-
૨૨૦ ] [ મોક્ષમાર્ગપ્રકાશક
[ ઉક્ત વ્યવહારભાસી ધર્મધારકોંકી સામાન્ય પ્રવૃત્તિ ]
અબ, ઇનકે ધર્મકા સાધન કૈસે પાયા જાતા હૈ સો વિશેષ બતલાતે હૈંઃ —
વહાઁ કિતને હી જીવ કુલપ્રવૃત્તિસે અથવા દેખા-દેખી લોભાદિકે અભિપ્રાયસે ધર્મ સાધતે
હૈં, ઉનકે તો ધર્મદૃષ્ટિ નહીં હૈ.
યદિ ભક્તિ કરતે હૈં તો ચિત્ત તો કહીં હૈ, દૃષ્ટિ ઘૂમતી રહતી હૈ ઔર મુખસે પાઠાદિ
કરતે હૈં વ નમસ્કારાદિ કરતે હૈં; પરન્તુ યહ ઠીક નહીં હૈ. મૈં કૌન હૂઁ, કિસકી સ્તુતિ કરતા
હૂઁ, કિસ પ્રયોજનકે અર્થ સ્તુતિ કરતા હૂઁ, પાઠમેં ક્યા અર્થ હૈ, સો કુછ પતા નહીં હૈ.
તથા કદાચિત્ કુદેવાદિકકી ભી સેવા કરને લગ જાતા હૈ; વહાઁ સુદેવ-ગુરુ-શાસ્ત્રાદિ
વ કુદેવ-ગુરુ-શાસ્ત્રાદિકી વિશેષ પહિચાન નહીં હૈ.
તથા યદિ દાન દેતા હૈ તો પાત્ર-અપાત્રકે વિચાર રહિત જૈસે અપની પ્રશંસા હો વૈસે
દાન દેતા હૈ.
તથા તપ કરતા હૈ તો ભૂખા રહકર મહંતપના હો વહ કાર્ય કરતા હૈ; પરિણામોંકી
પહિચાન નહીં હૈ.
તથા વ્રતાદિક ધારણ કરતા હૈ તો વહાઁ બાહ્યક્રિયા પર દૃષ્ટિ હૈ; સો ભી કોઈ સચ્ચી
ક્રિયા કરતા હૈ, કોઈ ઝૂઠી કરતા હૈ; ઔર જો અન્તરંગ રાગાદિભાવ પાયે જાતે હૈં ઉનકા
વિચાર હી નહીં હૈ, તથા બાહ્યમેં ભી રાગાદિકે પોષણકે સાધન કરતા હૈ.
તથા પૂજા-પ્રભાવનાદિ કાર્ય કરતા હૈ તો વહાઁ જિસ પ્રકાર લોકમેં બડાઈ હો, વ વિષય-
કષાયકા પોષણ હો ઉસ પ્રકાર કાર્ય કરતા હૈ. તથા બહુત હિંસાદિક ઉત્પન્ન કરતા હૈ.
સો યહ કાર્ય તો અપને તથા અન્ય જીવોંકે પરિણામ સુધારનેકે અર્થ કહે હૈં. તથા વહાઁ
કિંચિત્ હિંસાદિક ભી ઉત્પન્ન હોતે હૈં, પરન્તુ જિસમેં થોડા અપરાધ હો ઔર ગુણ અધિક હો વહ
કાર્ય કરના કહા હૈ. સો પરિણામોંકી તો પહિચાન નહીં હૈ ઔર યહાઁ અપરાધ કિતના લગતા
હૈ, ગુણ કિતના હોતા હૈ — ઐસે નફા-ટોટેકા જ્ઞાન નહીં હૈ વ વિધિ-અવિધિકા જ્ઞાન નહીં હૈ.
તથા શાસ્ત્રાભ્યાસ કરતા હૈ તો વહાઁ પદ્ધતિરૂપ પ્રવર્તતા હૈ. યદિ બાઁચતા હૈ તો ઔરોંકો
સુના દેતા હૈ, યદિ પઢતા હૈ તો આપ પઢ જાતા હૈ, સુનતા હૈ તો જો કહતે હૈં વહ સુન
લેતા હૈ; પરન્તુ શાસ્ત્રાભ્યાસકા પ્રયોજન હૈ ઉસે આપ અન્તરંગમેં નહીં અવધારણ કરતા. —
ઇત્યાદિ ધર્મકાર્યોંકે મર્મકો નહીં પહિચાનતા.
કિતને તો જિસ પ્રકાર કુલમેં બડે પ્રવર્તતે હૈં ઉસી પ્રકાર હમેં ભી કરના, અથવા