-
સાતવાઁ અધિકાર ][ ૨૧૫
હૈ તો ઉસે ધર્માત્મા નહીં કહતે; ક્યોંકિ સર્વ કુલકે ઉસ આચરણકો છોડ દેં તો આપ ભી
છોડ દેગા. તથા વહ જો આચરણ કરતા હૈ સો કુલકે ભયસે કરતા હૈ, કુછ ધર્મબુદ્ધિસે
નહીં કરતા, ઇસલિયે વહ ધર્માત્મા નહીં હૈ.
ઇસલિયે વિવાહાદિ કુલસમ્બધી કાર્યોંમેં તો કુલક્રમકા વિચાર કરના, પરન્તુ ધર્મસમ્બન્ધી
કાર્યમેં કુલકા વિચાર નહીં કરના. જૈસા ધર્મમાર્ગ સચ્ચા હૈ, ઉસી પ્રકાર પ્રવર્તન કરના યોગ્ય હૈ.
[ પરીક્ષારહિત આજ્ઞાનુસારી ધર્મધારક વ્યવહારાભાસી ]
તથા કિતને હી આજ્ઞાનુસારી જૈની હોતે હૈં. જૈસી શાસ્ત્રમેં આજ્ઞા હૈ ઉસ પ્રકાર માનતે
હૈં, પરન્તુ આજ્ઞાકી પરીક્ષા કરતે નહીં. યદિ આજ્ઞા હી માનના ધર્મ હો તો સર્વ મતવાલે
અપને-અપને શાસ્ત્રકી આજ્ઞા માનકર ધર્માત્મા હો જાયેં; ઇસલિયે પરીક્ષા કરકે જિનવચનકી
સત્યતા પહિચાનકર જિનાજ્ઞા માનના યોગ્ય હૈ.
બિના પરીક્ષા કિયે સત્ય-અસત્યકા નિર્ણય કૈસે હો? ઔર બિના નિર્ણય કિયે જિસ
પ્રકાર અન્યમતી અપને શાસ્ત્રોંકી આજ્ઞા માનતે હૈં ઉસી પ્રકાર ઇસને જૈનશાસ્ત્રોંકી આજ્ઞા માની.
યહ તો પક્ષસે આજ્ઞા માનના હૈ.
કોઈ કહે કિ શાસ્ત્રમેં દસ પ્રકારકે સમ્યક્ત્વમેં આજ્ઞાસમ્યક્ત્વ કહા હૈ વ આજ્ઞાવિચય
ધર્મધ્યાનકા ભેદ કહા હૈ વ નિઃશંકિત અંગમેં જિનવચનમેં સંશયકા નિષેધ કિયા હૈ; વહ કિસ
પ્રકાર હૈ?
સમાધાનઃ — શાસ્ત્રોંમેં કિતને હી કથન તો ઐસે હૈં જિનકી પ્રત્યક્ષ-અનુમાનાદિ દ્વારા પરીક્ષા
કર સકતે હૈં, તથા કઈ કથન ઐસે હૈં જો પ્રત્યક્ષ-અનુમાનાદિ ગોચર નહીં હૈં; ઇસલિયે આજ્ઞાસે
હી પ્રમાણ હોતે હૈં. વહાઁ નાના શાસ્ત્રોંમેં જો કથન સમાન હોં ઉનકી તો પરીક્ષા કરનેકા
પ્રયોજન હી નહીં હૈ; પરન્તુ જો કથન પરસ્પર વિરુદ્ધ હોં ઉનમેંસે જો કથન પ્રત્યક્ષ-અનુમાનાદિ
ગોચર હોં ઉનકી તો પરીક્ષા કરના. વહાઁ જિન શાસ્ત્રોંકે કથનકી પ્રમાણતા ઠહરે, ઉન શાસ્ત્રોંમેં
જો પ્રત્યક્ષ-અનુમાનગોચર નહીં હૈં — ઐસે કથન કિયે હોં, ઉનકી ભી પ્રમાણતા કરના. તથા
જિન શાસ્ત્રોંકે કથનકી પ્રમાણતા ન ઠહરે ઉનકે સર્વ હી કથનકી અપ્રમાણતા માનના.
યહાઁ કોઈ કહે કિ પરીક્ષા કરને પર કોઈ કથન કિસી શાસ્ત્રમેં પ્રમાણ ભાસિત હો,
તથા કોઈ કથન કિસી શાસ્ત્રમેં પ્રમાણ ભાસિત હો; તબ ક્યા કરેં?
સમાધાનઃ — જો આપ્ત-ભાસિત શાસ્ત્ર હૈં ઉનમેં કોઈ ભી કથન પ્રમાણ-વિરુદ્ધ નહીં હોતે.
ક્યોંકિ યા તો જાનપના હી ન હો અથવા રાગ-દ્વેષ હો તબ અસત્ય કહેં, સો આપ્ત ઐસે હોતે
નહીં. તૂનેં પરીક્ષા ભલે પ્રકાર નહીં કી, ઇસલિયે ભ્રમ હૈ.