-
સાતવાઁ અધિકાર ][ ૨૪૩
દ્રવ્યલિંગી મુનિ અન્તિમ ગ્રૈવેયક તક જાતે હૈં, ઔર પંચપરાવર્તનોંમેં ઇકતીસ સાગર પર્યન્ત
દેવાયુકી પ્રાપ્તિ અનન્તબાર હોના લિખા હૈ; સો ઐસે ઉચ્ચપદ તો તભી પ્રાપ્ત કરે જબ અન્તરંગ
પરિણામપૂર્વક મહાવ્રત પાલે, મહામન્દકષાયી હો, ઇસ લોક-પરલોકકે ભોગાદિકકી ચાહ ન હો;
કેવલ ધર્મબુદ્ધિસે મોક્ષાભિલાષી હુઆ સાધન સાધે. ઇસલિયે દ્રવ્યલિંગીકે સ્થૂલ તો અન્યથાપના
હૈ નહીં, સૂક્ષ્મ અન્યથાપના હૈ; સો સમ્યગ્દૃષ્ટિકો ભાસિત હોતા હૈ.
અબ ઇનકે ધર્મસાધન કૈસે હૈ ઔર ઉસમેં અન્યથાપના કૈસે હૈ?
સો કહતે હૈં : —
પ્રથમ તો સંસારમેં નરકાદિકે દુઃખ જાનકર, સ્વર્ગાદિમેં ભી જન્મ-મરણાદિકે દુઃખ જાનકર,
સંસારસે ઉદાસ હોકર મોક્ષકો ચાહતે હૈં. સો ઇન દુઃખોંકો તો દુઃખ સભી જાનતે હૈં. ઇન્દ્ર –
અહમિન્દ્રાદિક વિષયાનુરાગસે ઇન્દ્રિયજનિત સુખ ભોગતે હૈં, ઉસે ભી દુઃખ જાનકર નિરાકુલ સુખ-
અવસ્થાકો પહિચાનકર મોક્ષકો ચાહતે હૈં; વે હી સમ્યગ્દૃષ્ટિ જાનના.
તથા વિષયસુખાદિકકા ફલ નરકાદિક હૈ; શરીર અશુચિ, વિનાશીક હૈ, પોષણ યોગ્ય
નહીં હૈ; કુટુમ્બાદિક સ્વાર્થકે સગે હૈં; ઇત્યાદિ પરદ્રવ્યોંકા દોષ વિચારકર ઉનકા તો ત્યાગ
કરતે હૈં — ઔર વ્રતાદિકકા ફલ સ્વર્ગ-મોક્ષ હૈ; તપશ્ચરણાદિ પવિત્ર અવિનાશી ફલકે દાતા
હૈં, ઉનકે દ્વારા શરીરકા શોષણ કરને યોગ્ય હૈ; દેવ-ગુરુ-શાસ્ત્રાદિ હિતકારી હૈં; ઇત્યાદિ
પરદ્રવ્યોંકે ગુણોંકા વિચાર કરકે ઉન્હીંકો અંગીકાર કરતે હૈં. — ઇત્યાદિ પ્રકારસે કિસી
પરદ્રવ્યકો બુરા જાનકર અનિષ્ટરૂપ શ્રદ્ધાન કરતે હૈં, કિસી પરદ્રવ્યકો ભલા જાનકર ઇષ્ટ શ્રદ્ધાન
કરતે હૈં. સો પરદ્રવ્યોંમેં ઇષ્ટ-અનિષ્ટરૂપ શ્રદ્ધાન વહ મિથ્યા હૈ.
તથા ઇસી શ્રદ્ધાનસે ઇનકે ઉદાસીનતા ભી દ્વેષબુદ્ધિરૂપ હોતી હૈ; ક્યોંકિ કિસીકો બુરા
જાનના ઉસીકા નામ દ્વેષ હૈ.
કોઈ કહેગા — સમ્યગ્દૃષ્ટિ ભી તો બુરા જાનકર પરદ્રવ્યકા ત્યાગ કરતે હૈં?
સમાધાનઃ — સમ્યગ્દૃષ્ટિ પરદ્રવ્યોંકો બુરા નહીં જાનતે, અપને રાગભાવકો બુરા જાનતે હૈં.
આપ રાગભાવકો છોડતે હૈં, ઇસલિયે ઉસકે કારણ ભી ત્યાગ હોતા હૈ. વસ્તુકા વિચાર કરનેસે
કોઈ પરદ્રવ્ય તો બુરા – ભલા હૈ નહીં.
કોઈ કહેગા — નિમિત્તમાત્ર તો હૈ?
ઉત્તર : — પરદ્રવ્ય કોઈ જબરન્ તો બિગાડતા નહીં હૈ, અપને ભાવ બિગડેં તબ વહ ભી
બાહ્ય નિમિત્ત હૈ. તથા ઇસકે નિમિત્ત બિના ભી ભાવ બિગડતે હૈં, ઇસલિયે નિયમરૂપસે નિમિત્ત