-
૨૪૬ ] [ મોક્ષમાર્ગપ્રકાશક
ઉસી પ્રકાર સમ્યગ્દૃષ્ટિકે પાપરૂપ બહુત કષાય હોતી થી, સો વહ પુણ્યરૂપ થોડી કષાય કરનેકા
ઉપાય રખતા હૈ, થોડી કષાય હોને પર હર્ષ ભી માનતા હૈ, પરન્તુ શ્રદ્ધાનમેં કષાયકો હેય
હી માનતા હૈ. તથા જૈસે — કોઈ કમાઈકા કારણ જાનકર વ્યાપારાદિકા ઉપાય રખતા હૈ,
ઉપાય બન જાને પર હર્ષ માનતા હૈ; ઉસી પ્રકાર દ્રવ્યલિંગી મોક્ષકા કારણ જાનકર પ્રશસ્તરાગકા
ઉપાય રખતા હૈ, ઉપાય બન જાને પર હર્ષ માનતા હૈ. — ઇસપ્રકાર પ્રશસ્તરાગકે ઉપાયમેં ઔર
હર્ષમેં સમાનતા હોને પર ભી સમ્યગ્દૃષ્ટિકે તો દણ્ડ સમાન ઔર મિથ્યાદૃષ્ટિકે વ્યાપાર સમાન શ્રદ્ધાન
પાયા જાતા હૈ. ઇસલિયે અભિપ્રાયમેં વિશેષ હુઆ.
તથા ઇસકે પરીષહ – તપશ્ચરણાદિકકે નિમિત્તસે દુઃખ હો ઉસકા ઇલાજ તો નહીં કરતા;
પરન્તુ દુઃખકા વેદન કરતા હૈ; સો દુઃખકા વેદન કરના કષાય હી હૈ. જહાઁ વીતરાગતા
હોતી હૈ વહાઁ તો જૈસે અન્ય જ્ઞેયકો જાનતા હૈ ઉસી પ્રકાર દુઃખકે કારણ જ્ઞેયકો જાનતા
હૈ; સો ઐસી દશા ઇસકી હોતી નહીં હૈ. તથા ઉનકો સહતા હૈ વહ ભી કષાયકે અભિપ્રાયરૂપ
વિચારસે સહતા હૈ. વહ વિચાર ઐસા હોતા હૈ કિ – પરવશતાસે નરકાદિ ગતિમેં બહુત દુઃખ
સહન કિયે, યહ પરીષહાદિકા દુઃખ તો થોડા હૈ. ઇસકો સ્વવશ સહનેસે સ્વર્ગ-મોક્ષ સુખકી
પ્રાપ્તિ હોતી હૈ. યદિ ઇનકો ન સહેં ઔર વિષયસુખકા સેવન કરેં તો નરકાદિકકી પ્રાપ્તિ
હોગી, વહાઁ બહુત દુઃખ હોગા — ઇત્યાદિ વિચારસે પરીષહોંમેં અનિષ્ટબુદ્ધિ રહતી હૈ. કેવલ
નરકાદિકે ભયસે તથા સુખકે લોભસે ઉન્હેં સહન કરતા હૈ; સો યહ સબ કષાયભાવ હી હૈં.
તથા ઐસા વિચાર હોતા હૈ કિ જો કર્મ થે વે ભોગે બિના નહીં છૂટતે; ઇસલિયે મુઝે સહને
પડે. સો ઐસે વિચારસે કર્મફલચેતનારૂપ પ્રવર્તતા હૈ. તથા પર્યાયદૃષ્ટિસે જો પરીષહાદિરૂપ
અવસ્થા હોતી હૈ ઉસે અપનેકો હુઈ માનતા હૈ, દ્રવ્યદૃષ્ટિસે અપની ઔર શરીરાદિકી અવસ્થાકો
ભિન્ન નહીં પહિચાનતા. ઇસીપ્રકાર નાનાપ્રકારકે વ્યવહાર – વિચારસે પરીષહાદિક સહન કરતા હૈ.
તથા ઉસકે રાજ્યાદિક વિષયસામગ્રીકા ત્યાગ હૈ ઔર ઇષ્ટ ભોજનાદિકકા ત્યાગ કરતા
રહતા હૈ. વહ તો જૈસે કોઈ દાહજ્વરવાલા વાયુ હોનેકે ભયસે શીતલ વસ્તુ સેવનકા ત્યાગ
કરતા હૈ, પરન્તુ જબ તક શીતલ વસ્તુકા સેવન રુચતા હૈ તબ તક ઉસકે દાહકા અભાવ
નહીં કહા જાતા; ઉસી પ્રકાર રાગસહિત જીવ નરકાદિકકે ભયસે વિષયસેવનકા ત્યાગ કરતા
હૈ, પરન્તુ જબ તક વિષયસેવન રુચતા હૈ તબ તક ઉસકે રાગકા અભાવ નહીં કહા જાતા.
તથા જૈસે — અમૃતકે આસ્વાદી દેવકો અન્ય ભોજન સ્વયમેવ નહીં રુચતા; ઉસી પ્રકાર સ્વરસકા
આસ્વાદન કરકે વિષયસેવનકી અરુચિ ઇસકે નહીં હુઈ હૈ. ઇસ પ્રકાર ફલાદિકકી અપેક્ષા
પરીષહસહનાદિકો સુખકા કારણ જાનતા હૈ ઔર વિષયસેવનાદિકો દુઃખકા કારણ જાનતા હૈ.
તથા તત્કાલ પરીષહસહનાદિકસે દુઃખ હોના માનતા હૈ ઔર વિષયસેવનાદિકસે સુખ