-
સાતવાઁ અધિકાર ][ ૨૦૩
તથા વહ તપશ્ચરણ કો વૃથા ક્લેશ ઠહરાતા હૈ; સો મોક્ષમાર્ગી હોને પર તો સંસારી
જીવોંસે ઉલ્ટી પરિણતિ ચાહિયે. સંસારિયોંકો ઇષ્ટ-અનિષ્ટ સામગ્રીસે રાગ-દ્વેષ હોતા હૈ, ઇસકે
રાગ-દ્વેષ નહીં હોના ચાહિયે. વહાઁ રાગ છોડનેકે અર્થ ઇષ્ટ સામગ્રી ભોજનાદિકકા ત્યાગી હોતા
હૈ, ઔર દ્વેષ છોડનેકે અર્થ અનિષ્ટ સામગ્રી અનશનાદિકો અંગીકાર કરતા હૈ. સ્વાધીનરૂપસે
ઐસા સાધન હો તો પરાધીન ઇષ્ટ-અનિષ્ટ સામગ્રી મિલને પર ભી રાગ-દ્વેષ ન હો, સો હોના તો
ઐસા હી ચાહિયે; પરન્તુ તુઝે અનશનાદિસે દ્વેષ હુઆ, ઇસલિયે ઉસે ક્લેશ ઠહરાયા. જબ યહ
ક્લેશ હુઆ તબ ભોજન કરના સુખ સ્વયમેવ ઠહરા ઔર વહાઁ રાગ આયા; સો ઐસી પરિણતિ
તો સંસારિયોંકે પાઈ હી જાતી હૈ, તૂને મોક્ષમાર્ગી હોકર ક્યા કિયા?
યદિ તૂ કહેગા — કિતને હી સમ્યગ્દૃષ્ટિ ભી તપશ્ચરણ નહીં કરતે હૈં?
ઉત્તરઃ — કારણ વિશેષસે તપ નહીં હો સકતા, પરન્તુ શ્રદ્ધાનમેં તપકો ભલા જાનતે
હૈં ઔર ઉસકે સાધનકા ઉદ્યમ રખતે હૈં. તુઝે તો શ્રદ્ધાન યહ હૈ કિ તપ કરના ક્લેશ
હૈ, તથા તપકા તેરે ઉદ્યમ નહીં હૈ, ઇસલિયે તુઝે સમ્યગ્દૃષ્ટિ કૈસે હો?
ફિ ર વહ કહતા હૈ — શાસ્ત્રમેં ઐસા કહા હૈ કિ તપ આદિકા ક્લેશ કરતા હૈ તો
કરો, જ્ઞાન બિના સિદ્ધિ નહીં હૈ?
ઉત્તરઃ — જો જીવ તત્ત્વજ્ઞાનસે તો પરાઙ્મુખ હૈં, તપસે હી મોક્ષ માનતે હૈં, ઉનકો ઐસા
ઉપદેશ દિયા હૈ — તત્ત્વજ્ઞાનકે બિના કેવલ તપસે હી મોક્ષમાર્ગ નહીં હોતા. તથા તત્ત્વજ્ઞાન
હોને પર રાગાદિક મિટાનેકે અર્થ તપ કરનેકા તો નિષેધ હૈ નહીં. યદિ નિષેધ હો તો
ગણધરાદિક તપ કિસલિએ કરેં? ઇસલિયે અપની શક્તિ-અનુસાર તપ કરના યોગ્ય હૈ.
તથા વહ વ્રતાદિકકો બન્ધન માનતા હૈ; સો સ્વચ્છન્દવૃત્તિ તો અજ્ઞાન-અવસ્થામેં થી હી,
જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરને પર તો પરિણતિકો રોકતા હી હૈ. તથા ઉસ પરિણતિકો રોકનેકે અર્થ બાહ્ય
હિંસાદિક કારણોંકા ત્યાગી અવશ્ય હોના ચાહિયે.
ફિ ર વહ કહતા હૈ — હમારે પરિણામ તો શુદ્ધ હૈં; બાહ્યત્યાગ નહીં કિયા તો નહીં કિયા?
ઉત્તર : — યદિ યહ હિંસાદિ કાર્ય તેરે પરિણામ બિના સ્વયમેવ હોતે હોં તો હમ ઐસા
માનેં. ઔર યદિ તૂ અપને પરિણામસે કાર્ય કરતા હૈ તો વહાઁ તેરે પરિણામ શુદ્ધ કૈસે કહેં?
વિષય-સેવનાદિ ક્રિયા અથવા પ્રમાદરૂપ ગમનાદિ ક્રિયા પરિણામ બિના કૈસે હો? વહ ક્રિયા
તો સ્વયં ઉદ્યમી હોકર તૂ કરતા હૈ ઔર વહાઁ હિંસાદિક હોતે હૈં ઉન્હેં ગિનતા નહીં હૈ, પરિણામ
શુદ્ધ માનતા હૈ. સો ઐસી માન્યતાસે તેરે પરિણામ અશુદ્ધ હી રહેંગે.