-
૨૦૦ ] [ મોક્ષમાર્ગપ્રકાશક
હી’ — ઉસકા નામ કેવલ હૈ. ઇસી પ્રકાર અન્ય યથાર્થ અર્થકા અવધારણ કરના.
પર્યાય-અપેક્ષા શુદ્ધપના માનનેસે તથા અપનેકો કેવલી માનનેસે મહાવિપરીતતા હોતી હૈ,
ઇસલિયે અપનેકો દ્રવ્ય-પર્યાયરૂપ અવલોકન કરના. દ્રવ્યસે સામાન્યસ્વરૂપ અવલોકન કરના,
પર્યાયમેં અવસ્થા-વિશેષ અવધારણ કરના.
ઇસી પ્રકાર ચિંતવન કરનેસે સમ્યગ્દૃષ્ટિ હોતા હૈ, ક્યોંકિ સચ્ચા અવલોકન કિયે બિના
સમ્યગ્દૃષ્ટિ નામ કૈસે પ્રાપ્ત કરે?
નિશ્ચયાભાસીકી સ્વચ્છન્દતા ઔર ઉસકા નિષેધ
તથા મોક્ષમાર્ગમેં તો રાગાદિક મિટાનેકા શ્રદ્ધા – જ્ઞાન – આચરણ કરના હૈ; વહ તો વિચાર
હી નહીં હૈ, અપને શુદ્ધ અનુભવનમેં હી અપનેકો સમ્યગ્દૃષ્ટિ માનકર અન્ય સર્વ સાધનોંકા નિષેધ
કરતા હૈ.
શાસ્ત્રાભ્યાસ કરના નિરર્થક બતલાતા હૈ, દ્રવ્યાદિકકે તથા ગુણસ્થાન-માર્ગણા-
ત્રિલોકાદિકકે વિચારકો વિકલ્પ ઠહરાતા હૈ, તપશ્ચરણ કરનેકો વૃથા ક્લેશ કરના માનતા હૈ,
વ્રતાદિક ધારણ કરનેકો બન્ધનમેં પડના ઠહરાતા હૈ, પૂજનાદિક કાર્યોંકો શુભાસ્રવ જાનકર
હેય પ્રરૂપિત કરતા હૈ; — ઇત્યાદિ સર્વસાધનોંકો ઉઠાકર પ્રમાદી હોકર પરિણમિત હોતા હૈ.
યદિ શાસ્ત્રાભ્યાસ નિરર્થક હો તો મુનિયોંકે ભી તો ધ્યાન ઔર અધ્યયન દો હી કાર્ય
મુખ્ય હૈં. ધ્યાનમેં ઉપયોગ ન લગે તબ અધ્યયનમેં હીં ઉપયોગકો લગાતે હૈં, બીચમેં અન્ય
સ્થાન ઉપયોગ લગાને યોગ્ય નહીં હૈં. તથા શાસ્ત્રાભ્યાસ દ્વારા તત્ત્વોંકો વિશેષ જાનનેસે
સમ્યગ્દર્શન-જ્ઞાન નિર્મલ હોતા હૈ. તથા વહાઁ જબ તક ઉપયોગ રહે તબ તક કષાય મન્દ
રહે ઔર આગામી વીતરાગભાવોંકી વૃદ્ધિ હો; ઐસે કાર્યકો નિરર્થક કૈસે માનેં?
તથા વહ કહતા હૈ કિ જિન શાસ્ત્રોંમેં અધ્યાત્મ-ઉપદેશ હૈ ઉનકા અભ્યાસ કરના, અન્ય
શાસ્ત્રોંકે અભ્યાસસે કોઈ સિદ્ધિ નહીં હૈ.
ઉસસે કહતે હૈં — યદિ તેરે સચ્ચી દૃષ્ટિ હુઈ હૈ તો સભી જૈનશાસ્ત્ર કાર્યકારી હૈં. વહાઁ
ભી મુખ્યતઃ અધ્યાત્મ-શાસ્ત્રોંમેં તો આત્મસ્વરૂપકા મુખ્ય કથન હૈ; સો સમ્યગ્દૃષ્ટિ હોને પર
આત્મસ્વરૂપકા નિર્ણય તો હો ચુકા, તબ તો જ્ઞાનકી નિર્મલતાકે અર્થ વ ઉપયોગકો મન્દકષાયરૂપ
રખનેકે અર્થ અન્ય શાસ્ત્રોંકા અભ્યાસ મુખ્ય ચાહિયે. તથા આત્મસ્વરૂપકા નિર્ણય હુઆ હૈ, ઉસે
સ્પષ્ટ રખનેકે અર્થ અધ્યાત્મ-શાસ્ત્રોંકા ભી અભ્યાસ ચાહિયે; પરન્તુ અન્ય શાસ્ત્રોંમેં અરુચિ તો નહીં
હોના ચાહિયે. જિસકો અન્ય શાસ્ત્રોંકી અરુચિ હૈ ઉસે અધ્યાત્મકી રુચિ સચ્ચી નહીં હૈ.