-
સાતવાઁ અધિકાર ][ ૨૦૭
ફિ ર કહા હૈઃ —
સમ્યગ્દૃષ્ટિઃ સ્વયમયમહં જાતુ બન્ધો ન મે સ્યા-
દિત્યુત્તાનોત્પુલકવદના રાગિણોઽપ્યાચરન્તુ.
આલમ્બન્તાં સમિતિપરતાં તે યતોઽદ્યાપિ પાપા
આત્માનાત્માવગમવિરહાત્સન્તિ સમ્યક્ત્વશૂન્યાઃ..૧૩૭..
અર્થઃ — સ્વયમેવ યહ મૈં સમ્યગ્દૃષ્ટિ હૂઁ, મેરે કદાચિત્ બન્ધ નહીં હૈ — ઇસ પ્રકાર ઊઁચા
ફુ લાયા હૈ મુઁહ જિન્હોંને — ઐસે રાગી વૈરાગ્યશક્તિ રહિત આચરણ કરતે હૈં તો કરો, તથા પાઁચ
સમિતિકી સાવધાનીકા અવલમ્બન લેતે હૈં તો લો; પરન્તુ વે જ્ઞાનશક્તિ બિના આજ ભી પાપી
હી હૈં. યહ દોનોં આત્મા-અનાત્માકે જ્ઞાનરહિતપનેસે સમ્યક્ત્વરહિત હી હૈં.
ફિ ર પૂછતે હૈં — પરકો પર જાના તો પરદ્રવ્યોંમેં રાગાદિ કરનેકા ક્યા પ્રયોજન રહા?
વહાઁ વહ કહતા હૈ — મોહકે ઉદયસે રાગાદિક હોતે હૈં. પૂર્વકાલમેં ભરતાદિક જ્ઞાની હુએ, ઉનકે
ભી વિષય-કષાયરૂપ કાર્ય હુઆ સુનતે હૈં.
ઉત્તરઃ — જ્ઞાનીકે ભી મોહકે ઉદયસે રાગાદિક હોતે હૈં યહ સત્ય હૈ; પરન્તુ બુદ્ધિપૂર્વક
રાગાદિક નહીં હોતે. ઉસકા વિશેષ વર્ણન આગે કરેંગે.
તથા જિસકે રાગાદિક હોનેકા કુછ વિષાદ નહીં હૈ, ઉનકે નાશકા ઉપાય ભી નહીં
હૈ, ઉસકો રાગાદિક બુરે હૈં — ઐસા શ્રદ્ધાન ભી નહીં સમ્ભવિત હોતા. ઔર ઐસે શ્રદ્ધાન બિના
સમ્યગ્દૃષ્ટિ કૈસે હો સકતા હૈ? જીવાજીવાદિ તત્ત્વોંકા શ્રદ્ધાન કરનેકા પ્રયોજન તો ઇતના હી
શ્રદ્ધાન હૈ.
તથા ભરતાદિક સમ્યગ્દૃષ્ટિયોંકે વિષય-કષાયોંકી પ્રવૃત્તિ જૈસે હોતી હૈ વહ ભી વિશેષરૂપસે
આગે કહેંગે. તૂ ઉનકે ઉદાહરણસે સ્વચ્છન્દ હોગા તો તુઝે તીવ્ર આસ્રવ-બન્ધ હોગા.
વહી કહા હૈઃ —
‘‘મગ્ના જ્ઞાનનયૈષિણોઽપિ યદતિસ્વચ્છન્દમન્દોદ્યમાઃ.’’
અર્થઃ — જ્ઞાનનયકા અવલોકન કરનેવાલે ભી જો સ્વચ્છન્દ મન્દઉદ્યમી હોતે હૈં, વે સંસારમેં
ડૂબતે હૈં.
૧. મગ્નાઃ કર્મનયાવલમ્બનપરા જ્ઞાનં ન જાનન્તિ યન્, મગ્ના જ્ઞાનનયૈષિણોઽપિ યદતિસ્વચ્છન્દમન્દોદ્યમાઃ.
વિશ્વસ્યોપરિ તે તરન્તિ સતતં જ્ઞાનં ભવન્તઃ સ્વયં, યે કુર્વન્તિ ન કર્મ જાતુ ન વશં યાન્તિ પ્રમાદસ્ય ચ..
(સમયસાર કલશ — ૧૧૧)