-
સાતવાઁ અધિકાર ][ ૨૩૯
યદિ પરીષહ નહીં સહે જાતે થે, વિષય-વાસના નહીં છૂટી થી; તો ઐસી પ્રતિજ્ઞા કિસલિયે
કી? સુગમ વિષય છોડકર પશ્ચાત્ વિષમ વિષયોંકા ઉપાય કરના પડે ઐસા કાર્ય ક્યોં કરે?
વહાઁ તો ઉલટા રાગભાવ તીવ્ર હોતા હૈ.
અથવા પ્રતિજ્ઞામેં દુઃખ હો તબ પરિણામ લગાનેકે લિયે કોઈ આલમ્બન વિચારતા હૈ.
જૈસે — ઉપવાસ કરકે ફિ ર ક્રીડા કરતા હૈ, કિતને હી પાપી જુઆ આદિ કુવ્યસનોંમેં લગ
જાતે હૈં અથવા સો રહના ચાહતે હૈં. ઐસા જાનતે હૈં કિ કિસી પ્રકાર કાલ પૂરા કરના.
— ઇસીપ્રકાર અન્ય પ્રતિજ્ઞામેં જાનના.
અથવા કિતને હી પાપી ઐસે ભી હૈં પહલે પ્રતિજ્ઞા કરતે હૈં, બાદમેં ઉસસે દુઃખી હોં
તબ પ્રતિજ્ઞા છોડ દેતે હૈં. પ્રતિજ્ઞા લેના-છેડના ઉનકો ખેલમાત્ર હૈ; સો પ્રતિજ્ઞા ભંગ કરનેકા
મહાપાપ હૈ; ઇસસે તો પ્રતિજ્ઞા ન લેના ભલા હૈ.
ઇસ પ્રકાર પહલે તો નિર્વિચાર હોકર પ્રતિજ્ઞા કરતે હૈં ઔર પશ્ચાત્ ઐસી દશા હોતી
હૈ.
જૈનધર્મમેં પ્રતિજ્ઞા ન લેનેકા દણ્ડ તો હૈ નહીં. જૈનધર્મમેં તો ઐસા ઉપદેશ હૈ કિ
પહલે તો તત્ત્વજ્ઞાની હો; ફિ ર ઉસકા ત્યાગ કર ઉસકા દોષ પહિચાને. ત્યાગ કરનેમેં જો
ગુણ હો ઉસે જાને; ફિ ર અપને પરિણામોંકો ઠીક કરે; વર્તમાન પરિણામોંકે હી ભરોસે પ્રતિજ્ઞા
ન કર બૈઠે; ભવિષ્યમેં નિર્વાહ હોતા જાને તો પ્રતિજ્ઞા કરે; તથા શરીરકી શક્તિ વ દ્રવ્ય, ક્ષેત્ર,
કાલ, ભાવાદિકકા વિચાર કરે. — ઇસ પ્રકાર વિચાર કરકે ફિ ર પ્રતિજ્ઞા કરની. વહ ભી
ઐસી કરની જિસસે પ્રતિજ્ઞાકે પ્રતિ નિરાદરભાવ ન હો, પરિણામ ચઢતે રહેં. ઐસી જૈનધર્મકી
આમ્નાય હૈ.
યહાઁ કોઈ કહે કિ ચાંડાલાદિકને પ્રતિજ્ઞા કી, ઉનકે ઇતના વિચાર કહાઁ હોતા હૈ?
સમાધાનઃ — મરણપર્યન્ત કષ્ટ હો તો હો, પરન્તુ પ્રતિજ્ઞા નહીં છોડના — ઐસા વિચાર
કરકે વે પ્રતિજ્ઞા કરતે હૈં; પ્રતિજ્ઞાકે પ્રતિ નિરાદરપના નહીં હોતા.
ઔર સમ્યગ્દૃષ્ટિ જો પ્રતિજ્ઞા કરતે હૈં સો તત્ત્વજ્ઞાનાદિપૂર્વક હી કરતે હૈં.
તથા જિનકે અન્તરંગ વિરક્તતા નહીં ઔર બાહ્યપ્રતિજ્ઞા ધારણ કરતે હૈં, વે પ્રતિજ્ઞાકે
પહલે ઔર બાદમેં જિસકી પ્રતિજ્ઞા કરેં ઉસમેં અતિ આસક્ત હોકર લગતે હૈં. જૈસે ઉપવાસકે
ધારણે-પારણેકે ભોજનમેં અતિ લોભી હોકર ગરિષ્ઠાદિ ભોજન કરતે હૈં, શીઘ્રતા બહુત કરતે હૈં.
જૈસે — જલકો રોક રખા થા, જબ વહ છૂટા તભી બહુત પ્રવાહ ચલને લગા; ઉસી પ્રકાર પ્રતિજ્ઞા