-
સાતવાઁ અધિકાર ][ ૨૦૫
શુભોપયોગસે સ્વર્ગાદિ હોં, અથવા ભલી વાસનાસે યા ભલે નિમિત્તસે કર્મકે સ્થિતિ-અનુભાગ
ઘટ જાયેં તો સમ્યક્ત્વાદિકી ભી પ્રાપ્તિ હો જાયે. ઔર અશુભોપયોગસે નરક-નિગોદાદિ હોં,
અથવા બુરી વાસનાસે યા નિમિત્તસે કર્મકે સ્થિતિ-અનુભાગ બઢ જાયેં તો સમ્યક્ત્વાદિક મહા
દુર્લભ હો જાયેં.
તથા શુભોપયોગ હોનેસે કષાય મન્દ હોતી હૈ ઔર અશુભોપયોગ હોનેસે તીવ્ર હોતી હૈ;
સો મન્દકષાયકા કાર્ય છોડકર તીવ્રકષાયકા કાર્ય કરના તો ઐસા હૈ જૈસે કડવી વસ્તુ ન
ખાના ઔર વિષ ખાના. યો યહ અજ્ઞાનતા હૈ.
ફિ ર વહ કહતા હૈ — શાસ્ત્રમેં શુભ-અશુભકો સમાન કહા હૈ, ઇસલિયે હમેં તો વિશેષ
જાનના યોગ્ય નહીં હૈ?
સમાધાનઃ — જો જીવ શુભોપયોગકો મોક્ષકા કારણ માનકર ઉપાદેય માનતે હૈં ઔર
શુદ્ધોપયોગકો નહીં પહિચાનતે, ઉન્હેં શુભ-અશુભ દોનોંકો અશુદ્ધતાકી અપેક્ષા વ બન્ધકારણકી
અપેક્ષા સમાન બતલાયા હૈ.
તથા શુભ-અશુભકા પરસ્પર વિચાર કરેં તો શુભભાવોંમેં કષાય મન્દ હોતી હૈ, ઇસલિયે
બન્ધ હીન હોતા હૈ; અશુભભાવોંમેં કષાય તીવ્ર હોતી હૈ, ઇસલિયે બન્ધ બહુત હોતા હૈ. ઇસ
પ્રકાર વિચાર કરને પર અશુભકી અપેક્ષા સિદ્ધાન્તમેં શુભકો ભલા ભી કહા જાતા હૈ. જૈસે —
રોગ તો થોડા યા બહુત બુરા હી હૈ, પરન્તુ બહુત રોગકી અપેક્ષા થોડે રોગકો ભલા ભી કહતે
હૈં.
ઇસલિયે શુદ્ધોપયોગ ન હો, તબ અશુભસે છૂટકર શુભમેં પ્રવર્તના યોગ્ય હૈ; શુભકો
છોડકર અશુભમેં પ્રવર્તના યોગ્ય નહીં હૈ.
ફિ ર વહ કહતા હૈ — કામાદિક યા ક્ષુધાદિક મિટાનેકી અશુભરૂપ પ્રવૃત્તિ તો હુએ બિના
રહતી નહીં હૈ, ઔર શુભ પ્રવૃત્તિ ઇચ્છા કરકે કરની પડતી હૈ; જ્ઞાનીકો ઇચ્છા નહીં ચાહિયે,
ઇસલિયે શુભકા ઉદ્યમ નહીં કરના?
ઉત્તર : — શુભ પ્રવૃત્તિમેં ઉપયોગ લગનેસે તથા ઉસકે નિમિત્તસે વિરાગતા બઢનેસે
કામાદિક હીન હોતે હૈં ઔર ક્ષુધાદિકમેં ભી સંક્લેશ થોડા હોતા હૈ. ઇસલિયે શુભોપયોગકા
અભ્યાસ કરના. ઉદ્યમ કરને પર ભી યદિ કામાદિક વ ક્ષુધાદિક પીડિત કરતે હૈં તો ઉનકે
અર્થ જિસસે થોડા પાપ લગે વહ કરના. પરન્તુ શુભોપયોગકો છોડકર નિઃશંક પાપરૂપ પ્રવર્તન
કરના તો યોગ્ય નહીં હૈ.