-
સાતવાઁ અધિકાર ][ ૨૪૧
સમ્ભવ હો વૈસા નિચલી અવસ્થાવાલા ભી કરે; પરન્તુ જિસ નિચલી અવસ્થામેં જો કાર્ય સંભવ
હી નહીં હૈ, ઉસકા કરના તો કષાયભાવોંસે હી હોતા હૈ. જૈસે — કોઈ સપ્તવ્યસનકા સેવન
કરતા હો ઔર સ્વસ્ત્રીકા ત્યાગ કરે; તો કૈસે હો સકતા હૈ? યદ્યપિ સ્વસ્ત્રીકા ત્યાગ કરના
ધર્મ હૈ; તથાપિ પહલે સપ્તવ્યસનકા ત્યાગ હો, તભી સ્વસ્ત્રીકા ત્યાગ કરના યોગ્ય હૈ. — ઇસી
પ્રકાર અન્ય જાનના.
તથા સર્વ પ્રકારસે ધર્મકો ન જાનતા હો — ઐસા જીવ ધર્મકે અંગકો મુખ્ય કરકે અન્ય
ધર્મોંકો ગૌણ કરતા હૈ. જૈસે — કોઈ જીવ દયા-ધર્મકો મુખ્ય કરકે પૂજા – પ્રભાવનાદિ કાર્યકા
ઉત્થાપન કરતે હૈં; કિતને હી પૂજા-પ્રભાવનાદિ ધર્મકો મુખ્ય કરકે હિંસાદિકકા ભય નહીં રખતે;
કિતને હી તપકી મુખ્યતાસે આર્ત્તધ્યાનાદિક કરકે ભી ઉપવાસાદિ કરતે હૈં, તથા અપનેકો
તપસ્વી માનકર નિઃશંક ક્રોધિત કરતે હૈં; કિતને હી દાનકી મુખ્યતાસે બહુત પાપ કરકે ભી
ધન ઉપાર્જન કરકે દાન દેતે હૈં; કિતને હી આરમ્ભ-ત્યાગકી મુખ્યતાસે યાચના આદિ કરતે
હૈં;૧ ઇત્યાદિ પ્રકારસે કિસી ધર્મકો મુખ્ય કરકે અન્ય ધર્મકો નહીં ગિનતે તથા ઉસકે આશ્રયસે
પાપકા આચરણ કરતે હૈં.
ઉનકા યહ કાર્ય ઐસા હુઆ જૈસે અવિવેકી વ્યાપારીકો કિસી વ્યાપારમેં નફે કે અર્થ
અન્ય પ્રકારસે બહુત ટોટા પડતા હૈ. ચાહિયે તો ઐસા કિ જૈસે વ્યાપારીકા પ્રયોજન નફા
હૈ, સર્વ વિચાર કર જૈસે નફા બહુત હો વૈસા કરે; ઉસી પ્રકાર જ્ઞાનીકા પ્રયોજન વીતરાગભાવ
હૈ, સર્વ વિચાર કર જૈસે વીતરાગભાવ બહુત હો વૈસા કરે, ક્યોંકિ મૂલધર્મ વીતરાગભાવ હૈ.
ઇસીપ્રકાર અવિવેકી જીવ અન્યથા ધર્મ અંગીકાર કરતે હૈં; ઉનકે તો સમ્યક્ચારિત્રકા
આભાસ ભી નહીં હોતા.
તથા કિતને હી જીવ અણુવ્રત-મહાવ્રતાદિરૂપ યથાર્થ આચરણ કરતે હૈં — ઔર આચરણકે
અનુસાર હી પરિણામ હૈં, કોઈ માયા-લોભાદિકકા અભિપ્રાય નહીં હૈ; ઉન્હેં ધર્મ જાનકર મોક્ષકે
અર્થ ઉનકા સાધન કરતે હૈં, કિન્હીં સ્વર્ગાદિકકે ભોગોંકી ભી ઇચ્છા નહીં રખતે; પરન્તુ તત્ત્વજ્ઞાન
પહલે નહીં હુઆ, ઇસલિયે આપ તો જાનતે હૈં કિ મૈં મોક્ષકા સાધન કર રહા હૂઁ; પરન્તુ જો
મોક્ષકા સાધન હૈ ઉસે જાનતે ભી નહીં, કેવલ સ્વર્ગાદિકકા હી સાધન કરતે હૈં. કોઈ મિસરીકો
અમૃત જાનકર ભક્ષણ કરે તો ઉસસે અમૃતકા ગુણ તો નહીં હોતા; અપની પ્રતીતિકે અનુસાર
ફલ નહીં હોતા; ફલ તો જૈસે સાધન કરે વૈસા હી લગતા હૈ.
૧. યહાઁ પં. ટોડરમલજીકી હસ્તલિખિત પ્રતિકે હાસિયેમેં ઇસ પ્રકાર લિખા હૈ — ‘ઇહાઁ સ્નાનાદિ શૌચધર્મ્મકા
કથન તથા લૌકિક કાર્ય આએઁ ધર્મ્મ છોડિ તહાઁ લગિ જાય તિનિકા કથન લિખનાં હૈ.’