-
૨૦૪ ] [ મોક્ષમાર્ગપ્રકાશક
ફિ ર વહ કહતા હૈ — પરિણામોંકો રોકેં, બાહ્ય હિંસાદિક ભી કમ કરેં; પરન્તુ પ્રતિજ્ઞા
કરનેમેં બન્ધન હોતા હૈ, ઇસલિયે પ્રતિજ્ઞારૂપ વ્રત અંગીકાર નહીં કરના?
સમાધાન : — જિસ કાર્ય કો કરનેકી આશા રહે ઉસકી પ્રતિજ્ઞા નહીં લેતે. ઔર
આશા રહે ઉસસે રાગ રહતા હૈ. ઉસ રાગભાવસે બિના કાર્ય કિયે ભી અવિરતિસે કર્મબન્ધ
હોતા રહતા હૈ; ઇસલિયે પ્રતિજ્ઞા અવશ્ય કરને યોગ્ય હૈ. તથા કાર્ય કરનેકા બન્ધન હુએ
બિના પરિણામ કૈસે રુકેંગે? પ્રયોજન પડને પર તદ્રૂપ પરિણામ હોંગે, તથા બિના પ્રયોજન પડે
ઉસકી આશા રહતી હૈ; ઇસલિયે પ્રતિજ્ઞા કરના યોગ્ય હૈ.
ફિ ર વહ કહતા હૈ — ન જાને કૈસા ઉદય આયે ઔર બાદમેં પ્રતિજ્ઞા ભંગ હો, તો
મહાપાપ લગતા હૈ. ઇસલિયે પ્રારબ્ધ – અનુસાર કાર્ય બને સો બનો, પ્રતિજ્ઞાકા વિકલ્પ નહીં
કરના?
સમાધાન : — પ્રતિજ્ઞા ગ્રહણ કરતે હુએ જિસકા નિર્વાહ હોતા ન જાને, વહ પ્રતિજ્ઞા તો
ન કરે; પ્રતિજ્ઞા લેતે હી યહ અભિપ્રાય રહે કિ પ્રયોજન પડને પર છોડ દૂઁગા, તો વહ પ્રતિજ્ઞા
ક્યા કાર્યકારી હુઈ? પ્રતિજ્ઞા ગ્રહણ કરતે હુએ તો યહ પરિણામ હૈ કિ મરણાન્ત હોને પર
ભી નહીં છોડૂઁગા, તો ઐસી પ્રતિજ્ઞા કરના યુક્ત હી હૈ. બિના પ્રતિજ્ઞા કિયે અવિરત સમ્બન્ધી
બન્ધ નહીં મિટતા.
તથા આગામી ઉદયકે ભયસે પ્રતિજ્ઞા ન લી જાયે, તો ઉદયકો વિચારનેસે સર્વ હી
કર્તવ્યકા નાશ હોતા હૈ. જૈસે — અપનેકો પચતા જાને ઉતના ભોજન કરે. કદાચિત્ કિસીકો
ભોજનસે અજીર્ણ હુઆ હો, ઔર ઉસ ભયસે ભોજન કરના છોડ દે તો મરણ હી હોગા. ઉસી
પ્રકાર અપને સે નિર્વાહ હોતા જાને ઉતની પ્રતિજ્ઞા કરે. કદાચિત્ કિસીકે પ્રતિજ્ઞાસે ભ્રષ્ટપના
હુઆ હો ઔર ઉસ ભયસે પ્રતિજ્ઞા કરના છોડ દે તો અસંયમ હી હોગા; ઇસલિયે જો બન
સકે વહ પ્રતિજ્ઞા લેના યોગ્ય હૈ.
તથા પ્રારબ્ધ-અનુસાર તો કાર્ય બનતા હી હૈ, તૂ ઉદ્યમી હોકર ભોજનાદિ કિસલિયે કરતા
હૈ? યદિ વહાઁ ઉદ્યમ કરતા હૈ તો ત્યાગ કરનેકા ભી ઉદ્યમ કરના યોગ્ય હી હૈ. જબ પ્રતિમાવત્
તેરી દશા હો જાયેગી તબ હમ પ્રારબ્ધ હી માનેંગે, તેરા કર્તવ્ય નહીં માનેગે. ઇસલિયે સ્વચ્છન્દ
હોનેકી યુક્તિ કિસલિયે બનાતા હૈ? બને વહ પ્રતિજ્ઞા કરકે વ્રત ધારણ કરના યોગ્ય હી હૈ.
તથા વહ પૂજનાદિ કાર્યકો શુભાસ્રવ જાનકર હેય માનતા હૈ, સો યહ સત્ય હી હૈ;
પરન્તુ યદિ ઇન કાર્યોંકો છોડકર શુદ્ધોપયોગરૂપ હો તો ભલા હી હૈ, ઔર વિષય- કષાયરૂપ –
અશુભરૂપ પ્રવર્તે તો અપના બુરા હી કિયા.