-
સાતવાઁ અધિકાર ][ ૨૩૩
કહા હૈ. વ્યવહાર ઔર ઉપચારકા એક અર્થ હૈ. તથા ઐસે સાધનસે જો વીતરાગભાવરૂપ
વિશુદ્ધતા હો વહ સચ્ચા તપ નિર્જરાકા કારણ જાનના.
યહાઁ દૃષ્ટાન્ત હૈ — જૈસે ધનકો વ અન્નકો પ્રાણ કહા હૈ. સો ધનસે અન્ન લાકર, ઉસકા
ભક્ષણ કરકે પ્રાણોંકા પોષણ કિયા જાતા હૈ; ઇસલિયે ઉપચારસે ધન ઔર અન્નકો પ્રાણ કહા
હૈ. કોઈ ઇન્દ્રિયાદિક પ્રાણોંકો ન જાને ઔર ઇન્હીંકો પ્રાણ જાનકર સંગ્રહ કરે તો મરણકો
હી પ્રાપ્ત હોગા. ઉસી પ્રકાર અનશનાદિકો તથા પ્રાયશ્ચિત્તકો તપ કહા હૈ, ક્યોંકિ અનશનાદિ
સાધનસે પ્રાયશ્ચિત્તાદિરૂપ પ્રવર્તન કરકે વીતરાગભાવરૂપ સત્ય તપકા પોષણ કિયા જાતા હૈ;
ઇસલિયે ઉપચારસે અનશનાદિકો તથા પ્રાયશ્ચિત્તાદિકો તપ કહા હૈ. કોઈ વીતરાગભાવરૂપ તપકો
ન જાને ઔર ઇન્હીંકો તપ જાનકર સંગ્રહ કરે તો સંસારમેં હી ભ્રમણ કરેગા.
બહુત ક્યા, ઇતના સમઝ લેના કિ નિશ્ચયધર્મ તો વીતરાગભાવ હૈ, અન્ય નાના વિશેષ
બાહ્યસાધનકી અપેક્ષા ઉપચારસે કિયે હૈં, ઉનકો વ્યવહારમાત્ર ધર્મસંજ્ઞા જાનના. ઇસ રહસ્યકો
નહીં જાનતા, ઇસલિયે ઉસકે નિર્જરાકા સચ્ચા શ્રદ્ધાન નહીં હૈ.
મોક્ષતત્ત્વકા અન્યથારૂપ
તથા સિદ્ધ હોના ઉસે મોક્ષ માનતા હૈ. વહાઁ જન્મ-મરણ-રોગ-ક્લેશાદિ દુઃખ દૂર હુએ,
અનન્તજ્ઞાન દ્વારા લોકાલોકકા જાનના હુઆ, ત્રિલોકપૂજ્યપના હુઆ, — ઇત્યાદિ રૂપસે ઉસકી મહિમા
જાનતા હૈ. સો સર્વ જીવોંકે દુઃખ દૂર કરનેકી, જ્ઞેય જાનનેકી, તથા પૂજ્ય હોનેકી ઇચ્છા હૈ.
યદિ ઇન્હીંકે અર્થ મોક્ષકી ઇચ્છા કી તો ઇસકે અન્ય જીવોંકે શ્રદ્ધાનસે ક્યા વિશેષતા હુઈ?
તથા ઇસકે ઐસા ભી અભિપ્રાય હૈ કિ સ્વર્ગમેં સુખ હૈ ઉસસે અનન્તગુના સુખ મોક્ષમેં
હૈ. સો ઇસ ગુણાકારમેં વહ સ્વર્ગ-મોક્ષસુખકી એક જાતિ જાનતા હૈ. વહાઁ સ્વર્ગમેં તો વિષયાદિક
સામગ્રીજનિત સુખ હોતા હૈ, ઉસકી જાતિ ઇસે ભાસિત હોતી હૈ; પરન્તુ મોક્ષમેં વિષયાદિક સામગ્રી
હૈ નહીં, સો વહાઁકે સુખકી જાતિ ઇસે ભાસિત તો નહીં હોતી; પરન્તુ મહાન પુરુષ સ્વર્ગસે ભી
મોક્ષકો ઉત્તમ કહતે હૈં, ઇસલિયે યહ ભી ઉત્તમ હી માનતા હૈ. જૈસે — કોઈ ગાયનકા સ્વરૂપ
ન પહિચાને; પરન્તુ સભાકે સર્વ લોગ સરાહના કરતે હૈં, ઇસલિએ આપ ભી સરાહના કરતા
હૈ. ઉસી પ્રકાર યહ મોક્ષકો ઉત્તમ માનતા હૈ.
યહાઁ વહ કહતા હૈ — શાસ્ત્રમેં ભી તો ઇન્દ્રાદિકસે અનન્તગુના સુખ સિદ્ધોંકે પ્રરૂપિત
કિયા હૈ?
ઉત્તરઃ — જૈસે તીર્થંકરકે શરીરકી પ્રભાકો સૂર્યપ્રભાસે કોટિગુની કહી, વહાઁ ઉનકી એક
જાતિ નહીં હૈ; પરન્તુ લોકમેં સૂર્યપ્રભાકી મહિમા હૈ, ઉસસે ભી અધિક મહિમા બતલાનેકે લિયે