ ઔર યહાઁ હોનહાર બતલાતા હૈ. ઇસસે માલૂમ
હોતા હૈ કિ તેરા અનુરાગ યહાઁ નહીં હૈ, માનાદિકસે ઐસી ઝૂઠી બાતેં બનાતા હૈ.
ઇસપ્રકાર જો રાગાદિક હોતે હુએ આત્માકો ઉનસે રહિત માનતે હૈં, ઉન્હેં મિથ્યાદૃષ્ટિ
જાનના.
તથા કર્મ – નોકર્મકા સમ્બન્ધ હોતે હુએ આત્માકો નિર્બન્ધ માનતે હૈં, સો ઇનકા બન્ધન