-
૨૩૪ ] [ મોક્ષમાર્ગપ્રકાશક
ઉપમાલંકાર કરતે હૈં. ઉસી પ્રકાર સિદ્ધસુખકો ઇન્દ્રાદિસુખસે અનન્તગુના કહા હૈ, વહાઁ ઉનકી
એક જાતિ નહીં હૈ; પરન્તુ લોકમેં ઇન્દ્રાદિસુખકી મહિમા હૈ, ઉસસે બહુત મહિમા બતલાનેકે લિયે
ઉપમાલંકાર કરતે હૈં.
ફિ ર પ્રશ્ન હૈ કિ વહ સિદ્ધસુખ ઔર ઇન્દ્રાદિસુખકી એક જાતિ જાનતા હૈ — ઐસા નિશ્ચય
તુમને કૈસે કિયા?
સમાધાનઃ — જિસ ધર્મસાધનકા ફલ સ્વર્ગ માનતા હૈ, ઉસ ધર્મસાધનકા હી ફલ મોક્ષ
માનતા હૈ. કોઈ જીવ ઇન્દ્રાદિ પદ પ્રાપ્ત કરે, કોઈ મોક્ષ પ્રાપ્ત કરે, વહાઁ ઉન દોનોંકો એક જાતિકે
ધર્મકા ફલ હુઆ માનતા હૈ. ઐસા તો માનતા હૈ કિ જિસકે સાધન થોડા હોતા હૈ વહ ઇન્દ્રાદિ
પદ પ્રાપ્ત કરતા હૈ, જિસકે સમ્પૂર્ણ સાધન હો વહ મોક્ષ પ્રાપ્ત કરતા હૈ; પરન્તુ વહાઁ ધર્મકી જાતિ
એક જાનતા હૈ. સો જો કારણકી એક જાતિ જાને, ઉસે કાર્યકી ભી એક જાતિકા શ્રદ્ધાન
અવશ્ય હો; ક્યોંકિ કારણવિશેષ હોને પર હી કાર્યવિશેષ હોતા હૈ. ઇસલિયે હમને યહ નિશ્ચય
કિયા કિ ઉસકે અભિપ્રાયમેં ઇન્દ્રાદિસુખ ઔર સિદ્ધસુખકી એક જાતિકા શ્રદ્ધાન હૈ.
તથા કર્મનિમિત્તસે આત્માકે ઔપાધિક ભાવ થે, ઉનકા અભાવ હોને પર આપ
શુદ્ધભાવરૂપ કેવલ આત્મા હુઆ. જૈસે — પરમાણુ સ્કન્ધસે પૃથક્ હોને પર શુદ્ધ હોતા હૈ, ઉસી
પ્રકાર યહ કર્માદિકસે ભિન્ન હોકર શુદ્ધ હોતા હૈ. વિશેષ ઇતના કિ વહ દોનોં અવસ્થામેં
દુઃખી-સુખી નહીં હૈ; પરન્તુ આત્મા અશુદ્ધ અવસ્થામેં દુઃખી થા, અબ ઉસકા અભાવ હોનેસે
નિરાકુલ લક્ષણ અનન્તસુખકી પ્રાપ્તિ હુઈ.
તથા ઇન્દ્રાદિકકે જો સુખ હૈ વહ કષાયભાવોંસે આકુલતારૂપ હૈ, સો વહ પરમાર્થસે
દુઃખ હી હૈ; ઇસલિયે ઉસકી ઔર ઇસકી એક જાતિ નહીં હૈ. તથા સ્વર્ગસુખકા કારણ
પ્રશસ્તરાગ હૈ ઔર મોક્ષસુખકા કારણ વીતરાગભાવ હૈ; ઇસલિયે કારણમેં ભી વિશેષ હૈ; પરન્તુ
ઐસા ભાવ ઇસે ભાસિત નહીં હોતા.
ઇસલિયે મોક્ષકા ભી ઇસકો સચ્ચા શ્રદ્ધાન નહીં હૈ.
ઇસ પ્રકાર ઇસકે સચ્ચા તત્ત્વશ્રદ્ધાન નહીં હૈ. ઇસલિયે સમયસારમેં
૧ કહા હૈ કિ અભવ્યકો
તત્ત્વશ્રદ્ધાન હોને પર ભી મિથ્યાદર્શન હી રહતા હૈ. તથા પ્રવચનસારમેં કહા હૈ કિ આત્મજ્ઞાનશૂન્ય
તત્ત્વાર્થશ્રદ્ધાન કાર્યકારી નહીં હૈ.
તથા વ્યવહારદૃષ્ટિસે સમ્યગ્દર્શનકે આઠ અંગ કહે હૈં ઉનકો યહ પાલતા હૈ, પચ્ચીસ
૧. ગાથા ૨૭૬ – ૨૭૭ કી આત્મખ્યાતિ ટીકા